Najcenniejsza grupa krwi. Można dostać nawet 280 zł za litr

Od 15 lutego 2025 r. obowiązuje ujednolicony zestaw przepisów Ministra Zdrowia dotyczący dawców krwi z rzadkimi grupami - szczególnie cennej z punktu widzenia medycyny. Zgodnie z obwieszczeniem zamieszczonym w Dzienniku Ustaw z 14 lutego 2025 r. określono nową definicję krwi rzadkiej oraz wprowadzono atrakcyjne rekompensaty finansowe.

Nazwane zostały te fenotypy, które spełniają co najmniej jeden z kryteriów:

• brak antygenu o wysokiej częstości występowania, np. antygeny: k– (KK), Kp(b–), Co(a–), Lan–, Vel–, Yt(a–) i inne, obecne u ponad 99 roc. populacji,
• fenotyp występujący w jednym układzie grupowym u < 1 proc. populacji,
• kombinacja homozygotycznych fenotypów z różnych układów grupowych (< 1 proc.),
• fenotyp null - całkowity brak antygenów w danym układzie.

Najrzadszą znaną grupą jest AB Rh-, występująca u ok. 0,5 proc. populacji świata (1 proc. w Polsce). Jest ona klasyfikowania jako krew rzadka.

Nowe stawki rekompensat prezentują się następująco:

• 130 zł za 1 litr pobranej krwi rzadkiej,
• 280 zł za 1 litr krwi po uprzednim zabiegu uodpornienia (przeciwciała),
• 500 zł za 1 litr osocza pobranego od dawcy po uodpornieniu,
• 185 zł za składniki krwi uzyskane metodą aferezy,
• 1 zł/ml za krew pobraną do celów diagnostycznych (np. krwinki wzorcowe),
• 1,40 zł/ml za krew pobraną w celu uodpornienia,
• 70 zł za pierwszy zabieg uodpornienia, 35 zł za każdy kolejny.

Dodatkowo dawca, który kilkakrotnie oddaje krew rzadką i poddaje się zabiegom, może uzyskać maksymalnie 1 000 zł jednorazowo - tak wynika z interpretacji ustawy o publicznej służbie krwi.

Celem jest wzmocnienie honorowego krwiodawstwa poprzez:

• atrakcyjne rekompensaty, które motywują osoby z rzadką krwią do udziału w donacjach,
• zwiększenie dostępności krwi rzadkiej i osocza po zabiegach immunizacji, niezbędnych w terapii pacjentów z trudnościami transfuzji,
• poprawę efektywności systemu - w sytuacji, gdy co dziesiąta hospitalizacja wymaga transfuzji.

Oprócz wsparcia finansowego, dawcą rzadkiej krwi przysługuje szereg przywilejów:

• 2 dni wolnego - dzień oddania krwi i dzień następny;
• Tytuł "Honorowego Dawcy Krwi" lub "Zasłużonego HDK" - z dodatkowym dostępem do ulg (komunikacja, leki, opieka zdrowotna poza kolejnością);
• Posiłek regeneracyjny (~4 500 kcal),
• Zwrot kosztów przejazdu i utraconego zarobku,
• Odznaki od Ministra Zdrowia - np. dla osób oddających min. 20 l krwi.

Z roku na rok w Polsce rośnie liczba honorowych dawców krwi. W 2023 roku ich liczba przekroczyła 640,2 tys., co stanowiło najwyższy wynik od 2015 roku, kiedy zarejestrowano 630,3 tys. dawców. Tendencja wzrostowa utrzymała się także w 2024 roku, kiedy odnotowano kolejny wzrost - tym razem o 1,7 proc., osiągając poziom 651,4 tys. osób oddających krew honorowo.

Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła: Ministerstwo Zdrowia, Krwiodawcy.