Dobre oceny, wzorowe zachowanie. Psychiatra wskazuje ukryty problem

Dominika Najda
Grzeczne dzieci często zostają bez pomocyGrzeczne dzieci często zostają bez pomocy
Źródło zdjęć: © Getty Images

Dobre oceny, wzorowe zachowanie i żadnych skarg ze szkoły. Dla wielu rodziców to powód do dumy. Problem w tym, że za obrazem idealnego dziecka mogą kryć się lęk, smutek i ogromne napięcie. Dr hab. Aleksandra Lewandowska, konsultant krajowa w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży, ostrzega, że właśnie takie dzieci często zbyt późno otrzymują pomoc.

Grzeczne dziecko też może cierpieć

Dzieci, które nie sprawiają problemów wychowawczych, rzadziej budzą niepokój dorosłych. Nie buntują się, nie wdają w konflikty, dobrze się uczą. Rodzice i nauczyciele zakładają więc, że wszystko jest w porządku.


WIDEO
Psycholog mówi, co myśli o rutynie. Ważna zasada


– Bardzo często dorośli wyobrażają sobie grzeczne dziecko jako takie, które bezkrytycznie wykonuje ich polecenia, nie protestuje, spełnia wszystkie oczekiwania. Tyle że takie dziecko może jednocześnie tłumić własne emocje, potrzeby i pragnienia – powiedziała PAP dr hab. Aleksandra Lewandowska.

Do specjalistów szybciej trafiają nastolatki agresywne, buntujące się czy unikające szkoły. Ich zachowanie zwraca uwagę otoczenia. U dzieci spokojnych problemy psychiczne mogą pozostawać niezauważone przez lata.

– Dorośli widzą dziecko, które świetnie sobie radzi, choć ono może bardzo cierpieć – podkreśliła psychiatra. Dotyczy to także części dziewczynek z ADHD lub w spektrum autyzmu, u których trudności bywają rozpoznawane znacznie później, ponieważ nie pasują do stereotypowego obrazu tych zaburzeń.

Niepokojące sygnały

Zdaniem ekspertki rodzice powinni interesować się nie tylko ocenami, ale również samopoczuciem dziecka, jego przyjaźniami i zainteresowaniami.

Niepokój powinien wzbudzić nadmierny perfekcjonizm. Dziecko, które rozpacza z powodu piątki zamiast szóstki, obwinia się za każdą pomyłkę i panicznie boi się zawieść dorosłych, może zmagać się z silnym napięciem psychicznym.

– Proszę sobie wyobrazić trzynastolatka, który na wszystko się zgadza, nawet jeśli nie ma na coś ochoty. Nigdy nie protestuje, nie odmawia, nie mówi, że coś mu nie odpowiada. Z czasem okazuje się, że właściwie nie wiadomo, czego on sam chce – zauważyła Lewandowska.

Tłumione emocje mogą dawać o sobie znać również poprzez nawracające bóle brzucha czy głowy, których przyczyny nie udaje się ustalić podczas badań lekarskich.

Posłuszeństwo za wszelką cenę

Psychiatra zwraca uwagę na skutki wychowania, w którym dziecko ma przede wszystkim słuchać dorosłych. Komunikaty takie jak "dzieci i ryby głosu nie mają" uczą, że wyrażanie własnych potrzeb i sprzeciwu jest czymś niewłaściwym.

Problemy mogą nasilić się w okresie dojrzewania. U części młodych ludzi pojawiają się zaburzenia lękowe, objawy depresyjne, samookaleczenia, a nawet próby samobójcze. Inni zaczynają podejmować ryzykowne zachowania, gdy zyskują większą samodzielność.

– Rodzice przychodzą wtedy do specjalisty i mówią: "Nie poznajemy naszego dziecka. Przecież zawsze było takie grzeczne, miłe, uśmiechnięte. Nigdy nie mieliśmy z nim problemów" – zrelacjonowała ekspertka.

Dziecko ma prawo powiedzieć "nie"

Szczególnie niebezpieczne może być wpajanie dziewczynkom, że zawsze powinny być miłe, uśmiechnięte i ustępować innym.

– Taka dziewczynka może czuć, że ktoś zachowuje się wobec niej niewłaściwie, że narusza jej intymność albo robi coś, na co ona nie ma ochoty. Ale nie potrafi powiedzieć "nie", ponieważ nigdy nie nauczono jej, że ma do tego prawo – ostrzegła Lewandowska.

Ekspertka zachęca rodziców, by zamiast ograniczać rozmowy do ocen i szkolnych obowiązków, pytali dzieci o emocje, relacje i codzienne doświadczenia.

Dziecko powinno wiedzieć, że może się złościć, smucić i nie zgadzać z dorosłymi. Nie oznacza to przyzwolenia na agresję. Chodzi o umiejętność wyrażania własnego zdania, stawiania granic i szanowania granic innych osób.

Źródło: PAP

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Wybrane dla Ciebie