Ocena wydolności fizycznej - najlepsze metody na samodzielny pomiar wydolności fizycznej

Paula Komendarczuk
Ocena wydolności fizycznej to ocena kondycji fizycznej.Ocena wydolności fizycznej to ocena kondycji fizycznej.
Źródło zdjęć: © adobestock

Ocena wydolności fizycznej wskazuje na poziom aktualnej kondycji fizycznej za pomocą prostej próby wysiłkowej. Do jej wykonania wystarczy stopień, na który można wchodzić lub płaska nawierzchnia do biegania. W związku z tym możliwe jest samodzielne przeprowadzenie testu wydolności fizycznej, nawet w warunkach domowych. Jakie są metody oceny wydolności fizycznej?

Czym jest ocena wydolności fizycznej?

Wydolność fizyczna to zdolność do długich i intensywnych wysiłków fizycznych, wymagających zaangażowania dużych grup mięśniowych bez szybko postępującego zmęczenia.


DLA CIEBIE
Może odebrać sprawność w kilka dni. Prof. Antczak ostrzega: ten wirus bywa groźniejszy niż grypa


Ocena wydolności fizycznej polega przede wszystkim na ocenie kondycji fizycznej, za pomocą przetestowanych naukowo prób wysiłkowych, takich jak na przykład test Coopera, Ruffiera, Ryhming-Astrand czy próba Margarri. Poniżej przedstawiamy sposoby na samodzielną ocenę wydolności fizycznej.

Ocena wydolności fizycznej wg Coopera

Test Keenetha H. Coopera to jedna z najłatwiejszych metod pomiaru wydolności fizycznej. Próba wysiłkowa polega na bieganiu przez 12 minut po płaskim terenie, następnie należy zmierzyć przebytą odległość i porównać ją z danymi w tabeli.

Bierze ona pod uwagę płeć i wiek biegacza. Test Coopera nie wymaga specjalnego przygotowania, poza rozgrzewką, ani przeprowadzania skomplikowanych obliczeń. Należy jednak wybrać stosunkowo miękką powierzchnię do biegania, np. stadion lekkoatletyczny.

Ocena wydolności fizycznej wg Ryhming-Astrand

Test Ryhming-Astrand polega na podjęciu wysiłku submaksymalnego o intensywności poniżej maksymalnej. Można przeprowadzić go na dwa sposoby - na cykloergometrze lub wykorzystując stopień o wysokości 33 cm dla kobiet i 40 cm dla mężczyzn.

Należy przyjąć odpowiedni rytm wchodzenia na stopień, tak by tętno nie przekraczało 130-150. Czynność musi trwać nieprzerwanie przez 5-8 minut, a w czasie jej trwania konieczne jest wykonywanie pomiaru tętna, wartość w każdej minucie musi być niemalże identyczna.

Ocena wydolności fizycznej według Ryhming-Astrand służy obliczeniu pułapu tlenowego (VO2), czyli zdolność maksymalnego pochłaniania tlenu w trakcie wysiłku. Dane z wykonanego ćwiczenia nanosi się na specjalny nomogram. Następnie wyznacza się linię, która umożliwia odczytanie wyniku i pomnożenie go przez współczynnik wieku.

Ocena wydolności fizycznej wg Margarii

Próba wysiłkowa Margarii składa się z dwóch części. Pierwsza polega na wchodzeniu na 40 centymetrowy stopień przez 6 minut (15 wejść na minutę). W ciągu ostatnich 3 minut należy zmierzyć średni puls osoby badanej.

Kolejne podejście następuje po około 30 minutach, kiedy praca serca wróci do normy. Wówczas należy wchodzić przez 6 minut na stopień w większym tempie (25 wejść na minutę). Również pod koniec testu mierzy się puls.

Uzyskane wyniki podstawia się do wzoru na VO2 max = [HRmax (VO2II – VO2I) + HRII x VO2I – HRI x VO2II] / HRII – HRI. HRmax to nic innego jak tętno maksymalne obliczone po odjęciu wieku od liczby 220.

HRI to puls w trakcie pierwszego podejścia, HRII to puls podczas drugiego ćwiczenia, VO2I wynosi 22,00 ml/O/kg/min, natomiast VO2II - 23,4 ml/O/kg/min.

Ocena wydolności fizycznej wg Ruffiera

Test Ruffiera wymaga wykonania jedynie kilku prostych czynności i skorzystania ze wzoru. Pierwszym krokiem jest zmierzenie tętna spoczynkowego, następnie wykonanie 30 przysiadów w ciągu 1 minuty.

Po skończeniu ćwiczenia od razu mierzy się puls, a kolejny raz po upływie 1 minuty siedzenia. Każdy uzyskany wynik mnoży się razy cztery i podstawia do wzoru: IR = [(P + P1 + P2) - 200] / 10.

IR to wskaźnik Ruffiera, P - puls spoczynkowy, P1 - pierwszy wynik, P2 - drugi wynik (po odpoczynku). Po dokonaniu obliczeń otrzymany wskaźnik porównuje się z poniższą skalą:

  • 0 - 0,1 - bardzo dobra wydolność fizyczna,
  • 0,1 – 5,0 - dobra wydolność fizyczna,
  • 5,1 - 10,00 - średnia wydolność fizyczna,
  • powyżej 10,00 - słaba wydolność fizyczna.

Ocena wydolności fizycznej wg próby harwardzkiej

Test harwardzki polega na wchodzeniu na 51 cm stopień w przypadku mężczyzn lub 46 cm stopień w przypadku kobiet. Próba trwa 5 minut, w tym czasie konieczne jest utrzymanie tempa 30 wejść na minutę.

Po ćwiczeniu należy usiąść i przejść do wykonywania pomiarów tętna - A (minuta od zakończenia wysiłku), B (dwie minuty od końca ćwiczeń) oraz pomiar C (3 minuty po próbie wysiłkowej).

Otrzymane wyniki podstawia się do wzoru na wskaźnik wydolności (Ww) = Ww = 300 s x 100 / 2 x (A + B + C). Rezultat należy porównać ze skalą:

  • powyżej 90 punktów - bardzo dobra wydolność fizyczna,
  • 80-89 - dobra wydolność fizyczna,
  • 65-79 - średnia wydolność fizyczna,
  • 55-64 - słaba wydolność fizyczna,
  • poniżej 50 punktów - bardzo słaba wydolność.

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Wybrane dla Ciebie