Azjatycki sekret stulatków trafił do polskich ogrodów. Wystarczy kilka liści dziennie

Jiaogulan (Gynostemma pentaphyllum) to wieloletnie pnącze z rodziny dyniowatych, rosnące dziko w wilgotnych, górskich lasach południowych Chin, Japonii i Korei. Świat usłyszał o nim w latach 70. XX wieku podczas powszechnego spisu ludności w Chinach. Badacze zauważyli wówczas, że w górzystej prowincji Guizhou żyje wyjątkowo wysoki odsetek stulatków. Jak się okazało, rdzenni mieszkańcy nie znali tradycyjnej zielonej herbaty – zamiast niej codziennie pili napar z dziko rosnącego jiaogulanu, nazywając go Xiancao, czyli "zielem nieśmiertelności".

W naturze pnącze osiąga kilkanaście metrów długości. W polskich warunkach z powodzeniem uprawia się je w pojemnikach na balkonach, tarasach i w ogrodach, gdzie dorasta do 1–3 metrów. Jego liście do złudzenia przypominają popularny winobluszcz pięciolistkowy, są jednak wyraźnie delikatniejsze i miękkie w dotyku. Roślina nie przetrwa mrozów, dlatego przed pierwszymi przymrozkami należy przenieść ją do chłodnego, jasnego pomieszczenia. W sklepach zielarskich bez trudu kupimy również gotowy susz.

Liście jiaogulanu są wykorzystywane od tysięcy lat m.in. w tradycyjnej medycynie chińskiej. To dobre źródło związków aktywnie czynnych, pozytywnie wpływających na organizm. Gynostemma pentaphyllum zawiera ponad 100 saponin (2,4 procent suchej masy), z czego osiem ma taką samą strukturę jak saponiny znajdujące się w korzeniu żeń-szenia. W przeciwieństwie do niego nie powoduje jednak skoków ciśnienia ani nadmiernego pobudzenia.

Skład chemiczny rośliny uzupełniają:

• silne przeciwutleniacze - flawonoidy (rutyna, kwercetyna, kemferol) chroniące komórki przed stresem oksydacyjnym;
• cenne składniki odżywcze - fitosterole, polisacharydy, 18 aminokwasów oraz zestaw minerałów – cynk, selen, żelazo, wapń, potas, fosfor i magnez.

Jako klasyczny adaptogen jiaogulan nie działa jednokierunkowo – pomaga organizmowi przywrócić wewnętrzną równowagę (homeostazę) i uodparnia na stres fizyczny, psychiczny oraz środowiskowy. Badania naukowe wskazują, że aktywuje w komórkach enzym AMPK – swoisty główny włącznik metaboliczny, który stymuluje spalanie tłuszczów i wspiera procesy długowieczności.

Do najważniejszych właściwości prozdrowotnych rośliny należą:

• Układ krążenia i cholesterol: wspomaga produkcję tlenku azotu, co rozluźnia naczynia krwionośne, reguluje ciśnienie krwi oraz pomaga obniżać poziom "złego" cholesterolu (LDL) i trójglicerydów;
• Stabilizacja glikemii: poprawia wrażliwość tkanek na insulinę, ułatwiając kontrolę cukru we krwi;
• Regeneracja i układ nerwowy: łagodzi stany lękowe, redukuje napięcie nerwowe i ułatwia głęboki, regenerujący sen;
• Wsparcie odporności: stymuluje aktywność limfocytów oraz komórek NK, a dzięki właściwościom rozszerzającym oskrzela przynosi ulgę przy problemach oddechowych (przy astmie lub przewlekłym kaszlu).
• Działanie antyoksydacyjne: wiąże wolne rodniki i opóźnia proces starzenia komórek.
• Trawienie i wątroba: pobudza wydzielanie enzymów trawiennych, działa osłonowo na błonę śluzową żołądka, chroni komórki wątroby przed stłuszczeniem i odżywia korzystną mikroflorę jelit.

Najwygodniejszą formą jest sporządzenie domowego naparu. Jak go sporządzić? 2 łyżki rozdrobnionych liści (świeżych lub suszonych) należy zaparzyć wrzątkiem jak herbatę. Pije się po ostygnięciu. Można korzystać na raty, np. pijąc po 1/2 szklanki rano i wieczorem. Nie zaleca się przekraczać 3 szklanek dziennie. Ponadto świeże liście jiaogulanu dodaje się do sałatek.

Choć jiaogulan uchodzi za zioło bezpieczne, ze względu na dużą aktywność biologiczną wymaga rozwagi. Wykazuje właściwości przeciwzakrzepowe (zmniejsza agregację płytek krwi), dlatego nie wolno łączyć go z syntetycznymi lekami rozrzedzającymi krew ani przyjmować przed planowanymi zabiegami chirurgicznymi.

Konsultacji lekarskiej wymaga również równoległe stosowanie leków na nadciśnienie, przeciwcukrzycowych oraz leków immunosupresyjnych (jiaogulan stymuluje odporność, co może zakłócać ich działanie). Ze względu na brak szczegółowych badań naparu nie zaleca się kobietom w ciąży i karmiącym piersią.

Jiaogulan w pełni zasłużył na miano "ziela długowieczności". Łączy rewitalizującą moc żeń-szenia ze zdolnością do uspokajania układu nerwowego, ochrony naczyń, dróg oddechowych i żołądka. Wprowadzony do jadłospisu w formie codziennego naparu może stanowić znakomity, w pełni naturalny element profilaktyki zdrowotnej.

Źródła:

1. PubMed, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23431428/
2. PubMed, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21978948/
3. PubMed, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10534439/
4. PubMed, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16401396/