Ignorancja - definicja, znaczenie, cytaty, ignorancja a ignorowanie

Ignorancja – jako pojęcie – sprawia sporo kłopotów, ponieważ jest bardzo często źle rozumiane i używane. Słowo to nie oznacza ignorowania kogoś, czyli lekceważenia i świadomego niezauważania. Ignorancja to brak wiedzy na jakiś temat, a nawet głupota czy nieuctwo.

Jeżeli ktoś okazuje ignorancję, to nie znaczy, że kogoś bądź coś lekceważy. Oznacza to, że brak mu odpowiedniej wiedzy na dany temat. Ignorancja wskazuje na brak wiedzy lub doświadczenia, zdecydowanie nie odnosi się do ignorowania osoby, polecenia czy uwagi.

Jak wyjaśnia Jerzy Bralczyk, polski językoznawca i gramatyk normatywny, profesor nauk humanistycznych, ignorancja to nieświadomość lub nieuctwo. Ignorant to nieuk. Mówimy tak o kimś, kto mimo niewiedzy zabiera głos. Ignorancji nie należy mylić z ignorowaniem czegoś lub kogoś, czyli z lekceważeniem.

Mądrość, otwartość na zdobywanie wiedzy, pokora, ale także głupota, buta i ignorancja są przedmiotem badań i rozważań. Kwestie te zajmują głowy nie tylko naukowców różnych dziedzin, ale także filozofów, poetów i pisarzy. To dlatego powstało tak wiele cytatów, które dają do myślenia, są warte refleksji czy zapamiętania:

• „Mądrzy ludzie szukają mądrości. Głupcy myślą, że już ją znaleźli”.
• „To smutne, że głupcy są tak pewni siebie, a ludzie mądrzy tak pełni wątpliwości”. (Bertrand Russell)
• „Widocznie Bóg kocha głupców, skoro tylu ich stworzył”. (Richard Paul Evans)
• „Głupiec nie widzi tego samego drzewa, co mędrzec”. (William Blake)
• „Głupota ma pewien urok, ignorancja nie”. (Frank Zappa)
• „Ignorancja daje ludziom więcej pewności niż wiedza”.
• „Ignorowanie naszej własnej niewiedzy jest źródłem wielu nieporozumień”.
• „Kto nie poczuł się choć raz jak głupiec, ten nie żył naprawdę”. (Mercedes Lackey)
• „Ignoranci zawsze są wszechstronni”. (Antoni Regulski)
• „Ignorancja daje odwagi”. (Mario Vargas Llosa)
• „Ludzie zbyt często za dużo mówią, a za mało wiedzą”.
• „Ignorancja i arogancja to dwie nierozłączne siostrzyce”. (Giordano Bruno)
• „Ignorancja ma skrzydła orła i wzrok sowy”. (Zbigniew Herbert)
• „Ignorancja nasza jest oceanem ogólnoświatowym, zaś wiedza pewna – pojedynczymi wysepkami na tym oceanie”. (Stanisław Lem)
• „Ignorancja sprawia, że ludzie są na tyle odważni, by zakładać, że wiedzą wszystko”.
• „Bycie świadomym własnej ignorancji to dar ciekawości, klucz do drzwi wiedzy i mądrości. Mówią, że niepełna wiedza jest rzeczą niebezpieczną, ale jednak nie tak złą, jak całkowita ignorancja”. (Terry Pratchett)
• „Nasza wiedza jest i będzie zawsze ograniczona. Nasza ignorancja jest i pozostanie nieograniczona i nieskończona”. (Karl Popper)
• „Nauka to wiara w ignorancję ekspertów”. (Richard Feynman)
• „Nie ma nic straszniejszego niż czynna ignorancja”. (Johann Wolfgang von Goethe)
• „Nie ma niczego zabawniejszego niż absolutna ignorancja”. (Neil Gaiman)

Mówiąc o ignorancji nie można nie wspomnieć o pojęciu racjonalnej ignorancji, które jest terminem stosowanym w ekonomii oraz dziedzinach nauki, które badają kryteria racjonalności decyzji. Pojęcie wywodzi się z nauk społecznych.

Czym jest racjonalna ignorancja? Ignorancja jest racjonalna, gdy koszt uzyskania jakiejś informacji jest wyższy niż oczekiwana wartość korzyści wynikającej z posiadania informacji. Tym samym na racjonalną ignorancję można spojrzeć jak na zjawisko niezwykle funkcjonalne bądź jak na mechanizm obronny. Co to znaczy?

Nieustannie i ze wszystkich stron jesteśmy bombardowani informacjami. Musimy je filtrować - przyswajać, ale i puszczać mimo uszu. Dzięki temu możemy skupić się na tym, co jest faktycznie ważne i użyteczne.

To sensowne, przecież nie sposób być ekspertem w każdej dziedzinie. Dzięki racjonalnej ignorancji możemy oszczędzić czas i energię, ponieważ nie myślimy o rzeczach, które nie są nam do niczego potrzebne, ale i nie podejmujemy działań, które w ostatecznym rozrachunku nie są opłacalne. Stąd wywodzi się przekonanie, że… ignorancja to siła.