Może prowadzić do nowotworów. "Jedna z najważniejszych przyczyn przedwczesnych zgonów"

Najnowsze wyniki Wieloośrodkowego Ogólnopolskiego Badania Stanu Zdrowia Ludności WOBASZ3 pokazują wyraźny spadek odsetka osób palących tradycyjne wyroby tytoniowe. Dwie dekady temu paliło około 31 proc. Polaków w wieku 20–75 lat. Po około 10 latach odsetek ten wynosił 25 proc., a obecnie spadł do 17 proc. Oznacza to zmniejszenie rozpowszechnienia palenia niemal o połowę w ciągu 20 lat.

– Zawsze cieszymy się, kiedy widzimy dane pokazujące, że częstość palenia spada. Musimy pamiętać, że palenie jest jedną z najważniejszych przyczyn przedwczesnych zgonów w Polsce i na świecie – mówi w rozmowie z WP abcZdrowie dr Magdalena Cedzyńska, kierowniczka Poradni Pomocy Palącym przy Narodowym Instytucie Onkologii. Zwraca jednocześnie uwagę, że nie wszystkie badania dotyczące palenia są prowadzone według identycznej metodologii, a sam rynek nikotynowy w ostatnich latach bardzo się zmienił. Coraz więcej osób korzysta bowiem z e-papierosów, podgrzewaczy tytoniu, a nawet kilku takich produktów jednocześnie.

– Dobrze byłoby mieć badanie prowadzone regularnie przez lata, według tej samej metodologii, które uwzględniałoby nie tylko palenie tradycyjnych papierosów, ale również używanie innych produktów nikotynowych – podkreśla dr Cedzyńska. Zwraca przy tym uwagę na tzw. dual users, czyli osoby korzystające równocześnie z tradycyjnych papierosów i nowych produktów. Ktoś może ograniczyć liczbę wypalanych papierosów, ale jednocześnie częściej sięgać po e-papierosa. W efekcie sam spadek palenia tradycyjnych papierosów nie pokazuje pełnego obrazu używania nikotyny.

Elektroniczne odpowiedniki nadal mają "lepszy PR" niż tradycyjne papierosy i przez wiele osób traktowane są jako zdrowszy wybór. Czy słusznie? Zdaniem dr Cedzyńskiej proste porównanie tych dwóch produktów prowadzi do błędnych wniosków. – Nie lubię pytania o to, który produkt bardziej szkodzi, ponieważ jest to zjawisko wielowymiarowe. Nie możemy patrzeć wyłącznie na szkody zdrowotne dla pojedynczej osoby. Musimy uwzględniać również zdrowie publiczne – podkreśla.

Co prawda w aerozolu z e-papierosów nie występują dokładnie te same substancje co w dymie papierosowym, jednak nie czyni ich to zdrowymi produktami. – Są tam substancje, o których wiemy, że mogą uczestniczyć w procesach prowadzących do rozwoju nowotworów. To, że części związków jest mniej albo są inne, nie oznacza, że produkt jest bezpieczny – zaznacza dr Cedzyńska. Jak dodaje, badania wskazują m.in. na możliwość uszkadzania DNA, nasilania stresu oksydacyjnego oraz zaburzania mechanizmów odpowiedzialnych za naprawę uszkodzonych komórek.

Najbardziej niepokojące jest jednak rozpowszechnienie e-papierosów wśród młodych ludzi. Stają się one niejako bramą do uzależnienia. – Dla wielu młodych osób e-papieros jest pierwszym produktem, po który sięgają. Być może nigdy nie zaczęłyby palić tradycyjnych papierosów, gdyby nie przekaz sugerujący, że jest to produkt bezpieczniejszy – mówi ekspertka.

Gdy myślimy o paleniu, od razu przychodzi nam do głowy rak płuca. Jest to choroba silnie powiązana z tym nałogiem. Jednak lista nowotworów powiązanych z dymem tytoniowym jest znacznie dłuższa. – Rak płuca jest najlepiej rozpoznawalnym przykładem, ale absolutnie nie możemy zapominać o innych nowotworach. Mówimy o kilkunastu różnych lokalizacjach – zaznacza ekspertka.

Wśród nich znajdują się m.in. nowotwory głowy i szyi, trzustki, żołądka, nerek oraz pęcherza moczowego. Palenie ma także znaczenie w przypadku raka szyjki macicy. Główną przyczyną tej choroby jest przewlekłe zakażenie onkogennymi typami HPV, jednak nikotynizm może utrudniać organizmowi pozbycie się infekcji. – U kobiet zakażonych HPV, które jednocześnie palą papierosy, częściej dochodzi do utrzymywania się zakażenia, a to zwiększa ryzyko rozwoju raka szyjki macicy – wyjaśnia dr Cedzyńska.

Lista zdrowotnych konsekwencji palenia jest długa, ale zerwanie z nałogiem pozwala ograniczyć ryzyko wielu związanych z nim chorób. Dla części palaczy podjęcie tej decyzji nie jest łatwe. Wiele osób przez lata rozważa rzucenie papierosów, lecz odwleka ten moment z obawy przed objawami odstawienia, stresem czy przyrostem masy ciała. Zdaniem ekspertki pierwszym krokiem powinno być podjęcie konkretnej decyzji i poszukanie profesjonalnego wsparcia.

– Samo postanowienie nie zawsze wystarcza, ale jest konieczne. Osoby palące często przez lata myślą o rzuceniu palenia i mają przy tym mnóstwo obaw. Część z nich to strach na wyrost i te czarne scenariusze wcale nie muszą się spełnić – mówi.

Pomóc może konsultacja ze specjalistą, m.in. w poradni pomocy palącym. W leczeniu uzależnienia można również korzystać ze środków farmakologicznych, które zmniejszają głód nikotynowy i objawy odstawienia. – Podejmujemy decyzję, kontaktujemy się ze specjalistą i korzystamy z tego, co oferuje współczesna medycyna, czyli również z leków wspomagających rzucanie palenia. To w dużym skrócie dobry plan na zerwanie z nałogiem – podsumowuje dr Magdalena Cedzyńska.