Co śnią osoby niewidome?

Jak się okazuje, wszystko zależy od tego, kiedy osoba niewidoma straciła wzrok. Jeśli choć przez pewien czas widziała (szacuje się, że granicą jest piąty rok życia), marzenia senne niewidomego, podobnie jak osoby widzącej, są zdominowane przez obrazy.

Co jednak z tymi, którzy urodzili się niewidomi i ich mózg nie zna pojęcia obrazu? Najtrafniej wyraził to Tommy Edison, niewidomy od urodzenia showmen, który prowadził przez kilka lat w internecie program „The Tommy Edison Experience”, w którym odpowiadał na przeróżne pytania dotyczące życia niewidomych. W jednym z odcinków postanowił opisać swoje marzenia senne.

• Ponieważ nigdy w życiu niczego nie widziałem, myślę, że moja podświadomość nie ma pojęcia jak to jest widzieć - wyjaśniał Edison.

Tłumaczył, że w swoich snach niczego nie widzi, jednak potrafi je szczegółowo opisać. Mimo że nie jest on w stanie oglądać obrazów, po przebudzeniu pamięta wszystkie zapachy, dźwięki, smaki, a nawet dotyk czy temperaturę tego, czego doświadczył we śnie.

Można więc wywnioskować, że u ludzi niewidzących, sny zdominowane są przez doznania innych zmysłów, poza wzrokiem. Nie oznacza to jednak, że sny takie pozbawione są np. kolorów czy kształtów. Sen człowieka niewidomego zawiera bowiem wyobrażenia przedmiotów i otoczenia stworzone na podstawie opisów zawartych w wypowiedziach innych ludzi.

Jednak nie każdy niewidomy śni tak samo. Świadczy o tym pewien eksperyment: grupa amerykańskich psychologów postanowiła zbadać, czy osoby, które straciły wzrok w różnym wieku, mogą śnić podobnie do ludzi widzących. Poprosili 15 ochotników o nagrywanie relacji ze swoich snów. W ten sposób zebrali ponad 300 opowieści do przeanalizowania.

Idąc tropem Edisona, można by sądzić, że w marzeniach sennych ochotników, którzy nigdy nie widzieli, nie powinny pojawiać się obrazy. Podczas badań jednak okazało się, że jest inaczej. Ludzie ci śnili obrazami, choć oczywiście porównanie, czy ich „obrazy” są tym samym, co doznania wizualne ludzi widzących, jest niemożliwe.

Jedno jest natomiast pewne – niezależnie od kondycji wzroku osoby śniącej, wizje senne w każdym przypadku kierują się swoimi nieracjonalnymi prawami. Bohater snu w jednej historii może być dzieckiem  i dorosłym równocześnie, może posiadać umiejętności latania, życia pod wodą, może być nienaturalnie wysoki lub niski, przebywać w kilku miejscach niemal jednocześnie…