Leczenie wad zastawek serca

Choroby zastawek serca mogą być leczone chirurgicznie (tradycyjny sposób leczenia chorób zastawki serca) lub niechirurgicznie (balonowa plastyka zastawki serca). Podczas tradycyjnej operacji chirurg przeprowadza nacięcie wzdłuż mostka, by móc dostać się do serca. Następnie naprawia lub wymienia chorą zastawkę.

Mało inwazyjna metoda leczenia zastawki serca prowadzona jest przez małe nacięcia. Pozwala to na zmniejszenie ubytku krwi, uszkodzeń, skraca pobyt w szpitalu. Chirurg ocenia, czy pacjent może być poddany takiemu zabiegowi. Lekarze – chirurg i kardiolog – wykorzystują USG serca przezprzełykowe, aby określić stan zastawek przed i po zabiegu.

Najczęściej operowana jest zastawka mitralna, ale zastawki: aortalna, trójdzielna i pnia płucnego mogą także być poddane jednemu z następujących zabiegów:

• przecięcie spoidła – rozdzielenie zrośniętych płatków;
• odwapnianie – złogi wapnia są usuwane, aby zastawki były bardziej elastyczne i poprawnie się zamykały;
• zmiana kształtu płatka zastawki – kiedy płatek zastawki jest zwiotczały, jego fragment może być odcięty i przyszyty ponownie, by zastawka lepiej się zamykała;
• jeśli płatek zastawki mitralnej jest zwiotczały, ścięgna są przenoszone z jednej zastawki na drugą, następnie płatek, z którego je pobrano, poddawany jest zmianie kształtu;
• pierścień wsparcia – jeśli pierścienia zastawki (pierścień tkanki wspierającej zawór) jest zbyt szeroki, może zostać zmodyfikowany przez zszycie wokół pierścienia; pierścień może być wykonany z materiału syntetycznego lub tkanki – łatanie płatka zastawki – chirurg może użyć tkanki do naprawy wszelkich otworów w płatkach.

Balonowa plastyka zastawki serca przeprowadzana jest w celu zwiększenia otwarcia zwężonej zastawki. Stosuje się ją u pacjentów ze zwężeniem zastawki mitralnej z objawami choroby, u starszych osób, u których doszło do zwężenia zastawki aortalnej, ale nie mogącymi poddać się zabiegowi chirurgicznemu, czasami u pacjentów ze zwężoną zastawką pnia płucnego.

Podczas tego zabiegu specjalny cewnik umieszczany jest w naczyniu krwionośnym i poprowadzony do serca. Jego końcówka umieszczana jest w zwężeniu zastawki. Następnie balonik jest pompowany wiele razy. Gdy wejście zastawki jest poszerzone, cewnik jest wyjmowany. Kardiolog może podczas badania wykorzystywać echokardiogram.

Zalety chirurgicznego leczenia zastawki serca to ograniczenie przyjmowania antykoagulantów i osłona siły mięśnia sercowego. W przypadku chorób zastawki aortalnej lub pnia płucnego wymienia się zastawki. Na miejsce chorej zastawki można wszczepić:

• mechaniczną zastawkę – zrobiona w całości z mechanicznych elementów, dobrze tolerowana przez organizm; jej zaletą jest solidna budowa, może pracować przez wiele lat; ma dwie wady – osoby ją otrzymujące muszą brać przez długi okres antykoagulanty, aby nie doszło do skrzepów, poza tym niektórzy pacjenci zgłaszają odgłos tykania z tej zastawki – powstaje on wtedy, gdy zastawka się otwiera i zamyka;
• zastawkę biologiczną – zrobiona jest z tkanki zwierzęcej (świńskiej lub krowiej) lub ludzkiej; może zawierać sztuczne elementy, które ją wzmacniają; jej zaletą jest to, że większość osób nie musi przyjmować antykoagulantów; tego rodzaju zastawki nie były traktowane jako stałe rozwiązane; początkowo musiały być wymieniane po 10 latach; niektóre badania pokazały, że nawet po 17 latach pracują prawidłowo;
• przeszczep zastawki – zastawka pobrana z ludzkiego serca; może być wszczepiona w miejsce zastawki aortalnej lub pnia płucnego; po jej wszczepieniu pacjent nie musi przyjmować przez długi czas antykoagulantów, jednakże nie zawsze jej wszczepienie jest możliwe.

Źródła

1. Postępowanie w zastawkowych wadach serca - wady zastawki aorty
2. Mandecki T. Kardiologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-2912-0
3. Janion M. Kardiologia, Wydawnictwo Stachurski, Kielce 2005, ISBN 83-88592-35-1
4. Krzemińska Pakula M. (red.), Kardiologia kliniczna, D.W. Publishing Co., Szczecin 2010, ISBN 1-57107-108-3