USG trzustki – na czym polega i co wykrywa? Jak się przygotować?

USG trzustki jest elementem szerszego badania, jakim jest USG jamy brzusznej. Wykorzystuje ono działanie fali ultradźwiękowej w celu obrazowania narządów: wątroby, pęcherzyka żółciowego, śledziony, nerek, gruczołu krokowego i trzustki.

Ultrasonografię trzustki stosuje się w diagnostyce takich schorzeń jak przewlekłe zapalenie trzustki, torbiele trzustki czy rak trzustki.

Trzustka jest narządem gruczołowym: zewnątrz i wewnątrzwydzielniczym zlokalizowanym zaotrzewnowo w jamie brzusznej, w jej górnej części, obok dwunastnicy. Choć jest nieduża, waży bowiem maksymalnie 100 g, ma skomplikowaną budowę anatomiczną i czynnościową. Odgrywa także ważną rolę.

Istnieje wiele wskazań do wykonania badania USG trzustki. To między innymi:

• dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak nawracające biegunki, nudności i wymioty,
• silny lub przewlekły ból w nadbrzuszu,
• powiększenie obwodu brzucha,
• krwawienie z układu pokarmowego,
• urazy jamy brzusznej.

Przed wykonaniem badania USG lekarz zbiera wywiad, zapoznaje się również z wynikami poprzednich badań. Następnie nanosi na skórę żel, który ma zmniejszyć tarcie, poprawić przewodnictwo fal ultradźwiękowych. By mieć swobodny dostęp do badanego obszaru, pacjent proszony jest o założenie rąk za głowę.

Następnie lekarz przykłada głowicę aparatu do brzucha, a obraz badanego narządu jest prezentowany na ekranie aparatu USG w czasie rzeczywistym.

W trakcie badania lekarz może poprosić pacjenta o nabranie powietrza i wstrzymanie oddechu, co umożliwia uwidocznienie niektórych struktur. O tym, co widać na ekranie ultrasonografu, lekarz z reguły informuje na bieżąco w trakcie USG.

Badanie trwa zazwyczaj kilkanaście minut. Na koniec pacjent otrzymuje zdjęcia ultrasonograficzne wraz z opisem.

Ultrasonografia trzustki pozwala na określenie jej kształtu, wielkości i echogeniczności. Umożliwia także wykrycia nieprawidłowości i zmian w jej obrębie, takich jak:

• torbiel trzustki,
• guzy trzustki,
• nowotwór trzustki,
• przewlekły stan zapalny trzustki.

Przy podejrzeniu ostrego zapalenia trzustki wskazana jest tomografia komputerowa. Zmiany w przebiegu ostrego zapalenia trzustki są mało widoczne, więc badanie USG może być w tym przypadku niewystarczające do postawienia diagnozy.

USG trzustki – opis

Na torbiel trzustki wskazuje hypoechogeniczna, kilkumilimetrowa zmiana. Rak trzustki widoczny w badaniu USG to guz o barwie ciemniejszej od otaczających go tkanek. Najczęstszy guz złośliwy trzustki – gruczolakorak – w USG jest zmianą hipoechogeniczną. Objawy raka trzustki to ból brzucha, nudności, brak apetytu, utrata masy ciała i chudnięcie. Częstym pierwszym objawem raka trzustki jest żółtaczka.

Na przewlekłe zapalenie trzustki w USG wskazuje:

• poszerzony przewód trzustkowy,
• powiększony narząd,
• zaniki, zwłóknienia i zwapnienia w miąższu trzustki,
• guz zapalny zlokalizowany w głowie trzustki,
• zmiany o charakterze hiperechogenicznym.

Ultrasonografia jamy brzusznej jest badaniem bezbolesnym i nieinwazyjnym, prowadzonym przez powłoki brzuszne. Jak się do niego przygotować?

Należy być na czczo, a dzień przed zabiegiem stosować lekkostrawną dietę. Można jeść jasne pieczywo, mleko i produkty mleczne, chude mięsa i gotowane warzywa. Nie należy spożywać pokarmów ciężkostrawnych, wzdymających, surowych warzyw i owoców, jak również nie należy pić płynów gazowanych.

Czy pić wodę przed USG jamy brzusznej? Około godziny przed badaniem należy wypić litr płynu niegazowanego i nie oddawać moczu.

W dniu badania nie wolno palić papierosów, spożywać alkoholu i żuć gumy. Ważne, by zażyć preparat odgazowujący, który ułatwia pozbycie się nadmiaru gazów z przewodu pokarmowego. To ważne, ponieważ zalegająca treść pokarmowa i gazy w żołądku, dwunastnicy i jelitach uniemożliwiają prawidłową ocenę narządów jamy brzusznej.

Badanie USG może być zlecone przez lekarza prowadzącego lub wykonane prywatnie. USG jamy brzusznej, w tym USG trzustki kosztuje 100-200 zł.