Ile ryb można zjeść tygodniowo? Padły konkretne liczby, chodzi o rtęć i toksyny

Ryby dostarczają wielu cennych składników odżywczych, jednak mogą też zawierać zanieczyszczenia pochodzące ze środowiska wodnego. Szczególną uwagę badacze z Morskiego Instytutu Rybackiego zwracają na rtęć, która gromadzi się w organizmach ryb i może stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka. Nie bez znaczenia są również dioksyny i polichlorowane bifenyle o działaniu podobnym do dioksyn (dl-PCB).

Morski Instytut Rybacki – Państwowy Instytut Badawczy (MIR-PIB) opublikował zestawienie przedstawiające ilości wybranych gatunków ryb i produktów rybnych, których spożycie odpowiada przyjętym w opracowaniu tolerowanym tygodniowym dawkom tych substancji.

Według zestawienia MIR-PIB tygodniowe ilości poszczególnych gatunków przedstawiają się następująco:

• dorsz bałtycki – 2370 g ze względu na rtęć i 950 g ze względu na dioksyny oraz dl-PCB;
• śledź bałtycki – 1700 g ze względu na rtęć i 400 g ze względu na dioksyny oraz dl-PCB;
• łosoś bałtycki – 2120 g ze względu na rtęć i 105 g ze względu na dioksyny oraz dl-PCB;
• karp – 3000 g ze względu na rtęć i 7000 g ze względu na dioksyny oraz dl-PCB;
• pstrąg – 2040 g ze względu na rtęć i 2500 g ze względu na dioksyny oraz dl-PCB;
• mintaj – 11 700 g ze względu na rtęć i 65 000 g ze względu na dioksyny oraz dl-PCB;
• sola – 2340 g ze względu na rtęć i 32 700 g ze względu na dioksyny oraz dl-PCB;
• panga – 20 740 g ze względu na rtęć i 61 250 g ze względu na dioksyny oraz dl-PCB;
• tilapia – 22 900 g ze względu na rtęć i 51 500 g ze względu na dioksyny oraz dl-PCB.

Zestawienie obejmuje również popularne produkty rybne, takie jak ryby wędzone, marynowane oraz konserwy. W ich przypadku podano następujące wartości:

• łosoś bałtycki wędzony – 1580 g ze względu na rtęć i 75 g ze względu na dioksyny oraz dl-PCB;
• tuńczyk w oleju – 1670 g ze względu na rtęć i 2510 g ze względu na dioksyny oraz dl-PCB;
• makrela wędzona – 2235 g ze względu na rtęć i 1170 g ze względu na dioksyny oraz dl-PCB;
• łosoś norweski wędzony – 2800 g ze względu na rtęć i 570 g ze względu na dioksyny oraz dl-PCB;
• marynowane płaty śledziowe – 2140 g ze względu na rtęć i 475 g ze względu na dioksyny oraz dl-PCB;
• sardynka w oleju – 4670 g ze względu na rtęć i 330 g ze względu na dioksyny oraz dl-PCB;
• szprot wędzony – 4350 g ze względu na rtęć i 120 g ze względu na dioksyny oraz dl-PCB;
• szprot w pomidorach – 7000 g ze względu na rtęć i 240 g ze względu na dioksyny oraz dl-PCB.

Największe zagrożenie stanowi metylortęć, czyli organiczna forma rtęci, która może uszkadzać układ nerwowy. Długotrwałe narażenie na jej nadmierne ilości wiąże się m.in. z zaburzeniami pamięci, koncentracji, czucia i koordynacji ruchowej. Szczególnie wrażliwe na jej działanie są kobiety w ciąży i małe dzieci. Metylortęć przenika przez łożysko i może zaburzać rozwój mózgu oraz układu nerwowego płodu.

Niebezpieczne są również dioksyny i dl-PCB, które kumulują się przede wszystkim w tkance tłuszczowej. Długotrwała ekspozycja na te związki może niekorzystnie wpływać m.in. na układ odpornościowy, hormonalny i rozrodczy.

Obecność zanieczyszczeń nie oznacza, że należy rezygnować z jedzenia ryb. Są one źródłem pełnowartościowego białka, witaminy D, witaminy B12, jodu i selenu. Tłuste ryby dostarczają również kwasów omega-3, szczególnie EPA i DHA, które wspierają prawidłowe funkcjonowanie serca, mózgu i układu nerwowego. Najważniejsze jest wybieranie gatunków o niskiej zawartości zanieczyszczeń oraz urozmaicanie diety. Dzięki temu można korzystać z wartości odżywczych ryb, ograniczając jednocześnie narażenie na szkodliwe substancje.

Źródło: Morski Instytut Rybacki – Państwowy Instytut Badawczy.