Alkohol zwiększa ryzyko raka piersi. WHO wskazuje problem

Alkohol jest uznanym czynnikiem ryzyka raka piersi, jednak wiedza na ten temat wciąż nie jest powszechna. W badaniu przeprowadzonym przez WHO/Europa w 14 krajach zaledwie 15 proc. respondentów wiedziało o tym związku. Wśród kobiet odsetek ten wynosił 21 proc.

Skala konsekwencji jest poważna. Według szacunków przywołanych przez organizację w 2020 r. spożywanie alkoholu odpowiadało za około 39 200 nowych przypadków raka piersi w Regionie Europejskim WHO. Dane te przypomniano w komunikacie opublikowanym 14 października z okazji Miesiąca Świadomości Raka Piersi.

– Szkody wyrządzane przez alkohol nie są abstrakcyjne. Mogą to być choroby serca i wątroby. Może to być dziecko narażone na alkohol przed urodzeniem. Może to być lęk i depresja. A może to być kobieta, u której rozwinie się rak piersi, a która nigdy nie została poinformowana o ryzyku związanym z alkoholem – skomentowała dr Carina Ferreira-Borges, regionalna doradczyni WHO/Europa ds. alkoholu.

Rak piersi jest jednym z co najmniej siedmiu rodzajów nowotworów, do których rozwoju przyczynia się alkohol. WHO zwraca uwagę również na jego związek z chorobami wątroby i układu krążenia.

Choć spożywanie alkoholu należy do czynników ryzyka, które można modyfikować, podczas konsultacji medycznych temat ten bywa pomijany. Pracownicy ochrony zdrowia rozmawiają o nim rzadziej niż o paleniu tytoniu, sposobie odżywiania czy ruchu.

Przyczyną nie zawsze jest niedostrzeganie problemu. Specjalistom może brakować czasu, przeszkolenia albo pewności, jak rozpocząć rozmowę, aby pacjent nie poczuł się oceniany. Część nie wie, jakie pytania zadawać i gdzie znaleźć wiarygodne wskazówki. WHO wskazuje też na zbyt mało miejsca poświęcanego alkoholowi w programach kształcenia zawodowego.

Pomocą są badania przesiewowe oraz tzw. krótkie interwencje. W tym przypadku badanie przesiewowe oznacza zadanie pytań pozwalających ocenić ryzyko związane z piciem. Krótka interwencja służy natomiast wyjaśnieniu pacjentowi, jak alkohol może wpływać na jego zdrowie, oraz wsparciu go w zmianie zachowania.

Aby ułatwić takie rozmowy, WHO/Europa uruchomiło Alcohol Screening and Brief Interventions Hub. Platforma gromadzi materiały naukowe, wytyczne i praktyczne narzędzia do oceny zagrożeń związanych ze spożywaniem alkoholu.

Jednym z nich jest AUDIT – kwestionariusz składający się z 10 pytań, wykorzystywany do oceny ryzyka związanego z piciem. Dostępne są również materiały wyjaśniające, czym jest standardowa porcja alkoholu i jak jego spożywanie oddziałuje na zdrowie.

Platformę wyposażono także w SBI Assistant, czyli asystenta opartego na sztucznej inteligencji. Ma on pomagać użytkownikom znaleźć odpowiednie materiały i przygotować się do rozmowy z pacjentem.

– Badania przesiewowe i krótkie interwencje są skuteczne, ale tylko wtedy, gdy pracownicy służby zdrowia czują się na siłach, by z nich korzystać. Lekarz lub pielęgniarka, mając kilka minut przerwy między pacjentami, może teraz zapytać asystenta AI w centrum, jak zadać pytanie o spożycie alkoholu i uzyskać odpowiedź opartą na dowodach WHO. Dzięki temu rozmowy o alkoholu staną się normalnym elementem opieki, a nie niezręcznym dodatkiem – wyjaśniła dr Ferreira-Borges.

Przedstawiciel WHO/Europa odpowiedzialny za technologie informatyczne i sztuczną inteligencję zwrócił uwagę, że ludzie już korzystają z AI, szukając informacji zdrowotnych. Pytają m.in. o bezpieczną ilość alkoholu. Przekonująco brzmiąca odpowiedź nie zawsze jednak pozwala sprawdzić, na jakich danych została oparta.

– Stworzony przez WHO asystent działa odwrotnie: udziela odpowiedzi wyłącznie na podstawie określonego zestawu dowodów naukowych oraz materiałów wdrożeniowych opracowanych przez organizację. Przy każdej odpowiedzi wskazuje on źródło informacji, a także podpowiada, z jakiego narzędzia można skorzystać np. podczas konsultacji lekarskiej – podsumował.

WHO chce, aby dostęp do tych materiałów przekładał się na wcześniejsze rozpoznawanie zagrożeń i konkretne wsparcie pacjentów. Rozmowa o alkoholu powinna być częścią profilaktyki, zanim wystąpią poważne problemy zdrowotne.

Źródło: PAP