Jedni stosowali dietę wegańską, drudzy śródziemnomorską. Po 16 tyg. ich przebadano

AGE, czyli zaawansowane produkty glikacji, to związki powstające, gdy cukry reagują z białkami lub tłuszczami. Tworzą się zarówno w naszym organizmie, jak i w jedzeniu – szczególnie w produktach pochodzenia zwierzęcego, poddawanych obróbce w wysokiej temperaturze, np. smażeniu czy grillowaniu. Ich nadmiar wiąże się z insulinoopornością, nasileniem stanu zapalnego, stresem oksydacyjnym i większym ryzykiem chorób przewlekłych, w tym cukrzycy i chorób serca.

W analizowanym badaniu opublikowanym w czasopiśmie "Frontiers in Nutrition" wzięły udział osoby dorosłe z nadwagą lub otyłością. Przez 16 tygodni część z nich stosowała niskotłuszczową dietę wegańską, a część dietę śródziemnomorską. Nie ograniczano im kalorii, za to dokładnie instruowano, co i jak jeść.

Wegański jadłospis był oparty wyłącznie na produktach roślinnych – owocach, warzywach, pełnych zbożach i roślinach strączkowych – bez dodatku tłuszczów i bez żywności odzwierzęcej. Dodatkowo uczestnicy przyjmowali 500 mikrogramów witaminy B12 dziennie. Z kolei dieta śródziemnomorska obejmowała m.in. warzywa, owoce, rośliny strączkowe, ryby i codzienną porcję oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia, przy ograniczeniu czerwonego i przetworzonego mięsa, słodyczy i tłustych wyrobów mlecznych.

Po 16 tygodniach uczestnicy wracali na krótko do swojego typowego jedzenia, a potem zamieniali się dietami. Dzięki temu ci sami ludzie mogli być porównani na dwóch różnych sposobach żywienia, co zwiększa wiarygodność wyników. Badacze regularnie ważyli uczestników, oceniali skład ciała i analizowali trzydniowe dzienniczki żywieniowe, aby oszacować spożycie AGE.

Rezultaty były wyraźne: niskotłuszczowa dieta wegańska doprowadziła do średnio 73 proc. spadku spożycia AGE i około 13 funtów (ponad 5 kg) utraty masy ciała. Co ważne, większość utraconych kilogramów stanowiła tkanka tłuszczowa, w tym tłuszcz trzewny, szczególnie niebezpieczny dla serca i naczyń. W grupie stosującej dietę śródziemnomorską nie odnotowano istotnych zmian ani w poziomie AGE, ani w masie ciała.

Autorzy badania wyliczyli, że za spadek spożycia AGE na diecie wegańskiej odpowiadało przede wszystkim odstawienie mięsa, ograniczenie dodanych tłuszczów i rezygnacja z nabiału. To właśnie te grupy produktów należą do głównych źródeł dietetycznych AGE. Jednocześnie zaobserwowano, że zmniejszenie ilości AGE w diecie szło w parze z utratą masy ciała – nawet po uwzględnieniu ogólnej liczby kalorii.

Jak wyjaśnia cytowany przez "Medical News Today" Thomas M. Holland z Rush Institute for Healthy Aging: "Niskotłuszczowa dieta wegańska, która wyklucza produkty odzwierzęce, obniża spożycie tłuszczu i eliminuje nabiał, prowadzi do wyraźnego zmniejszenia spożycia AGE. Ma to kluczowe znaczenie, ponieważ AGE przyczyniają się do insulinooporności, która może utrudniać organizmowi skuteczne gospodarowanie glukozą, co sprzyja przybieraniu na wadze. Ograniczając AGE, organizm może lepiej regulować insulinę, redukować stan zapalny i poprawiać ogólny metabolizm, co wszystko razem sprzyja utracie masy ciała".

Eksperci zwracają jednak uwagę, że niskotłuszczowa dieta wegańska nie dla każdego będzie łatwa do utrzymania przez lata. Holland podkreśla, że "dieta śródziemnomorska jest z kolei często chwalona za równowagę i łatwość wprowadzenia do codziennego życia, co może czynić ją bardziej trwałą opcją dla wielu osób". Z tego powodu autorzy badania określają swoje wyniki jako wstępne i "generujące hipotezy" – pokazujące ciekawy kierunek, ale wymagające potwierdzenia w kolejnych, dłuższych obserwacjach.

Dietetyczka Eliza Whitaker radzi, by stopniowo zwiększać udział posiłków roślinnych, sięgając po różnorodne owoce, warzywa, zboża, rośliny strączkowe, produkty sojowe, a jednocześnie ograniczać żywność wysokoprzetworzoną i uważnie czytać etykiety wegańskich produktów pod kątem zawartości tłuszczu. Zwraca też uwagę na konieczność suplementacji witaminy B12 i – w porozumieniu z lekarzem – ewentualnego uzupełniania jodu, witaminy D i innych kluczowych składników.

Zarówno Whitaker, jak i inni specjaliści zachęcają do wprowadzania zmian małymi krokami. Dla jednej osoby realnym celem będzie dodanie kilku niskotłuszczowych, roślinnych posiłków tygodniowo, dla innej – stopniowe przejście na w pełni wegański model żywienia. Nawet niewielkie ograniczenie produktów odzwierzęcych na rzecz pełnowartościowej żywności roślinnej może przynieść zauważalne korzyści dla masy ciała i zdrowia metabolicznego.

Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło: medicalnewstoday.com