Ciała obce w drogach oddechowych - dlaczego i kiedy są niebezpieczne

Ciała obce w drogach oddechowych mogą być niebezpieczne. Jak i dlaczego się tam znajdują? U dorosłych najczęściej dochodzi do zakrztuszenia w trakcie jedzenia, zaś u dzieci może być spowodowane aspiracją pokarmu, na przykład orzechów czy kawałków twardych warzyw czy owoców (marchew, jabłka) lub małych przedmiotów wkładanych do jamy ustnej czy nosa podczas zabawy (klocki, małe ludziki, spinki).

Największe niebezpieczeństwo powodują duże elementy, która blokują przedsionek krtani lub tchawicę. Ponieważ często uniemożliwia to dostarczanie tlenu do płuc, prowadzi do postępującego niedotlenienia organizmu, a następnie do śmierci. Charakterystyczne objawy towarzyszące zwężeniu bądź zamknięciu dróg oddechowych wywołane przez ciało to: nagły kaszel, często połączony z wymiotami, krztuszenie się, zaburzenia oddychania, świsty oddechowe. Całkowita niedrożność szybko prowadzi do niedotlenienia organizmu, sinicy, utraty przytomności i śmierci.

Nie mniej groźne są ciała obce, które:

• pęcznieją (nasiona, gąbki) i wywołują duszność
• przedmioty, które są trujące np.baterie,
• ciała wędrujące, które podczas kaszlu przemieszczają,
• ostre przedmioty, które mogą ranić błonę śluzową i powodować krwioplucie.Niebezpieczna jest również obecność ciała obcego w drzewie oskrzelowym. Jej objawy to kaszel, nawracające infekcje dróg oddechowych, odkrztuszanie ropnej plwociny. Długo zalegające ciała obce mogą prowadzić do tworzenia ropni płuc, zapaleń płuc, niedodmy płatowej czy ropniaków opłucnej.

Jeżeli ciało obce dostanie się do dróg oddechowych, krtani czy tchawicy, należy podjąć próbę usunięcia go za pomocą odpowiednich technik: zachęcania do efektywnego kaszlu, uderzenia w okolicę międzyłopatkową, uciśnięcia nadbrzusza (manewr Heimlicha), uciśnięcia klatki piersiowej.

Niedrożność dróg oddechowych wskutek zadławienia dzieli się na dwa rodzaje: częściową (łagodną) i całkowitą (ciężką). Czasem zdarza się, że ciało obce w drogach oddechowych prowadzi do niedrożności dróg oddechowych, a tym samym utraty przytomności. W takiej sytuacji należy podjąć działania z zakresu pierwszej pomocy oraz wezwać karetkę pogotowia ratunkowego.

Może się zdarzyć, że ciało obce w drogach oddechowych ulokuje się w oskrzelach. Niekiedy nie daje żadnych objawów, dopiero po jakimś czasie jego obecność zdradzają zmiany oskrzeli i płuc.

W przebiegu choroby wywołanej aspiracją ciała obcego do dróg oddechowych można wyróżnić cztery okresy: okres ostrej obturacji, okres skąpoobjawowy, okres ostrych powikłań zapalnych oskrzeli i płuc oraz okres trwałych uszkodzeń oskrzelowo-płucnych. Jakie są ich objawy?

W okresie ostrej obturcji pojawia się gwałtowny kaszel. W okresie skąpoobjawowym ciało obce, które zaklinowało się w oskrzelach, zostaje otoczone błoną śluzową. Kolejny etap to okres ostrych powikłań zapalnych oskrzeli oraz płuc. Pojawiają się objawy zapalenia płuc.

Etap czwarty to okres trwałych uszkodzeń oskrzelowo-płucnych. Obserwuje się nawracający stan zapalny, powodujący niedrożność oskrzeli i trwałe uszkodzenia. Pojawia się gorączka, kaszel, krwawienie z dróg oddechowych.

Diagnostyka ciała obcego w drogach oddechowych opiera się przede wszystkim na wywiadzie lekarskim. Wykonywane są badania ogólne i otolaryngologiczne, a także badania obrazowe. Kluczowy jest rentgenogram klatki piersiowej, który wykonywany jest w projekcjach: ukośnej, bocznej lub przedniotylnej.

Jeśli padnie podejrzenie bądź rozpoznanie ciała obcego w drogach oddechowych, konieczne jest przewiezienie pacjenta na oddział laryngologiczny lub pulmonologiczny. To ważne, ponieważ leczenie jest możliwe wyłącznie w placówkach specjalistycznych wyposażonych w instrumenty do usuwania ciał obcych.

Konieczne jest wykonanie badania w laryngoskopii bezpośredniej lub bronchoskopii i usunięcie ciała obcego. Gdy ciało obce zostało zaklinowane w krtani, niezbędne jest przeprowadzenie konikotomii lub tracheotomi. O sposobie leczenia osoby, która ma ciało obce w drogach oddechowych decyduje rodzaj połkniętego przedmiotu, jego umiejscowienie oraz objawy kliniczne.