Cukrzyca po 50-tce? Znak, że trzustka jest w tarapatach

Cukrzyca typu 2 najczęściej rozwija się stopniowo i wiąże się m.in. z wiekiem, nadmierną masą ciała, dietą oraz niewystarczającą aktywnością fizyczną. Zdarza się jednak, że podwyższony poziom glukozy zostaje wykryty nagle u osoby po 50. roku życia, która wcześniej nie miała podobnych problemów. Lekarze określają taki przypadek jako nowo rozpoznaną cukrzycę.

U części chorych zaburzenia gospodarki cukrowej mogą być jednym z pierwszych sygnałów nieprawidłowości w obrębie trzustki. Rosnąca zmiana może bowiem wpływać na funkcjonowanie narządu i jego udział w kontrolowaniu poziomu glukozy.

Jak wynika z danych opisanych na łamach "Frontiers in Gastroenterology", u około 1 proc. osób po 50. roku życia z cukrzycą trwającą krócej niż trzy lata diagnoza ta poprzedza wykrycie raka trzustki. W tej grupie prawdopodobieństwo rozpoznania nowotworu jest niemal ośmiokrotnie wyższe niż u osób bez cukrzycy. Nie oznacza to jednak, że każda nowa diagnoza świadczy o chorobie onkologicznej.

Chudnięcie powinno zwiększyć czujność

Szczególne znaczenie ma połączenie rosnącego poziomu cukru z niewyjaśnioną utratą masy ciała. Cukrzycy typu 2 często towarzyszy nadwaga lub otyłość, dlatego szybkie chudnięcie bez zmiany diety i aktywności wymaga konsultacji z lekarzem.

Do objawów, których nie należy ignorować, należą również:

• uporczywy ból w nadbrzuszu, niekiedy promieniujący do pleców,  
• zażółcenie skóry lub białek oczu,
• ciemny mocz i odbarwiony stolec,
• nagłe, trudne do opanowania wahania glikemii,
• brak apetytu, osłabienie i postępujący spadek masy ciała.

Niepokojące jest zwłaszcza pojawienie się kilku takich symptomów w podobnym czasie. W publikacjach Xiahe Publishing wskazano, że dokładniejszą diagnostykę warto rozważyć szczególnie u osób po 50. roku życia z BMI poniżej 25 oraz tych, które bez wyraźnej przyczyny straciły ponad 3,6 kg w ciągu dwóch lat.

Jednym z narzędzi pomocnych przy podejmowaniu decyzji o dalszych badaniach jest wskaźnik ENDPAC. Uwzględnia on wiek pacjenta w chwili wykrycia cukrzycy, zmianę masy ciała oraz wzrost poziomu glukozy. Podwyższony wynik może być przesłanką do skierowania chorego na badania obrazowe.

Nie każdy pacjent z cukrzycą rozpoznaną po pięćdziesiątce wymaga tomografii. Znaczenie mają cały obraz kliniczny, wyniki badań laboratoryjnych, tempo rozwoju zaburzeń oraz występowanie dodatkowych dolegliwości. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne wyróżnia jednak cukrzycę spowodowaną chorobami trzustki jako osobną kategorię.

W przypadku uzasadnionego podejrzenia lekarz może zlecić tomografię komputerową jamy brzusznej z kontrastem, najlepiej wykonaną według protokołu trzustkowego. Badanie pozwala szczegółowo ocenić budowę narządu i wykryć niepokojące zmiany.

Jeżeli wynik tomografii lub rezonansu magnetycznego pozostaje niejednoznaczny, zastosowanie znajduje ultrasonografia endoskopowa, czyli EUS. Podczas badania przez przełyk wprowadzany jest cienki endoskop wyposażony w głowicę USG. Metoda umożliwia dokładne obejrzenie trzustki, wykrycie niewielkich zmian, a w razie potrzeby także pobranie materiału do badania.

Nowa cukrzyca po 50. roku życia najczęściej nie oznacza raka. Jeżeli jednak towarzyszą jej chudnięcie, żółtaczka albo utrzymujący się ból brzucha czy pleców, warto szybko przekazać te informacje lekarzowi. Wczesne wyjaśnienie przyczyny objawów może istotnie wpłynąć na możliwości dalszego leczenia.

Źródło: Poradnik Zdrowie, cancer.gov, xiahepublishing.com