Wymaz i hodowla bakteryjna

Wymaz polega na pobraniu próbki płynów fizjologicznych, śluzu, wydzielin określonego narządu lub wydalin. Wymaz jest pobierany za pomocą szpatułki, wymazówki lub specjalnej szczoteczki (przy pobieraniu wymazu cytologicznego). Pobraną próbkę bada się pod kątem obecności mikroorganizmów (bakterii lub grzybów), komórek złuszczonego nabłonka lub określonych substancji chemicznych. Materiał pobrany od pacjenta może być przeniesiony od razu na szkiełko w celu jego obserwacji (rozmaz) lub umieszczony na pożywce, gdzie zawarte w próbce mikroorganizmy mogą się rozmnażać (posiew). Do najczęściej wykonywanych wymazów zaliczamy:

• Wymaz z gardła – jest pobierany u dzieci i dorosłych chorujących na powracające i uporczywe infekcje gardła. Na pobranie wymazu z gardła najlepiej udać się rano na czczo, bez mycia zębów. Pokarm i pasta do zębów mogą zniszczyć florę bakteryjną gardła. Podczas badania lekarz lub pielęgniarka dociska język za pomocą szpatułki, a sterylnym patyczkiem pociera energicznie oba migdałki i tylną ścianę gardła.
• Wymaz z nosa – jest wykonywany w przypadku powracających i uciążliwych infekcji górnych dróg oddechowych, często, gdy podejrzewa się infekcję gronkowcem. Podczas badania lekarz lub pielęgniarka wkłada do nosa patyczek i pociera, pobierając próbkę wydzieliny z nosa.
• Wymaz z pochwy (wymaz cytologiczny) – jest wykonywany podczas rutynowego badania ginekologicznego. Badanie cytologiczne polega na pobraniu rozmazów z pochwowej części szyjki macicy. Dorosła kobieta powinna wykonywać to badanie raz do roku, jest ono niezwykle istotne we wczesnym wykrywaniu raka szyjki macicy.
• Wymaz z odbytu – jest pobierany u osób z podejrzeniem czerwonki lub u pacjentów z objawami zatrucia pokarmowego, w przypadku niemożności pobrania próbki kału. Pobieranie materiału polega na pocieraniu jałowym wacikiem błony śluzowej odbytu.

Hodowla bakteryjna, inaczej posiew, to badanie bakteriologiczne polegające na umieszczeniu pobranej próbki na specjalnych podłożach tzw. pożywkach. Po kilku dniach lub tygodniach oceniany jest wygląd powstałych kolonii bakteryjnych i w razie potrzeby sporządza się preparaty mikroskopowe. Posiewy pozwalają również ocenić stopień wrażliwości danych szczepów bakteryjnych na działanie leków. Hodowla bakteryjna nie jest prosta, ponieważ wymaga zachowania specyficznych warunków.

Wymazy są niezwykle przydatne w badaniach diagnostycznych. Ich pobieranie jest łatwe i bezbolesne, a skuteczność badania jest bardzo wysoka. Wymazy pozwalają wykryć m.in. infekcje gronkowcem, a nawet raka szyjki macicy we wczesnym stadium choroby.

Źródła

1. Caquet R. 250 badań laboratoryjnych, PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3396-0
2. Szewczyk E.M. Diagnostyka bakteriologiczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005, ISBN 83-01-14473-4
3. Salyers A.A., Whitt D.D. Mikrobiologia - różnorodność, chorobotwórczość i środowisko, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010, ISBN 978-83-01-14057-1
4. Virella G. Mikrobiologia i choroby zakaźne, Urban & Partner, Wrocław 1999, ISBN 978-83-85842-59-0