Może pomóc w walce z rakiem. Badacze z Polski wzięli pod lupę kawę

Kawa od dawna cieszy się ogromną popularnością - pobudza, poprawia koncentrację i dodaje energii. Jej walory nie kończą się jednak na działaniu stymulującym. "Mała czarna" wykazuje właściwości antyoksydacyjne, spowalnia procesy starzenia, wspiera redukcję masy ciała i poprawia funkcje poznawcze.

Teraz okazuje się, że jej potencjał może być jeszcze większy. Najnowsze badania przeprowadzone przez zespół naukowców z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu wskazują, że kofeina może odgrywać istotną rolę w prewencji i wspomaganiu leczenia nowotworów.

Zespół badaczy pod kierownictwem dr Niny Rembiałkowskiej z Katedry i Zakładu Biologii Molekularnej i Komórkowej przeprowadził systematyczny przegląd badań dotyczących działania kofeiny na komórki rakowe. Wyniki są obiecujące.

- Może wzmacniać działanie chemioterapii i radioterapii, ponieważ hamuje kluczowy szlak naprawy DNA, co prowadzi do śmierci nowotworowych komórek. Działa też jako antagonista receptora adenozyny A2A, dzięki czemu może wspomagać układ odpornościowy w walce z nowotworem. Dodatkowo kofeina ma właściwości prooksydacyjne w komórkach rakowych, co zwiększa ich podatność na leczenie - wyjaśnia dr Rembiałkowska.

Badacze wskazują również, że kofeina może zwiększać skuteczność leków stosowanych w terapii onkologicznej, takich jak cisplatyna, doksorubicyna czy oksaliplatyna. W połączeniu z nimi ułatwia wprowadzanie komórek rakowych na drogę apoptozy, czyli zaprogramowanej śmierci.

Związek między spożyciem kawy a zdrowiem jest od lat przedmiotem badań epidemiologicznych. Wyniki sugerują, że osoby pijące więcej kawy rzadziej zapadają na choroby neurologiczne i metaboliczne, w tym cukrzycę typu 2 czy chorobę Parkinsona. Pojawiają się również dane wskazujące na mniejsze ryzyko zachorowania na niektóre nowotwory, m.in. raka jelita grubego, piersi czy endometrium.

Wrocławscy naukowcy poszli krok dalej i zbadali, jak kofeina oddziałuje na już istniejące komórki nowotworowe. Odkryli, że może ona zaburzać cykl życia komórek rakowych, blokować mechanizmy naprawy DNA, a także działać prooksydacyjnie - co, paradoksalnie, jest korzystne w przypadku nowotworów, bo czyni je bardziej podatnymi na leczenie.

Badacze podkreślają jednak, że kofeina nie działa tak samo u każdego. - Zaskoczeniem podczas pracy nad przeglądem były dwie rzeczy. Po pierwsze, działanie kofeiny może być skrajnie różne w zależności od dawki: niskie dawki działają ochronnie, antyoksydacyjnie, a wysokie szkodliwie na komórki rakowe, prooksydacyjnie. Po drugie, genetyka pacjenta może znacząco wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo działania kofeiny - przyznaje dr Rembiałkowska.

Nie bez znaczenia jest także sposób metabolizowania kofeiny. Osoby z tzw. wolnym metabolizmem (uwarunkowanym genetycznie) mogą doświadczać silniejszego i dłuższego działania kofeiny - zarówno korzystnego, jak i potencjalnie niebezpiecznego.

Choć badania dają nadzieję, naukowcy apelują o ostrożność. - Dawki kofeiny skuteczne w badaniach in vitro (100-500 µM) są znacznie wyższe niż te osiągane po wypiciu kawy. Oznacza to, że biologicznie aktywne stężenia wykorzystywane w badaniach przewyższają to, co można bezpiecznie osiągnąć poprzez picie kawy. Dlatego potrzebne są dalsze badania nad bezpiecznym zwiększaniem dawek w warunkach klinicznych - zaznacza badaczka.

Oznacza to, że choć kawa ma ogromny potencjał jako naturalne wsparcie w profilaktyce i terapii, nie może być traktowana jako lek na raka. Jej działanie - pozytywne lub negatywne - zależy od dawki, genów pacjenta i kontekstu klinicznego.

Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło: PAP, umw.edu.pl