Drożdżyca narządów płciowych - czynniki ryzyka, objawy, diagnostyka, leczenie

Gatunek Candida albicans jest drożdżakiem oportunistycznym, będącym prawidłowym składnikiem fizjologicznej flory drobnoustrojowej naszego organizmu. Normalnie nie stanowi dla nas zagrożenia, ponieważ ilość komórek grzyba jest kontrolowana przez konkurujące z nim pozostałe mikroorganizmy flory. Grzyb Candida albicans rozwija się przede wszystkim na błonach śluzowych, w miejscach wilgotnych (o zwiększonej potliwości) na skórze – głównie w zagięciach fałdów skórnych, takich jak pachwiny, pod piersiami u kobiet, częściej u osób otyłych. Zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn ryzyko infekcji grzybiczej wzrasta:

• u stosujących antybiotykoterapię,
• przy stosowaniu leków upośledzających czynność układu odpornościowego (tzw. leków immunosupresyjnych),
• w trakcie przyjmowania sterydów,
• przy współwystępującej cukrzycy (przy nawracających zakażeniach należy ocenić poziom cukru we krwi i zbadać czy cukier pojawia się w moczu),
• w chorobach nowotworowych,
• w ogólnym wyniszczeniu organizmu,
• u chorych na AIDS,
• u osób z anemią,
• w otyłości,
• przy miejscowych urazach nabłonka błon śluzowych i naskórka,
• przy braku prawidłowej higieny (zarówno samych narządów płciowych, jak i okolicy odbytu – szczególnie u kobiet może szerzyć się z jelita grubego),
• przy stosowaniu bielizny syntetycznej (powodującej nadmierne przegrzanie i podwyższoną wilgotność okolicy narządów płciowych).

Ponadto u kobiet czynnikami ryzyka wystąpienia drożdżycy są:

• ciąża,
• miesiączka,
• stosowanie doustnej antykoncepcji,
• obniżone pH pochwy.

W łagodniejszych przypadkach grzybicy, głównie u kobiet, drożdżyca narządów płciowych może przebiegać przewlekle, często nie dając żadnych objawów lub manifestując się jedynie miernie nasilonym świądem, który jest głównym objawem grzybicy. Powoduje to wydłużenie się okresu od zakażenia do zgłoszenia się chorej do lekarza i rozpoczęcia leczenia.

Kolejnymi objawami drożdżycy są ból, pieczenie i charakterystyczne białe, serowate naloty na błonach śluzowych. Takie objawy grzybicy występują częściej u kobiet ciężarnych. U nich właśnie, oraz w przypadku ostrzejszych objawów drożdżycy, mogą pojawić się obfite, serowate upławy, znaczny świąd, zaczerwienienie błony śluzowej. Objawy grzybicy nasilać się mogą po stosunku.

Oprócz pochwy i sromu, zakażenie grzybicą może także przejść na sąsiednie okolice i zająć cewkę moczową, skórę okolic odbytu, szpary pośladkowej, pachwin czy ud. U kobiet ciężarnych chorujących na drożdżycę istnieje również ryzyko przeniesienia się zakażenia na noworodka, u którego dochodzi do kolonizacji jamy ustnej w postaci pleśniawek błony śluzowej. Dodatkowo, objawami grzybicy występującymi u mężczyzn są: tkliwość zajętych narządów i ból przy oddawaniu moczu. Zazwyczaj mężczyźni częściej zgłaszają się do lekarza ze względu na bardziej widoczne i nasilone zmiany związane z grzybicą.

W przypadku grzybicy pochwy rozpoznanie można postawić na podstawie charakterystycznego wyglądu wydzieliny pochwowej w postaci białych, dających się oddzielić od śluzówki, nalotów ścian pochwy. W mniej charakterystycznych zmianach i pozostałych przypadkach drożdżycy konieczne jest wykonanie badań laboratoryjnych. Najpewniejsze rozpoznanie daje badanie mikroskopowe i posiew wydzieliny. Wykonanie antymikogramu pozwala określić wrażliwość grzyba na leki przeciwgrzybicze i wybranie najskuteczniejszego z nich. Antymikogram wykonuje się głównie w przypadku nawracających i opornych na leczenie drożdżyc.

• Jak powstają infekcje intymne?
• Jak poradzić sobie z infeckjami intymnymi?
• Jak wygląda leczenie zakażenia grzybem z rodzaju Candida?

Zazwyczaj leczenie grzybicy u kobiet rozpoczyna się od preparatów działających miejscowo:

• nystatyna w postaci tabletek dopochwowych przez 10-14 dni;
• klotrimazol w tabletkach dopochwowych przez 6 dni i 1 % krem do smarowania sromu;
• u ciężarnych zaleca się stosowanie mikonazolu i ekonazolu;
• natamycyna w tabletkach dopochwowych i w postaci kremu;
• jodopowidon, który działa poprzez uwalnianie wolnego jodu (w tabletkach dopochwowych i w maści do smarowania sromu);
• można także smarować ścianki pochwy roztworem wodnym gencjany.

Dla pełnej kontroli procesu terapeutycznego grzybicy istotnym jest jednoczesne leczenie pacjenta i jego/jej partnera seksualnego. U mężczyzn stosuje się praktycznie te same preparaty w postaci kremów i maści do smarowania zmienionych chorobowo miejsc penisa. Zarówno u kobiet, jak i mężczyzn stosuje się również doustne leki przeciwgrzybicze, takie jak flukonazol, ketokonazol czy itrakonazol. Leczenie drożdżycy w tym przypadku trwa od jednego dnia do dwóch tygodni.

Źródła

1. Upławy - najczęstszy powód wizyty u ginekologa
2. Brzezińska-Wcisło L. Choroby weneryczne i dermatozy okolic narządów płciowych, Śląska Akademia Medyczna, Katowice 2002, ISBN 83-88895-36-2
3. De Schepper L. CANDIDA, Objawy, przyczyny, leczenie, Wydawnictwo Lekarskie Similimum, Nowy Sącz 2010, ISBN 978-83-928687-2-9
4. Jabłońska S., Majewski S., Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-200-4154-5
5. Szepietowski J. Leczenie chorób skóry i chorób przenoszonych drogą płciową, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2625-3