Co czwarty przypadek marskości przed pięćdziesiątką. Kto jest zagrożony?

Metaboliczna stłuszczeniowa choroba wątroby, czyli MASLD, przez lata może rozwijać się niemal bezobjawowo. U części pacjentów z czasem prowadzi jednak do włóknienia, a następnie marskości, czyli zaawansowanego i trwałego uszkodzenia narządu.

Naukowcy z University of California San Diego School of Medicine postanowili sprawdzić, dlaczego u niektórych osób tak poważne zmiany pojawiają się wyjątkowo wcześnie. Wyniki ich pracy opublikowano 16 września 2026 r. w czasopiśmie "Clinical Gastroenterology and Hepatology". Badanie objęło 2395 dorosłych z MASLD potwierdzonym biopsją. Marskość stwierdzono u 234 osób. Co istotne, jedna czwarta pacjentów z marskością rozwinęła ją przed ukończeniem 50. roku życia.

– Nasze wyniki pokazują, że młodsi dorośli, u których rozwija się marskość z powodu MASLD, nie doświadczają po prostu tej samej choroby wcześniej. Wydaje się, że występuje u nich szczególne połączenie podatności genetycznej i metabolicznych czynników ryzyka, które przyspieszają postęp do zaawansowanej choroby wątroby – wyjaśnia dr Rohit Loomba, starszy autor badania.

Najsilniejszym czynnikiem metabolicznym okazała się cukrzyca typu 2. Po uwzględnieniu innych zmiennych była ona związana z ponad 3,7-krotnie wyższą szansą wystąpienia marskości przed 50. rokiem życia.

Znaczenie miało również obciążenie genetyczne. Wysoki wskaźnik ryzyka genetycznego wiązał się z ponad dwukrotnie wyższą szansą rozwoju wczesnej marskości. U młodszych pacjentów z marskością rzadziej stwierdzano też ochronny wariant genu HSD17B13. W tej grupie częściej występowała również otyłość, określana jako BMI co najmniej 35 kg/m².

Wyniki sugerują więc, że to nie sam wiek decyduje o tempie postępu choroby, lecz połączenie predyspozycji genetycznych i zaburzeń metabolicznych.

Badanie zwraca uwagę także na ograniczenia obecnych metod oceny włóknienia wątroby. Wiele z nich uwzględnia wiek pacjenta, przez co u młodszych osób wynik może zaniżać rzeczywiste ryzyko. W analizowanej grupie niemal jedna trzecia pacjentów z wczesną marskością nie osiągała wartości, które przy standardowych progach byłyby wskazaniem do dalszej diagnostyki.

– Ponieważ obecne narzędzia przesiewowe uwzględniają wiek, nie wykrywają niemal jednej trzeciej pacjentów z wczesną marskością w przebiegu MASLD – mówi dr Veeral Ajmera, pierwszy autor badania. – To badanie pomaga nam określić, którzy pacjenci są najbardziej zagrożeni i potrzebują dokładniejszej oceny stanu wątroby.

Wyniki badań są szczególnie istotne, ponieważ marskość przez długi czas może przebiegać bez wyraźnych dolegliwości. – Marskość często przebiega bezobjawowo aż do momentu pojawienia się poważnych powikłań – podkreśla dr Loomba. – Wyniki sugerują, że młodsi dorośli z cukrzycą typu 2, otyłością lub podwyższonym ryzykiem genetycznym mogą odnieść korzyść z bardziej aktywnej oceny stanu wątroby.

Wcześniejsze rozpoznanie ma znaczenie również dlatego, że marskość jest jednym z najważniejszych czynników ryzyka raka wątrobowokomórkowego. Wyłonienie pacjentów szczególnie zagrożonych może więc pozwolić na wcześniejsze objęcie ich nadzorem i szybsze wykrywanie zmian nowotworowych.

Autorzy badania podkreślają, że wraz ze wzrostem częstości otyłości i cukrzycy typu 2 problem MASLD będzie prawdopodobnie narastał. Ich zdaniem potrzebne są metody oceny ryzyka, które lepiej wychwycą także młodszych pacjentów, zanim dojdzie u nich do nieodwracalnego uszkodzenia wątroby.

Źródła:

• Clinical Gastroenterology and Hepatology
• News Medical
• Healthandme.com