Nietolerancja laktozy – charakterystyka, objawy, przyczyny, leczenie

Objawy nietolerancji laktozy mają związek z dolegliwościami żołądkowymi. Nietolerancja laktozy to jedna z częściej spotykanych nietolerancji pokarmowych. Główną przyczyną nietolerancji laktozy jest brak laktazy, która jest enzymem niezbędnym do rozkładu laktozy. Jakie są objawy nietolerancji laktozy? Jakie są najczęstsze przyczyny nietolerancji laktozy? Jak wygląda leczenie nietolerancji laktozy?

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Czym jest ból?"

spis treści

1. Nietolerancja laktozy - charakterystyka

1.1. Czym jest laktoza

Laktoza jest cukrem mlecznym, który należy do dwucukrów i występuje w mleku i produktach mlecznych pochodzących od owiec, bawołów, krów i innych ssaków. Dzięki laktazie jelitowej dochodzi do jej rozpadu na cząstki glukozy i galaktozy. U ludzi oraz większości ssaków aktywność laktazy jelitowej jest największa tuż po narodzeniu, po czym podczas pierwszych lat życia człowieka spada i pozostaje już na niskim poziomie.

1.2. Na czym polega nietolerancja

Niska aktywność tego enzymu sprawia, że pojawiają się zaburzenia w procesie trawienia w jelicie cienkim, dochodzi do niedostatecznego trawienia laktozy. Przechodzi ona do jelita grubego, gdzie po styczności z bakteriami jelitowymi fermentuje beztlenowo z wytwarzaniem dużej ilości gazów, co powoduje u osób cierpiących na nietolerancję nieprzyjemne dolegliwości. W Polsce z powodu tej dolegliwości na objawy nietolerancji laktozy cierpi 1.5% niemowląt oraz około 25% osób dorosłych.

2. Nietolerancja laktozy - rodzaje

2.1. Nietolerancja wrodzona laktozy

Z nietolerancją wrodzoną można się spotkać bardzo rzadko. Nowo narodzone dziecko, które cierpi na tę przypadłość nie produkuje laktazy i od samego początku musi być karmiony sztucznym mlekiem modyfikowanym pozbawionym mlecznego cukru.

2.2. Nietolerancja pierwotna laktozy

Gdy osoba borykająca się z nietolerancją, jako dziecko mogła bez przeszkód spożywać mleko i jego przetwory, jednak w okresie młodości i dojrzewania zaczęła na nie reagować negatywnie. U przyczyn tego rodzaju objawów nietolerancji laktozy leży zwykle zmniejszenie produkcji laktazy lub obniżenie aktywności tego enzymu.

2.3. Nietolerancja wtórna glukozy

Istnieje również wtórna nietolerancja glukozy, która może się wytworzyć w wyniku niektórych urazów lub przebytych chorób. Ma ona zwykle związek z uszkodzeniem bony śluzowej jelita.

3. Nietolerancja laktozy - przyczyny

Jedną z głównych przyczyn nietolerancji uważa się dziedziczny niedobór laktazy, uaktywniający się zwykle około drugiego roku życia. Zwykle jednak tego typu nietolerancja objawia się w wieku dojrzewania, a także u osób dorosłych. Nietolerancja laktozy u dorosłych jest dziedziczona w sposób recesywny, powodowana jest genem laktazy o nazwie LCT.

Wśród innych przyczyn nietolerancji może wyróżnić również:

  1. alaktazja - wrodzony niedobór laktazy, przez co organizm jej nie wytwarza, może się pojawić u noworodka przy pierwszym karmieniu, może zostać przekazana potomstwu,
  2. nietolerancja wtórna/nabyta - powodują ją czynniki powodujące niszczenie nabłonków i kosmków jelitowych, które odpowiadają za wytwarzanie laktazy. Wśród chorób która ją powodują znajdują się:

Niektóre leki, stosowane podczas infekcji, jak np. antybiotyki, czy niesteroidowe leki przeciwzapalne, alkohol, kwas acetylosalicylowy i chemioterapeutyki również mogą niszczyć kosmki jelitowe, przez co wpłynąć na nietolerację laktozy.

Wśród mieszkańców Europy oraz Ameryki większość zachowuje aktywność laktazy jelitowej. Ma na to wpływ spożywanie mleka przez mieszkańców tych regionów, mleko krowie stanowi ważny składnik codziennej diety, więc produkcja laktazy jest niejako wymuszona.

Wg badań aktywność tego enzymu jest zachowana u mieszkańców tych obszarów na poziomie 50%. W populacji krajów zachodnich i północnej Europy odnotowujemy niedobór laktazy na poziomie 15-20%.

Dla porównania u przedstawicieli rasy żółtej, czarnej, Indianów Amerykańskich, a także mieszkańców krajów śródziemnomorskich, niedobór laktazy ma miejsce na poziomie 70 do 100% społeczności.

Nietolerancja może wynikać również z licznych zabiegów chirurgicznych oraz długotrwałej diety bezmlecznej.

4. Nietolerancja laktozy - objawy

Objawy nietolerancji laktozy to najczęściej:

Przy spożyciu dużej ilości laktozy, objawy mogą być bardziej nasilone. Objawy nietolerancji laktozy są bardzo podobne do tych, które są wywoływane przez choroby przewodu pokarmowego. Możliwość nieodpowiedniej diagnozy jest w tym przypadku dość łatwa. Zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że pierwsze objawy nietolerancji laktozy pojawiają się dopiero kilka godzin po spożyciu danego produktu, powiązanie dolegliwości z właściwą przyczyną, jest jeszcze trudniejsze.

Objawami nietolerancji laktozy to najczęściej wzdęcia, biegunka, bóle brzucha, kolki, wymioty.
Objawami nietolerancji laktozy to najczęściej wzdęcia, biegunka, bóle brzucha, kolki, wymioty.

5. Nietolerancja laktozy - diagnostyka

Aby rozpoznać nietolerancję laktozy specjaliści stosują poniższe badania:

  • wodorowy test oddechowy - pacjentowi na czczo podawana jest niewielka dawka laktozy, po czym mierzony jest wodór w wydychanym przez niego powietrzu. Gdy norma stężenia zostaje przekroczona, wynik jest pozytywny, ponieważ laktaza ulega fermentacji w jelicie grubym, w wyniku czego wydzielają się duże ilości wodoru, usuwane przez drogi oddechowe człowieka. Jest to najlepsze badanie w diagnostyce tego schorzenia,
  • analiza ph stolca - kwaśne ph stolca oznacza, że pacjent cierpi na nietolerancję, ponieważ laktoza niestrawiona zakwasza kał,
  • test doustnego podawania laktozy - pacjent otrzymuje doustnie laktozę, po czym oznacza się stężenie glukozy we krwi,
  • badanie molekularne polimorfizmu genu laktazy - to badanie pomaga wykluczyć hipolaktazję u dorosłych osób,
  • endoskopia - metoda inwazyjna, polega na pobraniu wycinka jelita cienkiego, aby móc określić zawartość laktazy. Jest to metoda najbardziej skuteczna,
  • próba eliminacyjna - pacjent przez dwa tygodnie odżywia się wg diety bez laktozy. Jednocześnie obserwuje czy objawy nietolerancji laktozy znikają, a następnie po spożyciu jej znów się pojawiają. Jest to potwierdzenie podejrzenia nietolerancji laktozy.

Po analizie wyników testów oraz ocenie objawów nietolerancji laktozy, lekarz mając pewne przesłanki, kieruje na dalszą diagnostykę zaburzeń jelitowych. Dzięki właściwej diagnostyce możliwe jest pozbycie się uciążliwych dolegliwości.

Osoba, która zrezygnowała ze spożywania mleka i przetworów mlecznych, powinna się zgłosić do dietetyka w celu ułożenia jadłospisu.

Mleko z groszku – zdrowa alternatywa dla nietolerujących laktozy
Mleko z groszku – zdrowa alternatywa dla nietolerujących laktozy [7 zdjęć]

Czy pamiętacie te czasy, kiedy na rynku dostępne było przede wszystkim mleko krowie? Z chęcią dodawaliśmy...

zobacz galerię

6. Nietolerancja laktozy – leczenie

Leczenie objawów nietolerancji laktozy polega na wyeliminowaniu z diety produktów, które zawierają cukier mleczny. Niestety, leczenie to należy stosować już do końca życia. W niektórych przypadkach można włączyć do diety tabletki z laktazą. Tabletki te pomagają w trawieniu pokarmów mlecznych. Osoba z nietolerancją laktozy musi jednak pamiętać, aby spożyć tabletkę przed posiłkiem, który zawiera mleko i jego pochodne.

Objawy, które mogą świadczyć o nietolerancji laktozy
Objawy, które mogą świadczyć o nietolerancji laktozy [7 zdjęć]

Nietolerancja laktozy jest dziś jedną z najczęstszych nietolerancji pokarmowych. Dochodzi do niej, kiedy...

zobacz galerię

Kiedy mamy do czynienia z objawami nietolerancji laktozy wtórnej, wówczas występuje konieczność okresowej eliminacji produktów z cukrem mlecznym. Dieta ta musi trwać do czasu wyleczenia choroby, która powoduje uszkodzenie nabłonka jelita. Po pełnej regeneracji nabłonka nietolerancja laktozy w tym przypadku, powinna ustąpić.

Ważne, aby leczyć objawy nietolerancji laktozy również u dzieci, ponieważ istnieje zagrożenie zachorowania przez nie na schorzenia wynikające z niedoboru wapnia, jak np. krzywica, nadczynność przytarczyc czy osteoporoza.

7. Nietolerancja laktozy a nietolerancja mleka

Dość często nietolerancja laktozy jest mylona z nietolerancją mleka. Alergia na mleko krowie jest związana z reakcją układu immunologicznego na kontakt z alergenem - białkiem mleka.

Objawy nietolerancji na mleko pojawiają się wiele godzin po jego spożyciu, towarzyszą im wykwity skórne, wynikające z atopowego zapalenia skóry lub pokrzywki.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy