Niacyna na celowniku naukowców. Czy witamina B3 może wzmocnić leczenie glejaka?

Kiedy Edward (Ed) Waldner zaczął czuć, że coś jest nie tak, nie potrafił tego nazwać. Miał 55 lat i z miesiąca na miesiąc tracił energię. Bywał tak zmęczony, jakby każdy dzień był maratonem, niezależnie od tego, ile pracował. Pojawiły się też drobne, ale niepokojące sygnały: chwiejniejszy chód, czasem "zaciąganie" piętą. Podejrzewał bezdech senny, przemęczenie, może zwykłe problemy z kręgosłupem. W końcu, w dzień gdy objawy były szczególnie nasilone, pojechał na ostry dyżur.

- Lekarz powiedział, że mam jakąś masę w mózgu i muszę zobaczyć się z onkologiem – wspomina Waldner.

Diagnoza brzmiała: glioblastoma, czyli glejak wielopostaciowy. To agresywny nowotwór mózgu, który łatwo wymyka się kontroli. Standardowa strategia leczenia jest wieloetapowa: najpierw operacja, by usunąć jak najwięcej guza, potem radioterapia i chemioterapia. Mimo postępu medycyny problem polega na tym, że choroba często nawraca, a wyniki leczenia w skali populacji zmieniają się bardzo powoli.

Właśnie dlatego naukowcy z Uniwersytetu w Calgary szukają dodatku do terapii, który mógłby wzmocnić jej skuteczność. Ich pomysł wydaje się zaskakująco prosty: niacyna, znana jako witamina B3. W badaniu wykorzystuje się ją jednak w wysokich dawkach i w postaci o kontrolowanym uwalnianiu, jako uzupełnienie radio- i chemioterapii. Waldner usłyszał o projekcie i zgodził się wziąć udział.

- Nie mam problemu z tym, żeby spróbować komuś pomóc. Zgodziłem się. Chcę pomóc też sobie - mówi. I dodaje, że udział w badaniu przynosi mu również ulgę psychiczną. - Mogę powiedzieć, że udział w tych badaniach pomaga mi mentalnie, bo próbujemy. Kiedy wyszedłem ze szpitala po operacji, usłyszałem: To wszystko, nic więcej nie możemy zrobić.

Za projektem stoją m.in. dr Gloria Roldan Urgoiti, onkolożka specjalizująca się w nowotworach mózgu, oraz dr Wee Yong, neurobiolog badający związek układu odpornościowego z funkcjonowaniem mózgu.

Wspólnie postawili hipotezę, że w glejaku wielopostaciowym odporność zostaje celowo "przyciszona" przez nowotwór, co utrudnia organizmowi walkę. Niacyna ma w tej układance pełnić rolę wzmacniacza: odnowić zdolność komórek odpornościowych do rozpoznawania i niszczenia komórek guza.

- Zwykle układ odpornościowy próbuje przeciwdziałać rozwojowi guza i go hamować. Jednak ten nowotwór mózgu tłumi odporność - wyjaśnia Yong. - Leczenie niacyną "odmładza" komórki odpornościowe, by mogły robić to, co powinny: atakować i zabijać komórki nowotworowe. Widzę to jako nieustającą "bitwę o mózg".

Badanie kliniczne zaprojektowano tak, by określić maksymalną bezpieczną dawkę oraz sprawdzić, czy dodatek niacyny przekłada się na realną korzyść dla pacjentów. Naukowcy przyjęli twardy punkt odniesienia: jeśli odsetek osób bez progresji choroby po sześciu miesiącach nie wzrośnie o co najmniej 20 proc. w porównaniu ze starszymi danymi, projekt miał zostać zatrzymany.

Wstępne wyniki u 24 uczestników okazały się obiecujące: 82 proc. pacjentów nie miało progresji po pół roku. Według zespołu to wzrost o 28 proc. względem wcześniejszych porównań, co sugeruje, że warto kontynuować badania i zbierać pełniejsze dane.

Eksperci podkreślają jednak ostrożność.

- Glejak wielopostaciowy to najbardziej agresywny nowotwór mózgu u dorosłych. Przeżycie pacjentów z tym rozpoznaniem nie zmieniło się znacząco od 20 lat - zaznacza Roldan Urgoiti. - Wszystko, co może pomóc, powinno być badane, ale wymaga to ścisłych protokołów i monitorowania bezpieczeństwa.

To ważne zastrzeżenie, bo wysokie dawki witamin nie zawsze są obojętne dla organizmu. Niacyna może być toksyczna, jeśli jest przyjmowana bez kontroli i nadzoru medycznego. Dlatego w badaniu kluczowe są procedury bezpieczeństwa, stopniowe dobieranie dawki i systematyczne kontrole.

Zespół liczy, że ostateczna analiza obejmie 48 uczestników i zostanie zakończona do końca 2026 roku lub na początku 2027. Dla pacjentów takich jak Waldner każdy miesiąc stabilizacji ma ogromne znaczenie. On sam mówi, że czuje się teraz naprawdę dobrze i najbardziej cieszy go jedno: gdy podczas kolejnych badań kontrolnych słyszy słowo "stabilnie".

Źródło: medicalxpress.com