Niepokojący trend w onkologii. Rośnie liczba przypadków dwóch raków

W Anglii przybywa przypadków nowotworów u dorosłych w różnym wieku, ale niektóre zmiany są szczególnie widoczne u osób młodszych. Z analizy opublikowanej w czasopiśmie "BMJ Oncology" wynika, że zachorowania na raka jelita grubego i raka jajnika rosły tylko wśród osób poniżej 50. roku życia. To ważny sygnał dla lekarzy i systemu ochrony zdrowia, choć autorzy badania podkreślają, że największa liczba zachorowań nadal dotyczy osób starszych.

Naukowcy przeanalizowali dane z angielskiego National Disease Registry Service z lat 2001–2019. Porównali trendy zachorowań na ponad 20 typów nowotworów w dwóch grupach wiekowych: 20-49 lat oraz 50 lat i więcej. Uwzględnili także płeć oraz znane czynniki ryzyka, takie jak palenie tytoniu, spożycie alkoholu, dieta uboga w błonnik, jedzenie czerwonego i przetworzonego mięsa, nadmierna masa ciała oraz brak aktywności fizycznej.

Wyniki pokazały, że w latach 2001-2019 istotnie wzrosła liczba nowych przypadków 16 z 22 analizowanych nowotworów u młodszych kobiet oraz 11 z 21 u młodszych mężczyzn. Wśród osób przed 50. rokiem życia szczególnie zwiększała się częstość 11 nowotworów powiązanych ze stylem życia. Były to nowotwory tarczycy, szpiczak mnogi, rak wątroby, nerki, pęcherzyka żółciowego, jelita grubego, trzustki, endometrium, jamy ustnej, piersi i jajnika.

Większość z tych nowotworów występowała częściej także u osób po 50. roku życia. Wyjątkiem były jednak rak jelita grubego i rak jajnika – ich wzrost zaobserwowano wyłącznie w młodszej grupie. Co więcej, pięć typów nowotworów u kobiet, w tym rak endometrium, nerki, trzustki, tarczycy i szpiczak mnogi, zwiększało się szybciej u młodszych niż u starszych pacjentek. U mężczyzn podobny wzorzec dotyczył szpiczaka mnogiego.

Badacze zwracają uwagę, że nadmierna masa ciała była powiązana z 10 z 11 analizowanych nowotworów. Nie tłumaczy to jednak całego zjawiska. Jak piszą autorzy: "Te wzorce sugerują, że choć podobne czynniki ryzyka prawdopodobnie występują w różnych grupach wiekowych, niektóre nowotwory mogą wiązać się z ekspozycjami charakterystycznymi dla wieku, podatnością lub różnicami w praktykach przesiewowych i diagnostycznych".

W 2019 r. znane czynniki behawioralne odpowiadały za znaczną część przypadków raka. U mężczyzn przypisywano im m.in. 68 proc. nowotworów jamy ustnej w młodszej grupie, 49 proc. raka jelita grubego i 36 proc. raka trzustki. U kobiet było to m.in. 52 proc. nowotworów jamy ustnej, 38 proc. raka jelita grubego, 35 proc. raka endometrium i 31 proc. raka trzustki.

Jednocześnie wiele czynników ryzyka u młodszych dorosłych pozostawało stabilnych lub ulegało poprawie. Spadało m.in. spożycie czerwonego mięsa. Wśród młodych mężczyzn średnia dzienna ilość zmniejszyła się z 38 g w 2008 r. do 17 g w 2018 r., a u kobiet z 22 g do 10 g. Nadal problemem pozostawała zbyt mała ilość błonnika w diecie – w 2018 r. ponad 90 proc. młodszych dorosłych nie spożywało go wystarczająco dużo.

Autorzy podkreślają, że badanie ma charakter obserwacyjny, więc nie pozwala przesądzić o przyczynach. "Obserwowany wzrost zachorowalności na nowotwory mimo spadkowych trendów w kilku behawioralnych czynnikach ryzyka może odzwierciedlać łączny efekt wielu wpływów działających w różnych kierunkach" – wyjaśniają.

Wśród możliwych dodatkowych czynników wymienia się m.in. żywność wysokoprzetworzoną, otyłość w dzieciństwie, siedzący tryb życia, antybiotyki, słodzone napoje, zanieczyszczenie powietrza oraz zaburzenia mikrobiomu jelitowego. Ten ostatni obszar, zdaniem badaczy, wymaga dalszych analiz.

Naukowcy apelują jednak o zachowanie proporcji. "Chociaż wzrost liczby nowotworów u młodszych dorosłych budzi niepokój, bezwzględne obciążenie pozostaje znacznie większe u osób starszych, co podkreśla znaczenie zdrowia publicznego i kliniczne znaczenie badania czynników ryzyka we wszystkich grupach wiekowych" – podsumowują.

Źródło: medicalxpress.com