Fobia społeczna - objawy, skutki i leczenie

Fobia socjalna dotyka zazwyczaj ludzi młodych, rozpoczynając się w okresie dojrzewania, około 12-14 roku życia. W populacji ogólnej dotyka około 7% ludzi, przy czym dwa razy częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. Fobia socjalna, podobnie jak inne rodzaje fobii, jest poważnym zaburzeniem psychicznym i powinna być leczona przez specjalistę.

Fobia społeczna charakteryzuje się lękiem wobec niektórych lub wszystkich sytuacji społecznych. Chory obawia się kontaktów z innymi ludźmi, kompromitacji w sytuacjach społecznych oraz znalezienia się w centrum uwagi. Lęk ten jest nadmierny, nieuzasadniony, pogarsza normalne funkcjonowanie zawodowe i społeczne, wywołuje znaczny dyskomfort i cierpienie dotkniętej nim osoby. Narażenie na sytuacje wywołujące lęk prowadzi do wystąpienia szeregu objawów somatycznych, takich jak:

• przyśpieszone bicie serca,
• silne rumieńce na twarzy,
• zwiększona potliwość,
• duszność,
• drżenie rąk,
• zawroty głowy,
• szumy w uszach,
• mdłości,
• parcie na pęcherz,
• nagła potrzeba oddania stolca,
• zaburzenia mowy.

Do najczęstszych sytuacji, które prowadzą do wystąpienia objawów fobii społecznej, należą:

• wystąpienia publiczne,
• przedstawianie się,
• telefonowanie do kogoś,
• rozmowy z przełożonym,
• spotkania z osobami uznawanymi za autorytety,
• jedzenie w towarzystwie innych osób,
• pisanie lub wykonywanie innej czynności, będąc obserwowanym,
• spotkania z osobą płci przeciwnej, randki.

Fobia społeczna uniemożliwia normalne funkcjonowanie w społeczeństwie i rzutuje na zachowanie osoby chorej. Człowiek taki unika niewygodnych i nieprzyjemnych dla niego sytuacji. Dzieci z fobią społeczną starają się więc nie wyróżniać na tle klasy, niechętnie podchodzą do tablicy, nie wypowiadają na forum klasy, nie zabierają głosu w dyskusji podczas lekcji, co rzutować może na ich ocenę przez nauczycieli.

Wśród młodzieży szkolnej z fobią społeczną 40% unika chodzenia do szkoły. I odwrotnie – u 30% wagarowiczów stwierdza się fobię społeczną. Dorosłe osoby z fobią społeczną unikają wystąpień publicznych, spożywania posiłków w towarzystwie innych osób, chodzenia na randki, spotkań z innymi ludźmi. W grupie postrzegani są jako nieudacznicy i samotnicy. Jak widać, fobia socjalna niesie ze sobą poważne następstwa.

Gdy osoba z fobią społeczną musi znaleźć się w sytuacji, która wywołuje lęk, dochodzi do swego rodzaju napadu paniki. W takich okolicznościach wszystkie codzienne czynności stają się niemożliwe do wykonania dla osoby z fobią społeczną. Pójście do sklepu, do lekarza, załatwienie czegoś w banku, urzędzie, umówienie się z kimś, zadzwonienie do kogoś jest dla osób z fobią społeczną prawdziwą udręką.

• Fobie – co o nich wiesz?
• Nietypowe rodzaje fobii
• Rodzaje zaburzeń lękowych
• Filofobia – objawy, przyczyny i leczenie

Badania wskazują, że osoby cierpiące na fobię społeczną często pozostają samotne, rzadziej zawierają związki małżeńskie, trudniej jest im zdobyć wykształcenie, pomimo odpowiedniej wiedzy i możliwości intelektualnych, dlatego nie podejmują pracy lub otrzymują mniej odpowiedzialne, a więc i nisko płatne stanowiska. Cierpi na tym także ich życie rodzinne i towarzyskie. Często bywają zwolnione z pracy lub jej nie podejmują, korzystając z renty inwalidzkiej i pomocy społecznej.

Poza tym, fobii społecznej nierzadko towarzyszą inne zaburzenia psychiczne i uzależnienia od alkoholu oraz substancji psychoaktywnych, np. lekomania. Większe jest także ryzyko popełnienia samobójstwa przez dotknięte nią osoby. Dlatego też nie należy lekceważyć objawów fobii socjalnej i zgłosić się po pomoc do lekarza psychiatry.

W leczeniu fobii socjalnej stosuje się terapię skojarzoną: psychoterapię i farmakoterapię. Jako leki pierwszego rzutu stosuje się przede wszystkim selektywne inhibitory wychwytu serotoniny, np. paroksetynę, citalopram. Chorzy na fobię społeczną wymagają przewlekłej terapii, trwającej co najmniej rok. Należy pamiętać, że odpowiednie leczenie umożliwia normalne życie. Warto pamiętać, że nieleczona fobia społeczna może prowadzić nawet do inwalidztwa.

Źródła

1. Diagnozowanie zaburzeń lękowych
2. Bilikiewicz A., (red.), Kompendium psychiatrii, psychoterapii, medycyny psychosomatycznej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3091-9.
3. Dudek D., Grabski B., Jaeschke R., Siwek M., Lęk w zaburzeniach psychicznych, Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, Kraków 2011, ISBN 978-83-86826-00-2.
4. Fajkowska M., Szymura B., LĘK – geneza, mechanizmy, funkcje, SCHOLAR, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7383-343-2.
5. Imielski W., Zaburzenia psychiczne i emocjonalne, SCHOLAR, Warszawa 2010, ISBN 978-83-7383-440-8.
6. Kokoszka A., Zaburzenia nerwicowe. Postępowanie w praktyce ogólnolekarskiej, Medycyna Praktyczna, Kraków 2004, ISBN 83-7430-004-3.
7. Krzyżowski J., Stany lękowe, Medyk, Warszawa 2005, ISBN 83-89745-06-2.
8. Sidorowicz S., (red.), Psychiatria kliniczna, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-89581-95-7.