Niedoczynność kory nadnerczy - charakterystyka, przyczyny, objawy, leczenie

Niedoczynność kory nadnerczy, nazywana również niewydolnością kory nadnerczy jest stanem, w którym dochodzi do zaburzenia wydzielania hormonów produkowanych przez gruczoły wydzielania wewnętrznego, w szczególności kortyzolu. Hormonami wydzielanymi przez część korową nadnerczy są:

• mineralokortykosteroidy - wytwarzane w organizmie człowieka za pośrednictwem kłębkowatej warstwy. Do tej grupy organicznych związków chemicznych z grupy steroidów zalicza się aldosteron i dezoksykortykosteron. Hormony odpowiadają za regulowanie gospodarki sodowej, potasowej oraz w niewielkim stopniu wodnej.
• glikokortykoidy - wytwarzane w organizmie człowieka za pośrednictwem warstwy pasmowatej. Najważniejszymi steroidami z tej grupy są takie substancje jak kortyzon i kortyzol. Hormony odpowiadają za regulowanie gospodarki węglowodanowej, białkowej, lipidowej oraz wodno-elektrolitowej.
• androgeny - wytwarzane w organizmie człowieka za pośrednictwem warstwy siatkowatej, należą do grupy hormonów płciowych o budowie steroidowej. Odgrywają ważną funkcję w formowaniu się męskich narządów płciowych oraz rozwijaniu się drugorzędnych cech płciowych.

Przyczyny niedoczynności kory nadnerczy można podzielić na dwie grupy. Pierwsza z nich, spowodowana uszkodzeniem położonej zewnętrznie części nadnercza to pierwotna niedoczynność, określana mianem choroby Addisona. Wyniszczanie narządu w większości przypadków jest skutkiem procesu autoimmunologicznego, jednak u niektórych może być spowodowane również:

• gruźlicą,
• chorobami zakaźnymi,
• nowotworem,
• wylewem krwi do nadnerczy oraz sepsą meningokokową,
• zaburzeniami metabolicznymi, amyloidozą lub hemochromatozą,
• stosowaniem niektórych środków farmaceutycznych np. mitotanu, ketokonazolu, etomidatu.

Wtórna niedoczynność kory nadnerczy wynika z uszkodzenia lub zaburzenia funkcjonowania przysadki mózgowej. Wśród najczęstszych przyczyn wtórnej niedoczynności specjaliści wymieniają:

• długotrwałe stosowanie glikokortykosteroidów,
• terapię guzów przysadki,
• uszkodzenia po przebytym urazie,
• sarkoidozę,
• martwicę poporodową,
• udar przysadki.

Wśród najczęstszych objawów niedoczynności kory nadnerczy lekarze wymieniają:

• zmęczenie,
• utratę apetytu,
• spadek masy ciała,
• ochotę na słone produkty żywnościowe,
• bóle brzucha,
• nudności oraz wymioty,
• obniżone ciśnienie krwi,
• hipotonię ortostatyczną,
• obniżony poziom sodu i/lub podwyższony poziom potasu w organizmie,
• spadek stężenia glukozy we krwi poniżej 70 miligramów na decylitr,
• bladość skóry lub nasilające się ciemnienie skóry (pierwszy z objawów towarzyszy zwykle chorobie Addisona, drugi zaś wtórnej niedoczynności kory nadnerczy).

Leczenie niedoczynności kory nadnerczy polega na wyrównywaniu istniejących niedoborów hormonalnych u pacjenta. W przypadku zdiagnozowanej pierwotnej niedoczynności, zalecane jest stosowanie glikokortykosteroidów, mineralokortykosteroidów, a u niektórych chorych również androgenów, hormonów płciowych o budowie steroidowej.

U pacjentów z wtórną niedoczynnością kory nadnerczy zalecane jest stosowanie glikokortykosteroidów lub glikokortykosteroidów oraz androgenów.