Kryzys zdrowia psychicznego młodych. Brakuje miejsc w placówkach

– Pomimo prężnie rozwijającej się opieki środowiskowej, w czasie roku szkolnego absolutnie nie ma oddziału w szpitalu, w którym liczba hospitalizowanych pacjentów nie przekraczałaby kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia. W niektórych oddziałach przyjmuje się dwukrotnie więcej pacjentów, niż wynosi liczba zakontraktowanych miejsc – mówi ekspertka w rozmowie z PAP.

Problemem pozostaje nie tylko ograniczona liczba miejsc, lecz także pogarszająca się kondycja psychiczna młodych ludzi. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia jeszcze rok temu z kryzysem psychicznym mierzyło się co siódme dziecko, dziś – już co piąte. Dr Lewandowska przyznaje, że choć w ostatnich latach udało się zahamować wzrost liczby prób samobójczych, dane nadal są "absolutnie alarmujące".

Ekspertka zwraca uwagę, że w Polsce brakuje profilaktyki zaburzeń psychicznych, która powinna stanowić fundament całego systemu. Programy wspierające rozwój emocjonalny dzieci i edukację w zakresie zdrowia psychicznego praktycznie nie funkcjonują. Nadzieję pokładano w nowym przedmiocie – edukacji zdrowotnej – jednak jego fakultatywny charakter sprawił, że nie spełnia roli uniwersalnego narzędzia profilaktyki.

Kolejnym wyzwaniem jest niedostateczna współpraca między resortami, które odpowiadają za różne aspekty opieki nad dzieckiem – zdrowie, edukację, politykę społeczną czy cyfryzację. Dr Lewandowska podkreśla, że niezbędne jest stworzenie wspólnej ścieżki opieki nad młodymi pacjentami oraz systemu wymiany danych między instytucjami. Obecnie lekarze nie mają dostępu do podstawowych informacji o dziecku, jeśli rodzic nie przekaże ich samodzielnie.

Psychiatra przypomina też, że środowisko od lat walczy o wprowadzenie zmian prawnych, które umożliwiłyby dzieciom od 13. roku życia korzystanie z pomocy psychologicznej bez zgody opiekuna – szczególnie w przypadkach przemocy czy zaniedbania. Propozycja ta, odrzucona przez poprzednie władze, ma szansę powrócić w nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. – Chodziło o pomoc tym dzieciakom, które są narażone na przemoc ze strony swoich bliskich, albo takich, których bliscy nie widzą ich cierpienia i potrzeby szukania specjalistycznego wsparcia. Mam nadzieję, że odpowiednie zapisy znajdą się w nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia psychicznego – podsumowuje dr Lewandowska.

Dbanie o zdrowie psychiczne na co dzień zaczyna się od prostych, ale regularnych działań, które pomagają utrzymać równowagę emocjonalną i odporność na stres. Znaczenie ma dbanie o higienę snu, zdrową dietę i aktywność fizyczną – to fundamenty, które wpływają na samopoczucie i koncentrację. Warto również pielęgnować relacje z bliskimi, rozmawiać o emocjach i nie tłumić uczuć. Pomocne są też drobne rytuały, takie jak chwila relaksu bez telefonu, spacer, czy praktykowanie uważności i wdzięczności. Równie ważne jest stawianie realistycznych celów i pozwalanie sobie na odpoczynek bez poczucia winy. Gdy pojawia się długotrwały smutek, lęk lub poczucie przeciążenia, nie należy się wahać – warto poszukać wsparcia u psychologa lub psychiatry. Dbanie o zdrowie psychiczne to nie oznaka słabości, lecz przejaw dojrzałości i troski o siebie.

Źródło: PAP