Nie tylko próchnica. Dentysta może wykryć też inne groźne zmiany

Gabinety stomatologiczne to jedne z częściej odwiedzanych placówek medycznych. Ta regularność stwarza unikalną okazję do wychwycenia wczesnych zmian świadczących o rozwijającym się procesie chorobowym w organizmie – i nie chodzi tu wyłącznie o próchnicę czy paradontozę.

– Wizyta u stomatologa jest tak częsta jak u lekarza pierwszego kontaktu, a niektórzy nawet mówią, że częstsza. Ta regularność jest kluczem, bo możemy monitorować i obserwować to, co dzieje się zarówno na błonach śluzowych jamy ustnej, jak i zewnątrzustnie – podkreśla prof. Marzena Dominiak. – Czasem zapalenie przyzębia jest pierwszym widocznym sygnałem, że w organizmie dzieje się coś złego. W jamie ustnej dostrzegamy objawy, zanim pojawią się w innych układach – dodaje.

Badanie stomatologiczne nie ogranicza się bowiem do oceny samych zębów czy błony śluzowej. Obejmuje również inne obszary głowy i szyi. – Podczas wizyty monitorujemy nie tylko to, co dzieje się w jamie ustnej, ale badamy pacjenta także zewnątrzustnie, zwracając uwagę np. na powiększone węzły chłonne – wyjaśnia prof. Marzena Dominiak w rozmowie z WP abcZdrowie. Dentyści dysponują zaawansowaną diagnostyką obrazową – od zdjęć pantomograficznych po tomografię stożkową CBCT. Dzięki niej potrafią dostrzec nieprawidłowości w obrębie kości i struktur twarzoczaszki.

W jamie ustnej mogą być widoczne także konsekwencje zaburzeń metabolicznych. Prof. Dominiak wskazuje m.in. na nieprawidłowe gojenie po ekstrakcjach zębów czy problemy po zabiegach implantologicznych. Takie objawy mogą mieć związek z zaburzeniami metabolizmu i zmianami w obrębie tkanki kostnej.

– Pacjenci często mówią: "mam tendencję do suchego zębodołu, po usunięciu zęba długo się goi". To nie musi być tylko tendencja. Może się okazać, że w kości występują nieprawidłowe proporcje tkanki kostnej i tłuszczowej związane z zaburzonym metabolizmem – tłumaczy ekspertka. Jak dodaje, stomatolog może w ten sposób zauważyć nieprawidłowości towarzyszące m.in. chorobie otyłościowej, nadwadze czy zaburzeniom metabolicznym i skierować pacjenta do odpowiedniego specjalisty.

Dentysta może również zwrócić uwagę na zmiany wymagające diagnostyki onkologicznej. Dotyczy to m.in. przewlekłych owrzodzeń, nietypowych zmian błony śluzowej, zmian barwnikowych i niebarwnikowych czy powiększonych węzłów chłonnych.

Pomocne są tu badania radiologiczne. – Wykonujemy bardzo częste kontrole radiologiczne. Są to zarówno proste zdjęcia pantomograficzne, jak i tomografia wolumetryczna. Widzimy wtedy, co dzieje się w kościach, czy są jakieś zmiany pierwotne, wtórne czy przerzutowe – wyjaśnia prof. Dominiak.

Podczas rutynowego badania lekarz może dostrzec także zmiany związane z zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Jak tłumaczy prof. Marzena Dominiak, część z nich – w postaci pojedynczych lub mnogich wykwitów na błonie śluzowej – jest widoczna gołym okiem.

Jak zaznacza ekspertka, w przypadku zakażenia bardzo ważny jest stan dziąseł i przyzębia. Przewlekły stan zapalny ułatwia wirusowi wnikanie w tkanki i jego namnażanie, w efekcie czego większe ilości patogenu przedostają się do śliny.

Zależność między zdrowiem jamy ustnej a kondycją reszty organizmu jest dwukierunkowa. Nieleczona próchnica i choroby przyzębia podtrzymują ogólnoustrojowy stan zapalny.

– Rozwijające się zapalenie przyzębia prowadzi do produkcji cytokin prozapalnych, które krążą we krwi i nasilają przewlekły stan zapalny w całym ciele – podsumowuje ekspertka. Regularne leczenie stanów zapalnych w jamie ustnej jest więc ważnym elementem dbania o zdrowie całego organizmu.