Alarmujący raport GIS. Zapomniane choroby uderzają

Jedną z najbardziej widocznych zmian był spadek liczby zachorowań na krztusiec. W 2024 roku odnotowano 32 430 przypadków tej choroby. Rok później było ich 11 339, a więc prawie trzykrotnie mniej. Według autorów raportu jest to związane ze średniookresowymi cyklami epidemicznymi charakterystycznymi dla krztuśca.

Szczepienia przeciw tej chorobie są obowiązkowe u dzieci. W przypadku osób dorosłych zalecane jest natomiast przyjmowanie co 10 lat dawki przypominającej szczepionki chroniącej jednocześnie przed błonicą, tężcem i krztuścem.

Dobre wiadomości dotyczą również gruźlicy. W 2025 roku zapadalność na tę chorobę po raz pierwszy spadła w Polsce do poziomu 9,9 przypadku na 100 tys. mieszkańców. To istotna granica, ponieważ pozwoliła zaliczyć Polskę do państw o niskiej zapadalności na gruźlicę. Wcześniej nasz kraj znajdował się w grupie o średnim poziomie zapadalności.

Autorzy raportu oceniają, że jest to rezultat wieloletnich działań zmierzających do ograniczania liczby zachorowań. Spadek wpisuje się w obserwowany od dłuższego czasu trend.

W raporcie znalazła się jednak informacja o chorobie, która przez wiele lat praktycznie nie występowała w Polsce. W 2025 roku wykryto pierwszy od 25 lat przypadek błonicy gardła. Zachorowało sześcioletnie, niezaszczepione dziecko.

Błonica jest chorobą wymagającą obowiązkowej hospitalizacji. W przypadku potwierdzenia toksynotwórczych właściwości bakterii jednym z najważniejszych elementów leczenia jest możliwie szybkie podanie antytoksyny. Może ona zneutralizować toksynę, zanim ta zwiąże się z tkankami układu nerwowego lub serca.

Znaczne pogorszenie sytuacji odnotowano w przypadku wirusowego zapalenia wątroby typu A. W 2024 roku w całym kraju zarejestrowano 26 ognisk tej choroby. W 2025 roku było ich już 115, czyli ponad czterokrotnie więcej.

Przeciw WZW A dostępna jest szczepionka. Szczepienie zaleca się osobom podróżującym do państw, w których choroba występuje częściej, a także niektórym grupom zawodowym, w tym osobom pracującym przy produkcji i dystrybucji żywności oraz gospodarowaniu odpadami i nieczystościami.

Lepsze dane dotyczą natomiast salmoneloz. Liczba przypadków wykazuje tendencję spadkową, choć zakażenia te pozostają najczęściej rozpoznawanymi bakteryjnymi infekcjami jelitowymi.

Niepokojąco wyglądają również dane dotyczące boreliozy i kleszczowego zapalenia mózgu. W 2025 roku liczba zachorowań na choroby odkleszczowe wzrosła. Autorzy raportu wiążą tę sytuację z postępującymi zmianami klimatycznymi, które wpływają na występowanie i aktywność kleszczy.

Jednym z najmocniejszych sygnałów ostrzegawczych w raporcie są dane dotyczące zakażeń przenoszonych drogą płciową. Wzrosła liczba nowo wykrywanych zakażeń HIV oraz przypadków chorób przenoszonych drogą płciową. Według raportu liczba nowych rozpoznań osiągnęła jeden z najwyższych poziomów w historii. Podobną sytuację odnotowano w przypadku kiły i rzeżączki.

Od maja 2025 roku wykonanie testu w kierunku HIV jest możliwe w ramach podstawowej opieki zdrowotnej i może być finansowane przez NFZ. Raport wskazuje jednak, że nie jest znana rzeczywista liczba takich badań przeprowadzonych w placówkach POZ.

Źródło: PAP