Zastawka mitralna - przyczyny, objawy i leczenie niedomykalności zastawki mitralnej

Przewlekła niedomykalność zastawki mitralnej powstaje w wyniku chorób serca, schorzeń o charakterze zapalnym, chorób zwyrodnieniowych, spichrzeniowych, naciekowych, stosowania niektórych leków, a także w wyniku zmian w obrębie samego aparatu zastawkowego. Może być też wrodzona.

Wyróżnia się trzy typy niedomykalności zastawki mitralnej:

• Typ I – z normalną ruchomością płatków, spowodowany poszerzeniem pierścienia mitralnego lub perforacją płatka;
• Typ II – ze wzmożoną ruchomością płatków, spowodowany wydłużeniem struny ścięgnistej, jej pęknięciem, poszerzeniem płatka, wydłużeniem, przemieszczeniem lub pęknięciem mięśnia brodawkowatego;
• Typ III – z ograniczoną ruchomością płatków, spowodowany fuzją spoideł, fuzją lub pogrubieniem strun ścięgnistych, skróceniem strun lub aparatu podzastawkowego, wciągnięciem płatków lub dysfunkcją mięśnia lewej komory.

Niedomykalność zastawki dwudzielnej może mieć charakter przewlekły lub ostry – wówczas jej objawy są nagłe i bardziej nasilone. O ile w przypadku przewlekłej niedomykalności zastawki mitralnej serce ma czas na adaptację do zmienionych warunków (wyrównawcze poszerzenie lewego przedsionka), to w dolegliwości ostrej ciśnienie w krążeniu płucnym rośnie szybko, co skutkuje obrzękiem płuc. Inne objawy to:

• uczucie zmęczenia,
• duszność,
• trudności w przełykaniu,
• kołatanie serca.

Kardiolog może wychwycić tę wadę i stopień jej nasilenia, osłuchując pacjenta. Obraz EKG jest zwykle prawidłowy. Do rozpoznawania wady służy głównie ECHO serca; pomocnicze znaczenie ma zmiana sylwetki serca w obrazie radiologicznym (RTG) klatki piersiowej.

Diagnoza niedomykalności zastawki mitralnej opiera się na rozpoznaniu nad koniuszkiem szmeru skurczowego oraz stwierdzeniu objawów przerostu lewego przedsionka i lewej komory (EKG). W diagnozie różnicowej uwzględnia się szmery niewinne – niestałe, brak lewego przerostu serca, charakterystyczne dla młodych ludzi, najgłośniejszy jest wzdłuż lewego brzegu mostka, a nie nad koniuszkiem.

W zespole wypadania płatka zastawki dwudzielnej wysłuchiwany szmer skurczowy jest późno skurczowy, a lewy przedsionek i komora nie ulegają powiększeniu. W ubytku przegrody międzykomorowej szmer skurczowy jest również holosystoliczny, towarzyszy mu zwykle dodatkowy ton skurczowy.

W przypadku chorych z niewielką niedomykalnością nie podejmuje się specjalnej terapii poza zaleceniami profilaktycznymi co do trybu życia i zapobiegania nawrotom choroby reumatycznej. W leczeniu niedomykalności zastawki dwudzielnej z powikłaniami stosuje się terapię zachowawczą. U chorych opornych na leczenie zachowawcze ostatecznie próbuje się leczenia operacyjnego, polegającego na walwuloplastyce lub wszczepieniu protezy zastawkowej – najczęściej jest to wszczepienie sztucznej zastawki Starr-Edwards. Ponadto w leczeniu wykorzystuje się leki rozszerzające naczynia krwionośne, np. inhibitory konwertazy angiotensyny.

Źródła

1. Niedomykalność zastawki mitralnej - leczenie nieinwazyjne
2. Banasiak W., Opolski G., Poloński L. (red.), Choroby serca - Braunwald, Urban & Partner, Wrocław 2007, ISBN 83-60290-30-9
3. Krzemińska Pakula M. (red.), Kardiologia kliniczna, D.W. Publishing Co., Szczecin 2010, ISBN 1-57107-108-3
4. Janion M. Kardiologia, Wydawnictwo Stachurski, Kielce 2005, ISBN 83-88592-35-1