Badali ich przez 9 lat. Naukowcy wskazują nawyk redukujący ryzyko raka trzustki

Analiza, opublikowana 18 września 2025 r. w JAMA Oncology, objęła 122 tysiące zdrowych osób obserwowanych w ramach dwóch dużych badań kohortowych w USA. Uczestnicy dostarczyli próbki śliny po płukaniu jamy ustnej płynem, a następnie byli monitorowani średnio przez 9 lat.

W tym czasie u 445 osób rozwinął się rak trzustki, które porównano z taką samą liczbą osób wolnych od nowotworu. Naukowcy analizowali DNA bakteryjne i grzybicze obecne w próbkach, uwzględniając inne czynniki ryzyka, jak wiek czy palenie tytoniu.

- Nasze odkrycia dostarczają nowego wglądu w relację między mikrobiomem jamy ustnej a rakiem trzustki - podkreśla dr Yixuan Meng z NYU Grossman School of Medicine.

Zobacz także: Mamy "cichą epidemię". "Może dotyczyć nawet 30-latków"

Badanie wykazało, że obecność 27 gatunków bakterii i grzybów jamy ustnej była łącznie powiązana z ponad 3,5-krotnie wyższym ryzykiem raka trzustki. Wśród drobnoustrojów znalazły się m.in. bakterie przyzębia (P. gingivalis, E. nodatum, P. micra) oraz drożdżaki z rodzaju Candida, które wykryto także w guzach trzustki pacjentów.

- Profilując populacje bakterii i grzybów w jamie ustnej, onkolodzy mogą być w stanie wytypować osoby najbardziej potrzebujące badań przesiewowych w kierunku raka trzustki - zaznacza prof. Jiyoung Ahn.

- Jest dziś jaśniejsze niż kiedykolwiek, że szczotkowanie i nitkowanie zębów może nie tylko pomóc w zapobieganiu chorobie przyzębia, ale także chronić przed rakiem - dodaje dr Richard Hayes, epidemiolog onkologiczny związany z NYU Langone Health.

Choć autorzy zwracają uwagę, że mówimy o korelacji, a nie związku przyczynowym, to wyniki mogą w przyszłości pomóc w opracowaniu nieinwazyjnych testów przesiewowych. Analiza mikrobiomu śliny mogłaby stać się prostym narzędziem do wczesnego wyłaniania osób z podwyższonym ryzykiem.

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) rak trzustki zajmuje dopiero 12. miejsce pod względem częstości zachorowań, ale jest aż 6. przyczyną zgonów nowotworowych na świecie. W 2022 roku zdiagnozowano go u ponad 500 tys. osób, a niemal 470 tys. pacjentów zmarło. To czyni go jednym z nowotworów o najgorszym rokowaniu.

Zgodnie z danymi Krajowego Rejestru Nowotworów, objawy pojawiają się zazwyczaj późno, co utrudnia wczesne rozpoznanie. Do typowych symptomów należą:

• ból w nadbrzuszu promieniujący do kręgosłupa,

• żółtaczka (zażółcenie skóry i oczu, ciemny mocz, jasny stolec, świąd),

• chudnięcie i brak apetytu,

• nudności, wymioty, biegunka lub zaparcia,

• objawy zakrzepowo-zatorowe, a czasem także nowo rozpoznana cukrzyca.

Niestety, brakuje skutecznych i tanich badań przesiewowych, a marker CA 19-9 nie nadaje się do wczesnej diagnostyki. Dlatego tak ważne jest zwracanie uwagi na objawy alarmowe oraz kontrola czynników ryzyka, takich jak palenie tytoniu czy otyłość.

Do głównych czynników ryzyka raka trzustki (wg Krajowego Rejestru Nowotworów) należą:

• palenie tytoniu,

• otyłość i brak aktywności fizycznej,

• dieta wysokotłuszczowa i uboga w warzywa i owoce,

• cukrzyca i przewlekłe zapalenie trzustki,

• wiek powyżej 50 lat,

• czynniki genetyczne,

• nadużywanie alkoholu i ekspozycja na niektóre związki chemiczne.

Zobacz także: Niebezpieczne zabiegi estetyczne. "Poważne powikłania po stosunkowo prostych procedurach"

Nowe odkrycia dotyczące mikrobiomu jamy ustnej mogą otworzyć drzwi do bardziej spersonalizowanej profilaktyki raka trzustki. Na razie jednak w praktyce najważniejsze pozostają:

• dbałość o higienę jamy ustnej,

• unikanie palenia i nadmiernego spożycia alkoholu,

• utrzymywanie prawidłowej masy ciała i aktywności fizycznej,

• oraz szybka reakcja na niepokojące objawy.

Choć rak trzustki jest jednym z najgroźniejszych nowotworów, badania takie jak to dają nadzieję, że w przyszłości będzie można skuteczniej wyłaniać osoby zagrożone i diagnozować chorobę na wcześniejszym etapie.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. The Independent
2. Światowa Organizacja Zdrowia
3. Krajowy Rejestr Nowotworów
4. JAMA Oncology