Mocny konkurent zielonej herbaty. Uszczelnia żyły, chroni przed zakrzepami

Soba-cha to nie indyjski "chai", lecz japońska herbata z prażonej gryki (często z odmiany tatarskiej, wyjątkowo bogatej w rutynę). Gryka tatarska zawiera nawet 100 razy więcej rutyny niż zwykła gryka. Rutyna i powstająca z niej kwercetyna wykazują silne działanie antyoksydacyjne oraz hamują aktywność α-glukozydazy w jelicie, co może wspierać kontrolę poposiłkowej glikemii.

Kwercetyna i rutyna to spokrewnione flawonoidy – silnie bioaktywne związki roślinne obecne m.in. w gryce, cebuli, jabłkach i cytrusach. Badania wskazują na ich działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne, korzystny wpływ na śródbłonek naczyń, kontrolę glikemii oraz stabilizację komórek tucznych. Mogą zatem wspierać profilaktykę cukrzycy, ale i chorób układu krążenia. Rutyna i jej pochodne są klasyfikowane jako substancje wenoprotekcyjne, co oznacza, że mogą zmniejszać przepuszczalność i kruchość naczyń oraz łagodzić objawy zastoju żylnego. Regularne sięganie po produkty bogate w rutynę i kwercetynę może więc chronić m.in. przed zakrzepicą, zawałem serca czy udarem mózgu.

To właśnie te związki stoją za zainteresowaniem soba-chą jako napojem funkcjonalnym. W praktyce znaczenie ma sposób parzenia. W eksperymencie z prażonymi otrębami gryki tatarskiej pierwsze zalanie gorącą wodą (>95 stopni C) dało napar o bardzo wysokim stężeniu rutyny (ok. 389 mg/L), wielokrotnie wyższym niż z ziaren. Kolejne parzenia dawały coraz mniej aktywnych związków. Prażenie nadaje naparowi charakterystyczny, lekko karmelowy smak, a także dezaktywuje rutynozydazę – enzym, który mógłby szybko rozłożyć rutynę. Jednocześnie część rutyny może przechodzić w kwercetynę, a całkowita zdolność antyoksydacyjna po długim prażeniu spada. Dlatego też warto wybierać herbaty z kontrolowanym procesem prażenia (często deklarowane przez producenta).

Jak parzyć soba-cha poprawnie? Na kubek (250–300 ml) wsyp 1–2 łyżeczki prażonej gryki, zalej wodą o temperaturze powyżej 95 stopni Celsjusza i parz 3–5 minut. Ziarno możesz zalać ponownie, ale to pierwszy napar jest najcenniejszy pod względem zawartości rutyny. Napój można pić na ciepło i na zimno - dobrze łączy się z posiłkami o wysokim indeksie glikemicznym (np. białe pieczywo), "tonując" odpowiedź glukozy zgodnie z mechanizmem hamowania α-glukozydazy.

Karolina Rozmus, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. Food Research International
2. Food Sci. Technol. Res. (2019): Relationship between Color Change and Rutin Content in Roasted Tartary Buckwheat Bran
3. Plants (2021): Roasted Tartary Buckwheat Bran as a Material for Producing Rutin-Rich Tea Beverages