ASD – charakterystyka, objawy, rozpoznanie, leczenie

ASD to inaczej ubytek przegrody międzyprzedsionkowej. Powstaje w momencie narodzin, dlatego chorobę określa się jako wrodzoną.

Anatomia serca zmienia się od okresu życia płodowego do narodzin. Serce płodu dzieli się na prawą i lewą komorę, a także przedsionek. Przedsionek przedzielony jest przegrodą, która domyka się dopiero w chwili narodzin. Niedomknięcie się otworu skutkuje ubytkiem, czyli ASD.

ASD stanowi 7-12 proc. wszystkich diagnozowanych wad serca, zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Częściej dotyczy dziewczynek niż chłopców, jednak nie jest to regułą.

Niebezpieczeństwo w ASD polega na mieszaniu się krwi żylnej z tętniczą. Wówczas żyłą wrotną do prawej komory trafia więcej krwi, co prowadzi do jej obciążenia i zwiększenia przepływu płucnego.

Wyróżnić można ubytki następujących typów:

• otworu pierwotnego – znajdujący się nad przedsionkowo-komorowymi zastawkami;
• otworu wtórnego – umiejscowiony przy dole owalnym. Zaliczany do najczęstszych ubytków międzyprzedsionkowej przegrody;
• zatoki wieńcowej – wiąże się z częściowym lub całkowitym brakiem przegrody między lewym przedsionkiem oraz zatoką wieńcową;
• sinus venosus – umiejscowiony przy ujściu żyły głównej dolnej lub żyły górnej.

Przeciążenie prawej komory serca spowodowane ASD może prowadzić do zaburzeń rytmu serca. Wiąże się z tym również prawokomorowa niewydolność serca.

Niewydolność komory serca w ASD powoduje, że nie pompuje ono wystarczającej ilości krwi. To powoduje niedotlenienie tkanek i przekrwienie narządów, co utrudnia lub z czasem uniemożliwia ich funkcjonowanie.

ASD może przebiegać bezobjawowo lub zaburzać pracę serca już u niemowląt. Objawy i ich nasilenie zależą od rozległości ubytku. Jeśli przerwa między przedsionkami spowodowana przez ASD jest duża, mieszanie się krwi tętniczej z żylną następuje szybko i w dużej ilości.

Stopień zaawansowania ASD warunkuje również obciążenie prawej komory i ewentualne niebezpieczne skutki.

Objawy ASD są różne u dzieci i dorosłych. Objawy u dzieci mogą być mylące i wskazywać na niewydolność płuc, anemię lub astmę. ASD u dzieci objawia się bowiem zmęczeniem i ogromnym wysiłkiem podczas lub po wysiłku fizycznym. Wyczerpaniu towarzyszy ostra zadyszka lub wręcz duszność.

ASD u dorosłych daje natomiast objawy typowo kardiologiczne. Niewielki ubytek przegrody międzyprzedsionkowej może nie zostać wykryty do końca życia, jednak większy problem skutkuje poważnymi dolegliwościami.

Głównym objawem ASD u dorosłych jest zastoinowa niewydolność serca i przewlekłe infekcje układu oddechowego, do których przyczynia się nadmierne ukrwienie płuc.

Do wykrycia ASD może dojść podczas rutynowego osłuchiwania w gabinecie lekarza rodzinnego. Słyszalny szmer jest wskazaniem do dalszej diagnostyki.

Zlecone EKG i RTG dają wstępne wnioski, jednak ostateczną diagnozę stawia się po wykonaniu badania zwanego echokardiografią.

Leczenie ASD polega na wykonaniu zabiegu chirurgicznego. W zależności od zaawansowania choroby, może to być zabieg inwazyjny lub półinwazyjny.

Niezaawansowane ASD można leczyć przezskórnie, domykając ubytek. Inne metody polegają na założeniu na przegrodę łaty, szwu lub umieszczeniu implantu.

Sama obecność ubytku międzyprzedsionkowej przegrody nie musi oznaczać konieczności rozpoczynania leczenia. Wskazaniami do leczenia są:

• zator skrzyżowany;
• przeciek przez międzyprzedsionkową przegrodę.