Mononukleoza zakaźna - przyczyny i objawy, diagnozowanie i leczenie

Mononukleoza zakaźna wywoływana jest przez wirus Epsteina-Barr z grupy wirusów opryszczki. Zespół podobny do mononukleozy mogą wywoływać również inne wirusy i pierwotniak Toxoplasma gondii. Mononukleozą zakaźną można zarazić się przez kontakt ze śliną osoby zakażonej mononukleozą, a także podczas transfuzji krwi. Często do zakażenia mononukleozą dochodzi podczas pocałunku, dlatego mononukleoza bywa nazywana chorobą pocałunków. Z uwagi na niespecyficzne objawy mononukleoza jest bardzo rzadko diagnozowana.

1. Mononukleoza zakaźna - przyczyny i objawy

Do zakażenia mononukleozą dochodzi zazwyczaj w okresie dzieciństwa i najczęściej nie daje objawów. Jeżeli wirusem mononukleozy zarażą się starsze dzieci i osoby dorosłe, wówczas objawy wywoływane przez mononukleozę mogą wystąpić, ale nie muszą. Mononukleoza pozostaje w ludzkim organizmie przez całe życie. Wirus wywołujący mononukleozę występuje w komórkach nabłonkowych jamy gardłowej i nosowej oraz w limfocytach B.

Zobacz film: "Wysoka gorączka"

Mononukleoza zakaźna rozwija się w organizmie ludzkim bardzo długo – od 4 do 7 tygodni. W pierwszym tygodniu mononukleozy objawy obejmują zwykle pogorszenie się ogólnego samopoczucia chorego. Później dołączają w przypadku mononukleozy objawy grypopodobne z temperaturą ciała powyżej 39 stopni Celsjusza. Gorączka może utrzymywać się nawet do trzech tygodni. Osłabienie i przemęczenie spowodowane przez mononukleozę nasilają się w trzecim tygodniu rozwoju mononukleozy zakaźnej.

U małych dzieci pojawiają się również w związku z mononukleozą objawy takie jak: zapalenie gardła, migdałków podniebiennych, przedłużająca się gorączka z powiększeniem lub bez powiększenia węzłów chłonnych. U starszych dzieci w czasie mononukleozy objawami są złe samopoczucie, ból głowy, brak apetytu, dreszcze. Mononukleoza u dzieci zazwyczaj jest mylona z przeziębieniem lub grypą.

Niestety mononukleoza u dzieci rozwija się często nierozpoznana. Lekarze bez podejrzenia mononukleozy u dzieci raczej ich nie kierują na badania krwi w tym kierunku. Jedynym wskazaniem może być wysypka u dzieci z mononukleozą, która pojawia się po podaniu dziecku ampicyliny, gdy lekarz podejrzewa bakteryjne zakażenie gardła.

Klasyczne objawy mononukleozy zakaźnej to: wysoka gorączka, ból gardła spowodowany ostrym stanem zapalnym – anginą z obfitym błonniczopodobnym ropnym nalotem, a także niebolesnym powiększeniem węzłów chłonnych. Charakterystyczne przy mononukleozie objawy to także wybroczyny na podniebieniu miękkim, obrzęk powiek, wysypka plamisto-grudkowa na tułowiu i kończynach.

Objawem mononukleozy zakaźnej jest wysoka temperatura i ogólne złe samopoczucie
Objawem mononukleozy zakaźnej jest wysoka temperatura i ogólne złe samopoczucie (Shutterstock)

Powikłania po mononukleozie zakaźnej występują rzadko, ale są groźne. Wystąpić może bezobjawowe zapalenie wątroby, zmiany hematologiczne, zapalenia mięśnia sercowego, zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych. Przez mononukleozę zdarzają się także przypadki wystąpienia zespołu „Alicji w krainie czarów” – wrażenie zmian wielkości, kształtów i położenia przedmiotów w przestrzeni.

PYTANIA I ODPOWIEDZI LEKARZY NA TEN TEMAT

Zobacz odpowiedzi na pytania osób, które miały do czynienia z tym problemem:

Wszystkie odpowiedzi lekarzy

2. Mononukleoza zakaźna - diagnozowanie i leczenie

Mononukleoza zakaźna (prezentacja edukacyjna)
Mononukleoza zakaźna (prezentacja edukacyjna) [12 zdjęć]

Co to jest mononukleoza zakaźna? Mononukleoza, zwana inaczej gorączką gruczołową, anginą monocytową,...

zobacz galerię

Diagnozę mononukleozy zakaźnej rozpoczyna się od dokładnego zbadania pacjenta. Często wykonuje się badania laboratoryjne. Zaleca się wówczas badanie krwi. Wzrost liczby leukocytów, podwyższona ilość limfocytów oraz obecność limfocytów o nietypowym kształcie świadczą o mononukleozie. Niekiedy wykonuje się także test krwi odczynem Paul-Bunella-Dawidsona. Wykrywa się nim obecność we krwi przeciwciał heterofilnych. Wykonywane jest także badanie na obecność we krwi przeciwciał dla EBV: IgG i IgM VCA, IgG EBNA, IgG EA-D.

Mononukleoza należy do chorób zakaźnych. Objawy mononukleozy zakaźnej często ustępują samoistnie. Chorym na mononukleozę, z uwagi na powiększoną podczas mononukleozy zakaźnej śledzionę, zaleca się leżenie w łóżku oraz unikanie wysiłku fizycznego. Ponieważ nie ma konkretnego leku, który zwalczyłby wszystkie objawy mononukleozy, leczenie polega na niwelowaniu niektórych objawów. Jeżeli choremu na mononukleozę dokucza ból gardła, wówczas podaje się mu tabletki do ssania, których składniki mają działanie odkażające. W przypadku podwyższonej temperatury ciała, przepisuje się pacjentowi leki przeciwgorączkowe.

ZOBACZ TAKŻE:

Niekiedy podaje się choremu kortykosterydy. W terapii chorych na mononukleozę złośliwą nie powinno się podawać leków zawierających penicylinę, ponieważ mogą one wywołać wysypkę. Uczucie przemęczenia i osłabienia może utrzymywać się nawet do kilku miesięcy od ustąpienia mononukleozy zakaźnej. Przypuszcza się, że wirus Epsteina-Barra może mieć działanie onkogenne. Dostrzeżono jego związek z ziarnicą złośliwą, rakiem migdałków podniebiennych, chłoniakiem Burkitta, rakiem ślinianek przyusznych oraz chłoniakami osób chorych na AIDS.

spis treści
rozwiń
Następny artykuł: Opryszczka

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.