Neuropatia obwodowa - przyczyny i objawy, neuropatia z ucisku, polineuropatia

Pozbawione impulsów nerwowych mięśnie ulegają stopniowemu zanikowi. Niektóre nerwy obwodowe zawierają również dużą liczbę włókien autonomicznych, co powoduje, że ich uszkodzenie objawia się zaburzeniami potliwości, zabarwienia, ocieplenia oraz wyglądu skóry.

Do zapalenia nerwów dochodzi wskutek zarażenia bakteriami, wirusami, a przy schorzeniach niezapalnych odpowiedzialne za schorzenie są: alkoholizm, zatrucie chemiczne, na przykład talem (przemysł przeróbki metali, trucizny na szczury), arsenem (środki ochrony roślin), ołowiem (produkcja farb, przemysł metalowy, wyrób akumulatorów), niektóre leki, powikłania cukrzycy, choroby wątroby i nerek, zaburzenia hormonalne, zaburzenia przemiany materii.

Pojedyncze nerwy mogą zostać uszkodzone w wyniku ucisku pogrubiałego mięśnia, więzadła, wyrośli kostnej. Taka zmiana określana jest mianem neuropatii z ucisku. Predysponują do niej genetycznie zwiększona wrażliwość nerwów na ucisk i wtórnie – niedotlenienie, choroba współistnieje także m.in. z cukrzycą czy niedoborem witamin.

Najczęstszymi neuropatiami z ucisku są:

• neuropatia łokciowa,
• zespół cieśni nadgarstka,
• uszkodzenie nerwu strzałkowego.

Neuropatia nerwu łokciowego spowodowana jest uciskiem w obrębie łokcia, gdzie nerw przebiega w płytkim rowku kostnym, tuż pod skórą. Zaburzenie objawia się najpierw bólem i parestezją czwartego i piątego palca, zewnętrznej strony ręki i przedramienia. Kolejne objawy to: zmniejszenie siły palców, zanik mięśni kłębika oraz mięśni międzykostnych ręki, co powoduje, że ręka zmienia swój kształt na „szponiasty”.

Uciskowa neuropatia nerwu promieniowego rozwija się z powodu wielogodzinnego ucisku ramienia przez ciężar własnego ciała lub głowę innej osoby. Następuje wtedy porażenie prostowników i ręka ma kształt opadający. Uciskowa neuropatia nerwu obwodowego występuje najczęściej po spożyciu zbyt dużej ilości alkoholu i nagłym zaśnięciu.

Zespół cieśni nadgarstka powstaje, gdy uciskany jest nerw pośrodkowy w miejscu jego przebiegu przez wąski kanał nadgarstka, utworzony przez kości i więzadło poprzeczne nadgarstka. Schorzenie objawia się poprzez ból, obrzęk, drętwienie ręki, a szczególnie trzech pierwszych palców, zaraz po przebudzeniu. Rozwój choroby prowadzi do osłabienia czucia i siły ręki, a nawet zaniku mięśni.

Zespół cieśni nadgarstka głównie występuje u kobiet po 50. i 60. roku życia, ale może wystąpić także w ciąży lub u kobiet wykonujących pracę wymagającą nieustannych ruchów nadgarstka (sprzątaczki, kucharki).

Neuropatia strzałkowa (uszkodzenie nerwu strzałkowego) pojawia się w wyniku uszkodzenia okolicy główki strzałki, które powodują noszenie wysokiego, twardego obuwia lub uraz. Neuropatia strzałkowa objawia się opadaniem stopy zmuszającym do wysokiego unoszenia kolan w czasie chodzenia.

Uszkodzenie wielu nerwów (polineuropatia) może pojawić się gwałtownie lub rozwijać powoli. Przykładem tej ostatniej jest polineuropatia cukrzycowa, która objawia się poprzez zaburzenie czucia w stopach w postaci niedoczulicy lub przeczulicy. Zmniejsza się przy tym potliwość lub pojawia obrzęk. Następnie zaburzenia czucia obejmują ręce. Dochodzą jeszcze do tego zaburzenia ruchowe. Często występującym objawem, niekiedy już od początku choroby, jest ból mający charakterystyczne cechy tzw. bólu neuropatycznego. Jest on piekący, rozlany, nasilający się pod wpływem dotyku, niepodatny na „zwykłe” leki przeciwbólowe.

Formą polineuropatii jest zespół Guillaina-Barrégo, w którym dochodzi do zaburzeń w zakresie układu odpornościowego, co prowadzi do powstania przeciwciał przeciwko nerwom obwodowym, głównie przeciwko otoczce mielinowej. Objawy wiążą się zwykle z przebytą infekcją wirusową, pojawia się osłabienie kończyn, które obejmuje poszczególne mięśnie i prowadzi do niewydolności mięśni oddechowych. Chorzy na zespół Guillaina-Barrégo muszą być poddawani szybkiej hospitalizacji i wymagają specjalistycznego leczenia.

Neuropatia obwodowa prowadzi do uszkodzeń, ponieważ zmniejsza się odczuwanie temperatury i bólu przez człowieka: głębokie rany i zmiany chorobowe nie zostają dostrzeżone, ponieważ nie odczuwa się przy nich sygnałów w postaci bólu.

Źródła

1. Objawy neurologiczne w porfiriach
2. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
3. Prusiński A. Neurologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3125-7
4. Bassetti C., Daetwyler C., Mumenthaler M. Diagnostyka różnicowa w neurologii, Urban & Partner, Wrocław 2008, ISBN 978-83-7609-036-8