Objawy alergii - podział i symptomy

Podział najczęstszych chorób alergicznych obejmuje:

• choroby alergiczne dróg oddechowych, w tym astmę,
• alergiczny nieżyt nosa,
• alergiczne choroby oczu,
• alergiczne choroby skóry,
• alergia na białko mleka krowiego - występującą praktycznie tylko w niemowlęctwie i wczesnym dzieciństwie,
• obrzęk naczynioruchowy,
• alergię na jad owadów,
• wstrząs anafilaktyczny.

Alergiczny nieżyt nosa

Alergiczny nieżyt nosa to zapalenie błony śluzowej nosa czyli warstwy komórek wyściełającej jamy nosowe od środka, spowodowane reakcją alergiczną. Typowym objawem alergii jest wyciekanie z nosa wydzieliny - najczęściej jest ona wodnista, jednak jeśli katar przewleka się, staje się gęstsza i zatyka przewody nosowe, powodując dyskomfort, poczucie utrudnionego oddychania. Oprócz tego możemy często kichać, a wydzielina spływająca po tylnej ścianie gardła podrażnia je i wywołuje odruch kaszlowy. Możemy odczuwać swędzenie nosa, oczu, uszu, gardła i podniebienia. Mogą wystąpić problemy z rozpoznawaniem zapachów.

Najbardziej uciążliwe są dołączające się objawy alergii takie jak zaburzenia snu i koncentracji, ból głowy, światłowstręt. Wszystkie objawy alergii nasilają się w nocy i o poranku. Katar alergiczny może pojawiać się okresowo lub występować stale. Okresowy jest zazwyczaj wyrazem uczulenia na pyłki pojawiające się we wdychanym powietrzu czasowo, np. w okresie pylenia traw czy drzew. Katar stały, przewlekły jest zazwyczaj spowodowany alergenem stale obecnym w naszym środowisku życia, np. sierścią zwierząt, odchodami roztoczy.

Alergiczne choroby oczu

Co to jest spojówka? Spojówką nazywa się cienką, przezroczystą błonę pokrywającą oko i przylegające do gałki ocznej części powiek. Wiemy, jak najczęściej wygląda zapalenie spojówek - oczy są zaczerwienione, spuchnięte i silnie łzawią. Objawem świadczącym o alergicznym podłożu zapalenia spojówek jest swędzenie oczu. Oprócz tego możemy odczuwać kłucie, pieczenie, uczucie piasku pod powiekami. Alergiczne zapalenie spojówek często występuje razem z katarem alergicznym. Najczęściej chorują młodzi dorośli, z wiekiem objawy alergii zmniejszają się. Choroba pojawia się nagle, a objawy alergii najczęściej zanikają samoistnie w ciągu 2-3 dni, gdy nie kontaktujemy się z alergenem.

Alergia skórna

Alergia na skórze objawia się na wiele różnych sposobów. Najważniejsze z nich to: pokrzywka, atopowe zapalenie skóry oraz kontaktowe zapalenie skóry.

Wysypka pokrzywkowa spowodowana jest zapalnym obrzękiem skóry na skutek rozszerzenia i zwiększenia przepuszczalności naczyń krwionośnych. Jak wyglądają objawy alergii w postaci wysypki pokrzywkowej? Charakterystyczną cechą jest bąbel pokrzywkowy. Jest on białawy lub różowy, otoczony przez zaczerwienienie i lekko uniesiony ponad powierzchnię skóry. Bąble mogą się zlewać i tworzyć rozmaite kształty. Mogą swędzieć lub piec. Wysypka pojawia się w ciągu kilku minut do kilku godzin po kontakcie z substancją uczulającą, rzadziej po dłuższym czasie. Charakterystycznym objawem alergii jest to, że wysypka „wędruje”, tzn. jej kształty zmieniają się. Zazwyczaj zanika sama w ciągu doby. Jej przyczyną mogą być pokarmy, dodatki do żywności, leki, alergeny wziewne, jady owadów oraz wiele innych czynników.

Atopowe zapalenie skóry dotyka zarówno dzieci, jak i dorosłych. Jest procesem alergicznego zapalenia skóry i należy do najczęstszych jej chorób. Podstawowym objawem alergii jest swędzenie skóry, nasilające się szczególnie wieczorem i w nocy. Chora osoba często się drapie co prowadzi do obtarć i ran naskórka. Swędzenie pojawia się bardzo łatwo - pod wpływem zmian temperatury, suchego powietrza, emocji i ekspozycji na alergen. U małych i większych dzieci oraz u młodzieży i dorosłych objawy alergii wyglądają nieco inaczej.

U mniejszych dzieci można obserwować grudki na zaczerwienionej skórze pojawiające się na twarzy, głowie i kończynach. U starszych dzieci można zauważyć grudkowate, łuszczące zmiany w zgięciach kolan i łokci, nadgarstkach i kostkach oraz na szyi. U dorosłych i młodzieży w podobnej lokalizacji występują miejsca zgrubiałego i nadmiernie pomarszczonego naskórka, grudki na skórze. Rozpoznanie atopowego zapalenia skóry lekarz ustala, gdy objawy alergii w postaci zmian skórnych utrzymują się przewlekle i nawracają, występuje swędzenie i atopia.

Kontaktowe zapalenie skóry jest nadmierną reakcją skóry na bezpośredni jej kontakt z substancją chemiczną. Reakcja ta jest miejscowa, to znaczy, że objawy alergii pojawiają się w miejscu zetknięcia skóry z alergenem, którym mogą być rozmaite rzeczy: metale - nikiel, chrom, kobalt, substancje chemiczne, zapachowe, konserwanty (podłoże leków i kosmetyków), leki, barwniki, lanolina. Objawy alergii pojawiają się w postaci pęcherzyków i grudek na zaczerwienionej, rumieniowej skórze. Są swędzące. Objawy te pojawiają się szybko po kontakcie z substancją alergenną lub po wielokrotnym narażaniu skóry na jej działanie, w niewielkim stężeniu.

Alergia na jad owadów

Białka odpornościowe skierowane przeciw jadowi owadów stwierdza się u około 15-30% osób. Reakcje miejscowe po użądleniu owada występują prawie u wszystkich osób. Objawy alergii w postaci reakcji całego organizmu na wstrzyknięty jad owada są dużo rzadsze, ale mogą nieść ze sobą skutki niebezpieczne dla zdrowia. Owady, które stwarzają nam niebezpieczeństwo to pszczoła, trzmiel, osa i szerszeń, przy czym groźniejsze jest ugryzienie przez pszczołę i szerszenia. Po ukąszeniu osoby uczulonej mogą wystąpić objawy alergii w postaci silnej reakcji w miejscu wstrzyknięcia jadu - opuchnięcie, czemu może towarzyszyć gorączka, ból głowy, dreszcze, złe samopoczucie. Po użądleniu przez dużą ilość owadów sam jad z powodu swojej ilości działa toksycznie na organizm i może powodować uszkodzenie mięśni, nerek, wątroby, zaburzenia krzepnięcia krwi. Jest to sytuacja zagrażająca życiu. Inna groźna sytuacja mogąca powodować nawet śmierć to wstrząs anafilaktyczny u osoby uczulonej na jad owadów.

Wstrząs anafilaktyczny jest silną reakcją całego organizmu na cząsteczki obecne w jadzie owadów, ale powodem jego wystąpienia mogą być również inne alergeny takie jak: leki, pokarmy (głównie ryby, owoce morza, orzeszki ziemne, owoce cytrusowe), alergeny wziewne, lateks, białka podawane dożylnie w celach leczniczych.

Jest to reakcja nadmierna, pojawia się jedynie u osób uczulonych. Najczęstsze i zazwyczaj pierwsze jej objawy to: omówiona wyżej pokrzywka, opuchnięcie twarzy i warg lub innej okolicy ciała i swędzenie skóry. Może dołączyć obrzęk dróg oddechowych prowadzący do trudności w oddychaniu, świszczący oddech, kaszel. Następnie spada ciśnienie tętnicze i rośnie częstość akcji serca. Mogą wystąpić również wymioty, bóle brzucha i biegunka. Skóra staje się blada, chłodna i spocona. Wstrząs może prowadzić do utraty przytomności i zatrzymania krążenia.

Choć podłoże i patogeneza alergii są spójne, objawy alergii mogą wydawać się myląco odmienne i budzić podejrzenie wielu różnych chorób. W zależności od typu schorzenia, dominacji narządowej oraz cech osobniczych uwalnianie mediatorów alergii może manifestować się różnorodnie. Reakcja rzadko jest reakcją ogólnoustrojową. Często proces ten zostaje ograniczony do określonego układu, narządu, tkanki.

Objawy alergii miejscowe następujących narządów to:

• Nos – obrzmienie śluzówki, nieżyt nosa, a w związku ze swędzeniem częste pocieranie nosa.
• Oczy – izolowane alergiczne zapalenie spojówek, zaczerwienienie, swędzenie.
• Drogi oddechowe – skurcz oskrzeli – świsty, trudność w oddychaniu, czasami pełnoobjawowy atak astmy.
• Uszy – uczucie pełności, osłabione słyszenie z powodu niedrożnej trąbki Eustachiusza.
• Skóra – różne wysypki, pokrzywka.
• Głowa – niezbyt powszechne bóle głowy, uczucie ociężałości.

Objawy alergii, które powinny skłonić nas do wizyty u lekarza to:

• katar, zatkany nos,
• napady kichania,
• zapalenie spojówek,
• nawracające zapalenia oskrzeli,
• objawy duszności,
• kaszel bez cech ostrej infekcji,
• swędzące zmiany skórne,
• nawrotowe infekcje dróg oddechowych.

Podsumowując, należy powiedzieć, że alergia nie jest jedną chorobą, lecz raczej skłonnością do nadmiernej reakcji organizmu na różne czynniki, z którymi styka się nasz organizm. Lista chorób o podłożu alergicznym jest długa i każda z nich objawia się na inny sposób. Wspólną cechą tych objawów jest to, że występują po kontakcie z substancją, na którą jesteśmy uczuleni.

Objawy alergii mogą pojawić się w kilka minut czy godzin po zjedzeniu pokarmu czy podaniu leku, lecz nawet i po kilku tygodniach czy miesiącach stałego narażania organizmu na kontakt z antygenem. Drugą właściwością wspólną dla chorób alergicznych jest zanikanie objawów alergii i poprawa samopoczucia wtedy, gdy substancja uczulająca zostanie wyeliminowana z naszego otoczenia.

Źródła

1. Objawy alergii
2. Obłutowicz K., Alergologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 978-83-200-4233-7
3. Church M., Holgate M., Lichtenstein M., Alergia, Czelej, Lublin 2004, ISBN 83-89309-18-1
4. Panaszek B. (red.), Ilustrowany podręcznik chorób alergicznych, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-087-0
5. Rowińska - Zakrzewska A., Kuś J., Choroby układu oddechowego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 83-200-2884-1