Bywają mylone z niestrawnością. Sygnał ostrzegawczy układu pokarmowego

Zgaga, zaparcia czy krótkotrwała biegunka zwykle wynikają z błędów dietetycznych, stresu lub zmian w rytmie dnia. Według przeglądu w "American Journal of Gastroenterology" aż 40 proc. dorosłych doświadcza refluksu żołądkowo-przełykowego przynajmniej raz w miesiącu, a u większości objawy ustępują po modyfikacji diety: ograniczeniu tłustych i pikantnych potraw, alkoholu czy kofeiny.

Z kolei zwiększenie spożycia błonnika (30 g dziennie według zaleceń Europejskiego Towarzystwa Gastroenterologicznego) i nawodnienie pomagają złagodzić zaparcia. Regularna aktywność fizyczna – minimum 150 minut tygodniowo – usprawnia perystaltykę jelit, co potwierdziła metaanaliza z "Neurogastroenterology & Motility".

Badania pokazują, że pewne symptomy powinny skłonić do natychmiastowej konsultacji:

• krew w stolcu – krwawienie z odbytu, nawet sporadyczne, zwiększa ryzyko raka jelita grubego, zwłaszcza u osób powyżej 45. roku życia,

• niezamierzona utrata masy ciała – nagły spadek wagi może sygnalizować choroby zapalne jelit, celiakię lub nowotwory przewodu pokarmowego,

• problemy z połykaniem (dysfagia) – badanie z "Gut" dowiodło, że u pacjentów z postępującą dysfagią ryzyko nowotworu przełyku jest znacząco wyższe, dlatego konieczne jest szybkie wykonanie gastroskopii,

• ból brzucha wybudzający w nocy – taki ból częściej wiąże się z wrzodami żołądka, zapaleniem trzustki lub chorobami nowotworowymi niż z niestrawnością.

Wczesne rozpoznanie chorób zapalnych jelit (IBD), takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego, pozwala spowolnić postęp i zapobiegać powikłaniom.

Badanie w "Inflammatory Bowel Diseases" wykazało, że pacjenci diagnozowani w pierwszym roku od wystąpienia objawów mają znacznie mniejsze ryzyko konieczności operacji w kolejnych latach.

Kolonoskopia pozostaje złotym standardem w wykrywaniu zmian przednowotworowych i raka jelita grubego. Usuwanie polipów podczas kolonoskopii redukuje ryzyko zgonu z powodu raka jelita grubego o 53 proc.

Zobacz także: Profilaktyka raka jelita grubego. Jedno badanie może ochronić przed nowotworem

Zdrowa dieta, utrzymanie prawidłowej masy ciała i rezygnacja z palenia tytoniu odgrywają istotną rolę w prewencji chorób przewodu pokarmowego. Badania w "Gut" potwierdzają, że dieta bogata w warzywa, owoce, ryby i pełne ziarna obniża ryzyko raka jelita grubego nawet o 30–40 proc.

Równie ważne jest ograniczenie alkoholu: prace w "Lancet Oncology" wskazują, że nawet umiarkowane spożycie zwiększa ryzyko raka przełyku i jelita grubego.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. The Lancet Gastroenterology & Hepatology
2. American Journal of Gastroenterology
3. Europejskie Towarzystwo Gastroenterologiczne
4. Neurogastroenterology & Motility
5. Gut
6. Inflammatory Bowel Diseases
7. Lancet Oncology