Chondrokalcynoza – przyczyny, objawy i leczenie dny rzekomej

Chondrokalcynoza, czyli dna rzekoma, nazywana jest także dną pseudodną i określana skrótem CPPD (wywodzącym się od angielskiej nazwy choroby: calcium pyrophosphate dihydrate deposition disease).

Schorzenie należy do grupy chorób reumatycznych. Odpowiadają za nie kryształy dwuwodnego pirofosforanu wapnia, które odkładają się w chrząstkach stawowych i są obecne w płynie stawowym.

Pirofosforan jest najczęstszym rodzajem soli wapnia, która ulega wytrąceniu w strukturach budujących staw. Ich obecność w płynie stawowym opisali w 1961 roku McCarty i Hollander.

Wskutek gromadzenia się kryształów dwuwodnego pirofosforanu wapnia w przebiegu chondrokalcynozy dochodzi do stanu zapalnego w obrębie błony maziowej i płynu stawowego.

W tkance chrzęstnej i kostnej pojawiają się zmiany zwyrodnieniowe. Pseudodna swoimi cechami i przebiegiem przypomina dnę moczanową, stąd jej dawna nazwa - dna rzekoma. Choć choroby mają podobne objawy, inna jest przyczyna ich powstania.

Mechanizm odkładania się w stawach kryształów pirofosforanu wapnia, które są przyczyną dolegliwości związanych z dną rzekomą, nie jest znany. Specjaliści skłaniają się ku teorii, że do wzrostu ilości związków prowadzi zwiększony rozkład w organizmie ATP (trójfosforanu adenozyny), stanowiącego źródło pirofosforanu wapnia.

Wpływ na pojawienie się CPPD ma:

• zaawansowany wiek i płeć. Choroba częściej pojawia się u mężczyzn, zwykle po 50. roku życia. Częstotliwość jej występowania wzrasta wraz z wiekiem,
• zaburzenia i mutacje genetyczne,
• obniżenie ilości magnezu we krwi,
• leczenie preparatami glikokortykosteroidów,
• inne jednostki chorobowe.

CPPD może towarzyszyć schorzeniom i stanom, takim jak zaburzenia czynności tarczycy, hemochromatoza czy osteodystrofia, nadczynność przytarczyc, hemochromatoza, choroba Wilsona, hipomagnezemia, hipofosfatemia, przewlekła sterydoterapia.

Odkładanie się w stawach kryształów pirofosforanu wapnia prowadzi do pojawienia się stanu zapalnego błony maziowej oraz płynu stawowego, a także powstawania zmian zwyrodnieniowych w tkance chrzęstnej i kostnej.

Jednocześnie dna rzekoma najczęściej nie daje żadnych objawów. Jeśli przyjmuje postać objawową, pojawia się:

• ból stawów, początkowo w przebiegu pseudodny choroba manifestuje się w obrębie stawów kolanowych, z czasem zmiany mogą lokalizować się w kolejnych stawach, szczególnie biodrowych i nadgarstkowych,
• bolesnym i nagłym obrzękiem stawów,
• zaczerwienienie skóry w okolicy stawów,
• ograniczenie ruchomości w zajętych chorobą stawach,
• niekiedy sztywność poranna.

W chondrokalcynozie dochodzić może również do zajęcia stawów kręgosłupa – patologia w tym przypadku dotyczyć może szczególnie odcinka lędźwiowego kręgosłupa, prowadząc do ograniczenia ruchomości oraz do bólu w dole pleców.

Dna rzekoma może przypominać napad dny moczanowej, reumatoidalne zapalenie stawów czy chorobę zwyrodnieniowa. Postawienie diagnozy, zwłaszcza w mniej zaawansowanych przypadkach jest trudne ze względu na bogate spektrum objawów.

U osób, które zaobserwowały u siebie objawy dny rzekomej należy wykonać badania różnicujące chorobę z dną moczanową. Odpowiedź daje badanie płynu stawowego. W przypadku chondrokalcynozy w materiału stwierdza się obecność kryształów pirofosforanu wapnia, w przypadku dny moczanowej - kryształów kwasu moczowego.

Diagnostyka pseudodny obejmuje również:

• wykonanie zdjęć rentgenowskich stawów, w których możliwe jest wykrycie zwapnień,
• oznaczenia stężeń elektrolitów we krwi (dzięki którym możliwe jest wykrycie hipomagnezemii),
• badania stężeń hormonów tarczycowych (służące wykrywaniu nadczynności lub niedoczynności tarczycy).

Leczenie chondrokalcynozy opiera się na farmakoterapii. W napadach choroby stosuje się doustne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), kolchicynę i glikokortykosteroidy (czasem na drodze iniekcji do wnętrza jamy stawowej). Zdarza się, że konieczna jest ewakuacja płynu zapalnego z jamy stawowej.