Depresja alkoholowa – rodzaje, objawy i leczenie

Depresja alkoholowa to zaburzenie psychiczne, w którym depresja wpływa na alkoholizm, a picie alkoholu na depresję. Mówi się o niej, gdy zaburzenia depresyjne są problemem i przyczyną, dla której sięga się po alkohol.

Ponieważ depresja może być zarówno przyczyną problemów z alkoholizmem, jak i rozwinąć się dopiero jako powikłanie choroby alkoholowej, w kontekście jej rozpoznania wyróżnia się jej takie rodzaje jak:

• pierwotny alkoholizm z wtórną depresją. Dotyczy prawie 90% przypadków. Depresja rozwija się na tle choroby alkoholowej. Wywołuje ją wiele czynników, takich jak zmiany organiczne w mózgu, niedobory związków odżywczych czy sytuacja rodzinna bądź zawodowa,
• pierwotna depresja z wtórnym alkoholizmem. Wówczas osoby cierpiące na depresję sięgają po alkohol, by poprawić swój nastrój lub złagodzić zaburzenia snu,
• depresję w przebiegu zespołu odstawiennego.

Oznacza to, że depresja może:

• rozwinąć się wcześniej niż choroba alkoholowa (alkohol ma pomóc zwalczyć objawy depresji),
• pojawić się podczas uzależnienia, zwykle gdy osoba uzależniona uświadamia sobie swoje trudne położenie,
• pojawić się wskutek nagłego odstawienia alkoholu przez osobę uzależnioną. Wówczas jest to element zespołu abstynencyjnego. . W takiej sytuacji zaburzenie przyjmuje formę łagodną, nie wymaga leczenia i moja po kilku tygodniach,
• pojawić się w czasie długotrwałej abstynencji, stając się często przyczyną do tak zwanego zawrotu, czyli powrotu do alkoholizmu.

U kobiet zaburzenia nastroju częściej poprzedzają nadużywanie alkoholu, podczas gdy u mężczyzn to raczej picie poprzedza depresję.

W depresji alkoholowej pojawiają się silne uzależnienie od alkoholu oraz inne typowe objawy zaburzeń, czyli:

• obniżenie nastroju: poczucie smutku, przygnębienia i pesymizm,
• niska samoocena, brak wiary w siebie,
• bezsenność,
• poczucie winy,
• brak energii, apatia, trudności w podejmowaniu decyzji i zmobilizowaniu się do jakiegokolwiek działania,
• niezdolność czerpania radości z dotychczasowych przyjemności,
• niepokój, płaczliwość,
• myśli i próby samobójcze.

Gdy objawy depresji alkoholowej są elementem zespołu abstynencyjnego, po nagłym odstawieniu alkoholu, w ciągu 36 godzin pojawia się także: stres, rozdrażnienie, bezsenność, bóle głowy, drżenie, marazm, brak apetytu a w ciężkich przypadkach również halucynacje, zaburzenie świadomości, lęki, urojenia. Charakterystyczne jest, że objawy depresji alkoholowej zwykle różnią się i zależą od sytuacji.

Rozpoznanie depresji u osoby uzależnionej jest trudne, ponieważ należy rozważyć i wyeliminować bezpośredni związek objawów z powtarzanym zatruciem alkoholem lub stanem abstynencyjnym.

Rozpoznanie depresji alkoholowej ustala się na podstawie badania psychiatrycznego. Zgodnie z obowiązującymi w Polsce kryteriami ICD-10, niezbędne jest stwierdzenie obecności co najmniej dwóch objawów podstawowych oraz dwóch objawów dodatkowych, gdy utrzymują się łącznie dłużej niż dwa tygodnie.

Podstawowe objawy depresji:

• obniżenie nastroju występujące codziennie przez większą część dnia,
• utrata zainteresowań i/lub odczuwania radości,
• zmniejszenie energii, zwiększona męczliwość.

Dodatkowe objawy depresji:

• utrata wiary w siebie i poczucia własnej wartości,
• nieracjonalne poczucie winy,
• zmiana aktywności (spowolnienie lub niepokój),
• problemy z pamięcią i koncentracją uwagi,
• nawracające myśli o śmierci i samobójstwie,
• zmiany apetytu (nasilenie lub zmniejszenie),
• zaburzenia snu (bezsenność lub nadmierna senność).

Ważne jest także ustalenie pierwotnej przyczyny problemu, ponieważ ma to wpływ na wybór optymalnej terapii.

Leczenie depresji alkoholowej zwykle przebiega dwutorowo, a terapia uwzględnia obydwie choroby, czyli depresję i alkoholizm. Ponieważ alkoholizm nie jest uleczany, celem leczenia jest nie tylko odzyskanie radości życia, ale i trwała abstynencja.

Leczenie obejmuje najczęściej wspartą farmakologicznie psychoterapię. Podstawową metodą terapii jest stosowanie leków przeciwdepresyjnych. Leki z wyboru to selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (sertralina, citalopram, paroksetyna, fluoksetyna i fluwoksamina). Co ważne, farmakoterapia wymaga utrzymywania abstynencji. Wypicie alkoholu podczas leczenia grozi zatruciem, a nawet śmiercią.

Większość przypadków depresji można skutecznie wyleczyć w warunkach ambulatoryjnych, pod opieką psychiatry w poradni zdrowia psychicznego. Najtrudniejszą grupą pacjentów są ci, którzy cierpią na wtórną postać tej choroby, czyli zaburzenia psychiczne pojawiły się u nich w momencie trwania nałogu. W niektórych sytuacjach niezbędna jest hospitalizacja.

Leczenie pierwszego epizodu depresyjnego w życiu trwa zwykle od 6 do 12 miesięcy, zaś kolejnych co najmniej dwa lata. Najlepszym sposobem uniknięcia nawrotów choroby jest utrzymywanie abstynencji.