Co z seniorami za kółkiem? Unia Europejska podjęła decyzję ws. badań lekarskich

Każda osoba ubiegająca się o przyznanie jej uprawnień do prowadzenia jakichkolwiek pojazdów poza przejściem kursu i uzyskaniem pozytywnego wyniku państwowego egzaminu musi również przedstawić aktualne badanie lekarskie, które potwierdzą, że może bezpiecznie wsiąść "za kółko". Obejmują one najczęściej:

• wywiad lekarski,

• pomiar ciśnienia krwi,

• badanie wzroku (ostrość, widzenie zmierzchowe, rozróżnianie barw),

• badanie słuchu,

• ocena układu ruchu,

• ocena neurologiczna i równowagi.

Dodatkowo lekarz może zlecić inne badania (np. okulistyczne, diabetologiczne, neurologiczne) i poprosić o przedstawienie zaświadczenia od lekarza specjalisty, jeśli np. leczymy się na chorobę przewlekłą bądź przyjmujemy na stałe leki (niektóre z nich mogą wpływać na percepcję).

Jeśli ubiegamy się o posadę kierowcy zawodowego (np. taksówkarza, kuriera czy dostawcy), wymagane są też badania psychologiczne oraz rozbudowany test refleksu i szybkości reakcji.

Kto przeprowadza takie badanie? Najczęściej wykonuje lekarz uprawniony do tego celu przez wojewodę. Koszt jest tutaj ustandaryzowany i wynosi 200 zł za podstawową wersję.

Prawo jazdy bezterminowe (czyli takie, które nie ma określonej daty wygasania) jest obecnie w Polsce rzadkością, ponieważ od 2013 roku obowiązują przepisy, które przewidują jego ważność maksymalnie do 15 lat (lub krócej, jeśli wymaga tego stan zdrowia, np. krótkowzroczność).

Bezterminowe prawo jazdy - dlaczego już się go nie wydaje? Aktualizacja tego przepisu miała na celu głównie zwiększenie bezpieczeństwa na drogach i lepszej kontroli zdrowia kierowców - z wiekiem bowiem nieuchronnie pojawiają się schorzenia wpływające na zdolność prowadzenia pojazdów (np. pogorszenie wzroku, choroby neurologiczne, cukrzyca).

Bezterminowe prawo jazdy zakładało tymczasem, że ktoś, kto uzyskał dokument np. w wieku 20 lat, mógłby z niego korzystać do końca życia bez żadnych dalszych kontroli zdrowotnych. Dzięki badaniom okresowym łatwiej wychwycić osoby, które z przyczyn zdrowotnych nie powinny już prowadzić pojazdów.

Dzięki ograniczeniu ważności dokumentu państwo ma również okazję do regularnej aktualizacji danych swoich obywateli. Ułatwia to także wprowadzanie zmian technologicznych (np. nowe wzory dokumentów) oraz wnikliwsze śledzenie sytuacji kierowców (np. cofnięcie uprawnień, decyzje sądowe).

Unia Europejska zatwierdziła zmiany w dyrektywie i wprowadziła nowe, ujednolicone zasady. Zgodnie z tymi regulacjami, prawa jazdy na samochód osobowy i motocykl będą miały 15-letni okres ważności na terenie całej UE. Dotyczy to zarówno nowych dokumentów, jak i tych wydanych wcześniej jako bezterminowe, które będzie można - i trzeba - zaktualizować od 2028 roku. Pierwsza wymiana nie będzie wymagała jednak badań lekarskich, a jedynie opłaty w wysokości 100 zł i 50 gr.

Do 2033 roku wszyscy kierowcy będą musieli posiadać prawo jazdy z 15-letnim okresem ważności, a od 2028 roku ważność zaczną tracić dokumenty wydane w 2013 roku. Unia Europejska nie wprowadziła obowiązkowych badań lekarskich, pozostawiając tę decyzję w gestii państw członkowskich. Każdy kraj będzie mógł samodzielnie zdecydować, czy ich wymagać, czy zadowolić się samooceną kierowcy.

Nowe przepisy przewidują jednak możliwość nadania lekarzom rodzinnym uprawnień do informowania odpowiednich organów o pacjentach, których stan zdrowia może stanowić zagrożenie w ruchu drogowym. W niektórych przypadkach może to nawet stanowić obowiązek.

Podczas unijnych negocjacji odrzucono propozycję skrócenia ważności prawa jazdy do 5 lat dla osób powyżej 70. roku życia. Nowe regulacje, które muszą jeszcze zostać zaakceptowane przez wszystkie kraje członkowskie, wprowadzą także jednolite cyfrowe prawo jazdy oraz bardziej restrykcyjne przepisy dla młodych kierowców przez pierwsze dwa lata posiadania dokumentu.