Nawet 10 dni urlopu więcej. Sprawdź, co daje orzeczenie

Dwie osoby z tym samym rozpoznaniem mogą otrzymać różne decyzje. Przy orzekaniu oceniane są m.in. samodzielność, możliwość wykonywania pracy oraz potrzeba pomocy innych osób. Nie istnieje lista chorób, które automatycznie gwarantują uzyskanie dokumentu.

Podstawą do ubiegania się o orzeczenie mogą być m.in. następstwa udaru, choroby nowotworowe, schorzenia psychiczne, schorzenia narządu ruchu czy przewlekłe choroby serca, płuc i nerek. Znaczenie mają ich przebieg, powikłania oraz ograniczenia, które powodują. Orzeczenie może być wydane na określony czas albo na stałe.

Wniosek składa się w powiatowym lub miejskim zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności. Trzeba dołączyć dokumentację medyczną oraz zaświadczenie lekarskie. Osobom, które ukończyły 16 lat, ustala się stopień niepełnosprawności: lekki, umiarkowany albo znaczny.

Pracownikom ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności przysługuje 10 dodatkowych dni roboczych urlopu rocznie. Prawo do pierwszego takiego urlopu powstaje po przepracowaniu roku po dniu zaliczenia do jednego z tych stopni. Obowiązują wyjątki dotyczące osób korzystających już z dłuższego urlopu na podstawie odrębnych przepisów.

Dla tych pracowników czas pracy wynosi co do zasady maksymalnie siedem godzin dziennie i 35 godzin tygodniowo. Osobom z niepełnosprawnością przysługuje też dodatkowa, płatna przerwa: 15 minut na odpoczynek lub gimnastykę usprawniającą.

Znaczny stopień niepełnosprawności uprawnia do korzystania poza kolejnością ze świadczeń zdrowotnych i usług farmaceutycznych w aptekach. Pozwala również zgłosić się bez skierowania do specjalisty przyjmującego w ramach NFZ.

Świadczenie powinno zostać udzielone w dniu zgłoszenia. Jeżeli to niemożliwe, placówka wyznacza inny termin poza zwykłą listą oczekujących. W ambulatoryjnej opiece specjalistycznej nie powinien on przekraczać siedmiu dni roboczych od zgłoszenia.

Orzeczenie może umożliwić ubieganie się o dofinansowanie sprzętu rehabilitacyjnego, turnusu czy likwidacji barier w mieszkaniu. Może też stanowić podstawę do ulgi rehabilitacyjnej w PIT. Każda forma pomocy ma jednak własne kryteria.

Odrębnej procedury wymaga świadczenie wspierające. Najpierw pełnoletnia osoba musi uzyskać decyzję wojewódzkiego zespołu ustalającą poziom potrzeby wsparcia. W 2026 r. o świadczenie mogą ubiegać się osoby z wynikiem od 70 do 100 punktów. Dopiero po uzyskaniu ostatecznej decyzji składa się wniosek do ZUS. Wysokość wypłaty zależy od liczby punktów, a nie od dochodu.

Źródło: Rynek Zdrowia