Niepohamowany śmiech jako objaw choroby. Czym jest paragelia i kiedy powinna niepokoić?

Maciek - syn pani Marty ma 7 lat, dwa lata temu zdiagnozowano u niego autyzm. Dopiero kiedy trafiła do gabinetu psychologa dowiedziała się, jak szerokie objawy daje to zaburzenie. Wcześniej nie zauważała wielu charakterystycznych dla niego objawów i przypisywała część zachowań syna po prostu temu, że jest niegrzeczny.

- Zdarzały się takie zachowania mojego syna w różnych sytuacjach, które kompletnie mnie zaskakiwały. Często unikał kontaktu wzrokowego, potrafił reagować agresją na przytulenie, ale zdarzało się też, że kiedy zaczynałam go krytykować, pytać o coś, on zaczynał się śmiać. Teraz wiem, że nie robił tego złośliwie, tylko to był jeden z objawów – wyjaśnia pani Marta.

Nerwowy, niepohamowany śmiech u dorosłego lub dziecka może być zjawiskiem niegroźnym, ale krępującym, czasami może też wskazywać na inne zaburzenia zdrowotne - podkreśla psycholog Sylwia Sitkowska.

- Jeżeli jest to śmiech, nad którym kompletnie nie można zapanować, pojawia się nagle i dana osoba nie jest w stanie go kontrolować lub też pojawia się w sytuacji zupełnie nieadekwatnej, to można podejrzewać, że jest to zaburzenie, które może współwystępować z innymi chorobami. Może to być jeden z przejawów schizofrenii, takie zachowania mogą też przedstawiać osoby ze spektrum autyzmu, zdarzają się też u pacjentów po udarze czy stwardnieniu rozsianym – wyjaśnia psycholożka.

Zjawisko spontanicznego, niepohamowanego śmiechu przez profesjonalistów zostało nazwane paragelią. Typowe dla tej jednostki zachowania doskonale odzwierciedlił w swojej kreacji Joaquin Phoenix, wcielając się w rolę tytułowego Jokera. Zdaniem wielu psychologów stworzony przez producentów bohater filmu cierpi na schizofrenię, część jego zachowań wskazuje nawet na zachowania psychopatyczne.

Co najważniejsze, postać wykreowana na potrzeby filmu pomaga zwrócić uwagę na problem, z którym zmaga się wiele osób. Część z nich zupełnie nie uświadamia sobie, że jest to zaburzenie o podłożu neurologicznym, które można leczyć.

U chorych ataki śmiechu potrafią zdarzyć się w trakcie oficjalnych sytuacji, na przykład podczas poważnych rozmów, w czasie mszy albo w reakcji na tragiczne przeżycia. Takie "nietypowe" reakcje spotykają się z bardzo krytycznym odbiorem w społeczeństwie.

O tym, jak wielki to problem opowiada Amerykanin Scott Lotan, który cierpi właśnie na zjawisko niepohamowanego śmiechu. Jego ataki potrafią trwać nawet 10 minut, często ma podczas nich problem z krztuszeniem się i złapaniem oddechu.

W rozmowie z portalem LADbible przyznaje, że śmiechem zareagował nawet na wiadomość o tym, że jego partnerka zginęła w tragicznym wypadku. "Pamiętam, że na miejscu zdarzenia nie mogłem przestać się śmiać, kiedy byłem przesłuchiwany przez policję" – opowiada.

Zjawisko paragelii najczęściej towarzyszy innym chorobom o podłożu psychicznym. Jeżeli trudne do opanowania, krępujące ataki śmiechu zaczynają się powtarzać, koniecznie trzeba skonsultować te zdarzenia z psychologiem lub psychiatrą.

Do potencjalnych przyczyn paragelii zalicza się m.in.:

• schizofrenię - gdzie emocjonalne reakcje mogą być nieadekwatne do sytuacji,
• autyzm - w szczególności u dzieci, gdzie reakcje emocjonalne są inne niż u neurotypowych rówieśników,
• stwardnienie rozsiane (SM) - jako skutek uszkodzeń neurologicznych,
• udar mózgu - zwłaszcza przy uszkodzeniach w obrębie płatów czołowych i pnia mózgu,
• choroba Parkinsona, padaczka płata skroniowego, guzy mózgu.

Badanie opublikowane w Journal of Neuropsychiatry and Clinical Neurosciences (2020) sugeruje, że u pacjentów z uszkodzenie pnia mózgu mogą występować niekontrolowane wybuchy śmiechu lub płaczu bez wyraźnego bodźca emocjonalnego, właśnie na skutek zaburzeń w transmisji w układzie limbicznym.

Choć samo zjawisko nie jest jeszcze szeroko klasyfikowane, leczenie koncentruje się na chorobie podstawowej. W przypadku paragelii stosuje się m.in.:

• leki neurologiczne i psychiatryczne,
• psychoterapię i psychoedukację - w celu nauczenia się strategii radzenia sobie w sytuacjach wywołujących napady,
• rehabilitację neurologiczną - szczególnie u pacjentów po udarach mózgu.

Źródła: National Institute of Mental Health, 2022: Schizophrenia; Centers of Disease Control and Prevention: Autism Spectrum Disorder; Psychology Today, 2019.

Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez dziejesie.wp.pl