Morfologia - nieprawidłowości w szpiku kostnym, normy, diagnozowanie chorób

Morfologia krwi to podstawowe badanie, które pozwala wykryć nieprawidłowości w szpiku kostnym oraz inne zaburzenia, jak a przykład anemia.

Morfologia obejmuje następujące wskaźniki:

• RBC - ilość czerwonych krwinek;
• MCV - średnia objętość krwinki czerwonej;
• MCH - średnia masa hemoglobiny w krwince czerwonej;
• MCHC - średnie stężenie hemoglobiny w erytrocytach (diagnostyka różnicowej niedokrwistości);
• WBC - liczba białych krwinek;
• PLT - ilość płytek krwi w mm³ krwi;
• HGB - hemoglobina;
• HCT - liczba (wskaźnik) hematokrytowa - stosunek objętości skoagulowanych erytrocytów do objętości całej krwi.

Poniżej podane wskaźniki morfologii nie zawsze są obowiązujące. Normy morfologii badań laboratoryjnych zależą od różnych czynników i powinny być rozpatrywane wraz z innymi elementami procesu diagnostycznego. Wyniki badania krwi zawsze powinien ocenić lekarz prowadzący.

Normy we krwi u kobiet

• Krwinki czerwone (RBC) 4,2–5,4 mln/mm³
• Retikulocyty 20–130 x 109/l
• MCV 81-99 fl
• MCH 27–31 pg
• MCHC 33–37 g/dl
• Hemoglobina (Hb)(HGB) 12-16 g/100 ml
• Hematokryt (HCT) 0,40–0,51
• Krwinki białe (WBC) 4 500 do 10 000/mm³
• Granulocyty 1,8–8,9 x 109/l
• Granulocyty obojętnochłonne (NEUT) 1,5–7,4 x 109/l
• Granulocyty kwasochłonne (EOS) 0,02–0,67 x 109/l
• Granulocyty zasadochłonne (BASO) 0–0,13 x 109/l
• Limfocyty (LYMPH) 1,1–3,5 x 109/l
• Limfocyty B 0,06–0,66 x 109/l
• Limfocyty T 0,77–2,68 x 109/l
• Limfocyty T CD4+ 0,53–1,76 x 109/l
• Limfocyty T CD8+ 0,30–1,03 x 109/l
• Komórki NK 0,20–0,40 x 109/l
• Monocyty (MONO) 0,21–0,92 x 109/l
• Płytki krwi (PLT) 140 000–450 000/mm³

Norma we krwi u mężczyzn

• Krwinki czerwone (RBC) 4,5–5,9 mln/mm³
• Retikulocyty 20–130 x 109/l
• MCV 80-94 fl
• MCH 27–31 pg
• MCHC 33–37 g/dl
• Hemoglobina (Hb)(HGB) 14-18 g/100 ml
• Hematokryt (HCT) 0,40–0,54
• Krwinki białe (WBC) 4 500 do 10 000/mm³
• Granulocyty 1,8–8,9 x 109/l
• Granulocyty obojętnochłonne (NEUT) 1,5–7,4 x 109/l
• Granulocyty kwasochłonne (EOS) 0,02–0,67 x 109/l
• Granulocyty zasadochłonne (BASO) 0–0,13 x 109/l
• Limfocyty (LYMPH) 1,1–3,5 x 109/l
• Limfocyty B 0,06–0,66 x 109/l
• Limfocyty T 0,77–2,68 x 109/l
• Limfocyty T CD4+ 0,53–1,76 x 109/l
• Limfocyty T CD8+ 0,30–1,03 x 109/l
• Komórki NK 0,20–0,40 x 109/l
• Monocyty (MONO) 0,21–0,92 x 109/l
• Płytki krwi (PLT) 140 000–450 000/mm³

Do schorzeń rozpoznawanych z pomocą wyników morfologii krwi należą:

• Anemia - obniżony poziom hemoglobiny i czerwone krwinki poniżej normy.
• Czerwienica wtórna lub prawdziwa (choroba Vaqueza) - podwyższony poziom czerwonych krwinek.
• Hipoleukocytozy - obniżona ilość białych krwinek - niektóre infekcje wirusowe lub pasożytnicze, niedokrwistość aplastyczna, niektóre typy anemii, niektóre nowotwory i białaczki itd.
• Hiperleukocytozy - podwyższona ilość białych krwinek - infekcje bakteryjne, zapalenia, martwica, nowotwory, niektóre typy białaczki, reakcje alergiczne na leki itd.
• Małopłytkowość - niedobór płytek krwi - zakażenia wirusowe, niedobór witaminy B 12 i kwasu foliowego, niewydolność nerek, anomalia Maya-Hegglina, zaburzenia odporności (choroby autoimmunologiczne, reakcje alergiczne), białaczki, przerzuty nowotworowe do szpiku itd.
• Trombocytoza - podwyższona ilość płytek krwi - choroby zakaźne, choroby zapalne, splenektomia, ziarnica złośliwa, zabiegi chirurgiczne, stres, poważne poparzenia, zespoły mieloproliferacyjne, nadpłytkowość samoistna itd.

• Podstawowe badania profilaktyczne
• Interpretacja badań krwi

Morfologia to nadal badanie niezastąpione w przypadku, gdy chcemy określić anomalie samych komórek krwi. Na przykład badanie MCV, czyli wskaźnik średniej objętości krwinki czerwonej, czy MCH, czyli wskaźnik średniej masy hemoglobiny w krwince czerwonej.

Źródła

1. Waterbury L. Hematologia, Urban & Partner, Wrocław 1998, ISBN 83-85842-68-3
2. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
3. Tomaszewski J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3591-0
4. Mariańska B., Fabijańska-Mitek B., Windyga J., Badania laboratoryjne w hematologii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2758-6