Zapobiega marskości. Hepatolog mówi, jak cofnąć stłuszczenie wątroby

Jednym z częstych przekonań jest to, że za odkładanie się tłuszczu w wątrobie odpowiada przede wszystkim jedzenie tłustych produktów. Mechanizm rozwoju metabolicznej stłuszczeniowej choroby wątroby, czyli MASLD, jest jednak bardziej złożony.

Znaczenie ma insulinooporność, nadmiar tkanki tłuszczowej, szczególnie w okolicy brzucha, podwyższone stężenie trójglicerydów i cholesterolu oraz nadciśnienie. Istotny jest również sposób odżywiania, zwłaszcza nadmierne spożycie cukrów prostych i rafinowanych węglowodanów.

Szczególną uwagę zwraca się na duże ilości fruktozy, szczególnie pochodzącej ze słodzonych produktów. Jest ona metabolizowana w wątrobie i może nasilać proces tworzenia tłuszczu w jej komórkach. Dlatego w diecie znaczenie mają nie tylko tłuste potrawy, ale także słodzone napoje, słodycze i wysoko przetworzona żywność.

Zmiany codziennych nawyków mogą przynieść wymierne rezultaty. Jak wyjaśnia dr Ira M. Jacobson, hepatolog z NYU Langone Health, poprawę można obserwować już przy stosunkowo niewielkiej redukcji masy ciała.

– U osób prowadzących siedzący tryb życia samo rozpoczęcie ćwiczeń zmniejsza ilość tłuszczu w wątrobie. Redukcja masy ciała nawet o 3 proc. może zmniejszyć stopień odkładania się tłuszczu w wątrobie, utrata od 5 do 7 proc. może zmniejszyć stan zapalny, a spadek o 10 proc. może faktycznie rozpocząć proces odwrócenia bliznowacenia – wyjaśnia.

Alkohol może prowadzić do uszkodzenia i stłuszczenia wątroby, ale nie jest jedyną przyczyną tego problemu. MASLD jest związana przede wszystkim z zaburzeniami metabolicznymi, takimi jak otyłość, cukrzyca typu 2 czy insulinooporność.

Wyróżnia się również MASH, czyli postać, w której oprócz stłuszczenia rozwija się stan zapalny. Kolejną kategorią jest alkoholowa choroba wątroby (ALD), a określenie Met-ALD stosuje się, gdy współistnieją czynniki metaboliczne i określone spożycie alkoholu. Rozróżnienie ma znaczenie, ponieważ osoba, która nie nadużywa alkoholu, nadal może mieć stłuszczoną wątrobę.

Chociaż MASLD bardzo często współwystępuje z nadwagą i otyłością, może rozwinąć się również u osób z prawidłowym BMI. U części takich pacjentów występuje nadmiar tłuszczu trzewnego, insulinooporność lub predyspozycje genetyczne. Obciążenie rodzinne również może mieć znaczenie. Badania genetyczne wskazują, że niektóre warianty genów zwiększają podatność na rozwój choroby niezależnie od masy ciała.

– Choroba stłuszczeniowa wątroby to obecnie największy problem hepatologiczny świata. Nadwaga lub otyłość to praktycznie stałe cechy tego schorzenia. Jednak warto pamiętać, że również osoby szczupłe, w tym dzieci, mogą rozwijać chorobę stłuszczeniową wątroby – zaznaczyła w rozmowie z WP abcZdrowie prof. Anna Boroń-Kaczmarska, hepatolożka i specjalistka chorób zakaźnych.

MASLD często wykrywana jest przypadkowo, np. podczas USG jamy brzusznej albo po stwierdzeniu nieprawidłowych wyników badań laboratoryjnych. Przez długi czas chory może nie odczuwać żadnych charakterystycznych dolegliwości.

Jeżeli symptomy się pojawiają, zwykle nie są swoiste. Mogą obejmować przewlekłe zmęczenie, dyskomfort lub ból w prawej górnej części brzucha, zmniejszenie apetytu czy stopniową utratę masy ciała.

Znacznie poważniejsze objawy mogą wystąpić, gdy choroba jest już zaawansowana i doszło do marskości. Należą do nich żółtaczka, obrzęki, wodobrzusze, świąd skóry oraz zaburzenia świadomości.

Właśnie dlatego znaczenie ma wykrycie zmian, zanim dojdzie do trwałego uszkodzenia narządu. Na wczesnym etapie ograniczenie stłuszczenia jest możliwe, a aktywność fizyczna, odpowiednia dieta i jej redukcja mogą zahamować dalszy rozwój choroby.

Źródło: WP abcZdrowie, NYU Langone Health