Mononukleoza zakaźna - przyczyny i objawy, diagnozowanie i leczenie

Mononukleoza zakaźna wywoływana jest przez wirus Epsteina-Barr z grupy wirusów opryszczki. Zespół podobny do mononukleozy mogą wywoływać również inne wirusy i pierwotniak Toxoplasma gondii. Mononukleozą zakaźną można zarazić się przez kontakt ze śliną osoby zakażonej mononukleozą, a także podczas transfuzji krwi. Często do zakażenia mononukleozą dochodzi podczas pocałunku, dlatego mononukleoza bywa nazywana chorobą pocałunków. Z uwagi na niespecyficzne objawy mononukleoza jest bardzo rzadko diagnozowana.

Zobacz film: "Wysoka gorączka"

Mononukleoza zakaźna - przyczyny i objawy

Do zakażenia mononukleozą dochodzi zazwyczaj w okresie dzieciństwa i najczęściej nie daje objawów. Jeżeli wirusem mononukleozy zarażą się starsze dzieci i osoby dorosłe, wówczas objawy wywoływane przez mononukleozę mogą wystąpić, ale nie muszą. Mononukleoza pozostaje w ludzkim organizmie przez całe życie. Wirus wywołujący mononukleozę występuje w komórkach nabłonkowych jamy gardłowej i nosowej oraz w limfocytach B.

Mononukleoza zakaźna rozwija się w organizmie ludzkim bardzo długo – od 4 do 7 tygodni. W pierwszym tygodniu mononukleozy objawy obejmują zwykle pogorszenie się ogólnego samopoczucia chorego. Później dołączają w przypadku mononukleozy objawy grypopodobne z temperaturą ciała powyżej 39 stopni Celsjusza. Gorączka może utrzymywać się nawet do trzech tygodni. Osłabienie i przemęczenie spowodowane przez mononukleozę nasilają się w trzecim tygodniu rozwoju mononukleozy zakaźnej.

U małych dzieci pojawiają się również w związku z mononukleozą objawy takie jak: zapalenie gardła, migdałków podniebiennych, przedłużająca się gorączka z powiększeniem lub bez powiększenia węzłów chłonnych. U starszych dzieci w czasie mononukleozy objawami są złe samopoczucie, ból głowy, brak apetytu, dreszcze. Mononukleoza u dzieci zazwyczaj jest mylona z przeziębieniem lub grypą.

Niestety mononukleoza u dzieci rozwija się często nierozpoznana. Lekarze bez podejrzenia mononukleozy u dzieci raczej ich nie kierują na badania krwi w tym kierunku. Jedynym wskazaniem może być wysypka u dzieci z mononukleozą, która pojawia się po podaniu dziecku ampicyliny, gdy lekarz podejrzewa bakteryjne zakażenie gardła.

Klasyczne objawy mononukleozy zakaźnej to: wysoka gorączka, ból gardła spowodowany ostrym stanem zapalnym – anginą z obfitym błonniczopodobnym ropnym nalotem, a także niebolesnym powiększeniem węzłów chłonnych. Charakterystyczne przy mononukleozie objawy to także wybroczyny na podniebieniu miękkim, obrzęk powiek, wysypka plamisto-grudkowa na tułowiu i kończynach.

Powikłania po mononukleozie zakaźnej występują rzadko, ale są groźne. Wystąpić może bezobjawowe zapalenie wątroby, zmiany hematologiczne, zapalenia mięśnia sercowego, zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych. Przez mononukleozę zdarzają się także przypadki wystąpienia zespołu „Alicji w krainie czarów” – wrażenie zmian wielkości, kształtów i położenia przedmiotów w przestrzeni.

Mononukleoza zakaźna - diagnozowanie i leczenie

Mononukleoza zakaźna (prezentacja edukacyjna)

Co to jest mononukleoza zakaźna? Mononukleoza, zwana inaczej gorączką gruczołową, anginą monocytową, chorobą Pfeiffera czy chorobą pocałunków, jest...

Diagnozę mononukleozy zakaźnej rozpoczyna się od dokładnego zbadania pacjenta. Często wykonuje się badania laboratoryjne. Zaleca się wówczas badanie krwi. Wzrost liczby leukocytów, podwyższona ilość limfocytów oraz obecność limfocytów o nietypowym kształcie świadczą o mononukleozie. Niekiedy wykonuje się także test krwi odczynem Paul-Bunella-Dawidsona. Wykrywa się nim obecność we krwi przeciwciał heterofilnych. Wykonywane jest także badanie na obecność we krwi przeciwciał dla EBV: IgG i IgM VCA, IgG EBNA, IgG EA-D.

Mononukleoza należy do chorób zakaźnych. Objawy mononukleozy zakaźnej często ustępują samoistnie. Chorym na mononukleozę, z uwagi na powiększoną podczas mononukleozy zakaźnej śledzionę, zaleca się leżenie w łóżku oraz unikanie wysiłku fizycznego. Ponieważ nie ma konkretnego leku, który zwalczyłby wszystkie objawy mononukleozy, leczenie polega na niwelowaniu niektórych objawów. Jeżeli choremu na mononukleozę dokucza ból gardła, wówczas podaje się mu tabletki do ssania, których składniki mają działanie odkażające. W przypadku podwyższonej temperatury ciała, przepisuje się pacjentowi leki przeciwgorączkowe.

Niekiedy podaje się choremu kortykosterydy. W terapii chorych na mononukleozę złośliwą nie powinno się podawać leków zawierających penicylinę, ponieważ mogą one wywołać wysypkę. Uczucie przemęczenia i osłabienia może utrzymywać się nawet do kilku miesięcy od ustąpienia mononukleozy zakaźnej. Przypuszcza się, że wirus Epsteina-Barra może mieć działanie onkogenne. Dostrzeżono jego związek z ziarnicą złośliwą, rakiem migdałków podniebiennych, chłoniakiem Burkitta, rakiem ślinianek przyusznych oraz chłoniakami osób chorych na AIDS.

Małgorzata Kamińska, Angelika Ciuraj, 6 miesięcy temu

Bibliografia

  • Boroń-Kaczmarska A. Choroby zakaźne w zarysie, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2004, ISBN 83-89318-35-0
  • Cianciara J., Juszczyk J., Choroby zakaźne i pasożytnicze, Czelej, Lublin 2007, ISBN 978-83-60608-34-0
  • Dziubek Z. Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2748-9
  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0

Choroby zakaźne i pasożytnicze

Komentarze (4)
Renatak_35
Renatak_35 5 miesięcy temu

Czy jest możliwość chorowania na mononukleoze jeśli wyniki z krwi dają wynik ujemny ?bardzo proszę o pomoc bo leczę dziecko a nie jestem pewna czy diagnoza lekarza jest dobra skoro wyniki są inne

Odpowiedz
~china
~china 6 miesięcy temu

@~KasiaŁukaszBrakk: Nie musi być tak strasznie. U mnie "Uczucie przemęczenia i osłabienia może utrzymywać się nawet do kilku miesięcy od ustąpienia mononukleozy zakaźnej" - występuje jakieś 30 lat od choroby ;D

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Mononukleoza zakaźna - przyczyny i objawy, diagnozowanie i leczenie
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Mononukleoza zakaźna - przyczyny i objawy, diagnozowanie i leczenie
Mononukleoza zakaźna - przyczyny i objawy, diagnozowanie i leczenie

Mononukleoza u dzieci - objawy, leczenie, rekonwalescencja

Mononukleoza to choroba, która jest wywoływana przez wirus przenoszony w ślinie. Najłatwiej mononukleozą zakaźną można się zarazić w trakcie (...) pocałunku. Najczęściej mononukleoza...

Angina - przyczyny, objawy, leczenie, powikłania

Mononukleoza zakaźna (prezentacja edukacyjna)

Mononukleoza zakaźna (prezentacja edukacyjna)

się bardziej dokuczliwe objawy, takie jak ból gardła, gorączka i powiększone węzły chłonne. Jak się diagnozuje mononukleozę? Diagnozę zazwyczaj stawia (...) Co to jest mononukleoza...

WZW typu B (wirusowe zapalenie wątroby typu B) - przyczyny, zakażenie, objawy, profilaktyka, leczenie

WZW A i B (WIDEO)

WZW A i B (WIDEO) Odtwórz wideo

zostają przede wszystkim chorzy oraz personel szpitalny. Bardzo często przyczyną zakażenia jest źle wyłajowiony sprzęt. Okres wylęgania choroby trwa od kilku miesięcy do pół roku. Następnie pojawiają się pierwsze objawy...

Marskość wątroby - przyczyny, objawy, powikłania, leczenie, profilaktyka

6 objawów, które wskazują na choroby wątroby

6 objawów, które wskazują na choroby wątroby

wielu chorób, takich jak zapalenie wątroby, zespół Budda-Chiariego, choroby hematologiczne, rak wątroby, mononukleoza zakaźna, polekowe uszkodzenie (...) prawidłowo, brzuch chorego może być wzdęty. Na kolejnym slajdzie...

Świńska grypa - charakterystyka, historia, objawy, leczenie, profilaktyka, powikłania

Czym jest "świńska grypa"? (WIDEO)

Czym jest "świńska grypa"? (WIDEO) Odtwórz wideo

Grypa to choroba zakaźna wywoływana przez wirusy. Wyróżnia się jej kilka odmian. Przyczyną cięższych zachorowań są wirusy grypy A i B

Żółtaczka - rodzaje, objawy, przyczyny, leczenie, profilaktyka

Czy żółtaczka jest zakaźna? (WIDEO)

Czy żółtaczka jest zakaźna? (WIDEO) Odtwórz wideo

Żółtaczka to poważna choroba, której stan zapalny może być przyczyną nieodwracalnych uszkodzeń tkanki wątroby. Objawia się zmianami skóry, błon

Czerwonka - przyczyny, objawy, leczenie

Shigella

Shigella

Objawem czerwonki jest często zapalenie jelit spowodowane zarażeniem pałeczką Shigella.