Pierwszy w Polsce program walki z otępieniem. Co zmieni do 2030 roku?

Program jest odpowiedzią na starzenie się społeczeństwa. Już w 2023 r. osoby w wieku 60 plus stanowiły ponad jedną czwartą populacji, a prognozy mówią, że do 2050 r. ich udział przekroczy 40 proc. Coraz większe znaczenie ma też tzw. podwójne starzenie, czyli szybszy przyrost grupy 80 plus niż ogółu seniorów. To kluczowe, bo wiek jest najlepiej udokumentowanym czynnikiem ryzyka – najwięcej chorych przypada na grupę 85 plus, przy wyraźnej przewadze kobiet.

Założenia Programu są wielotorowe. Duży nacisk położono na edukację i podnoszenie świadomości społecznej – w tym promowanie tzw. higieny mózgu oraz wiedzy o czynnikach ryzyka. Ważnym elementem jest także profilaktyka, czyli inicjatywy, które mogą zmniejszać prawdopodobieństwo rozwoju zaburzeń poznawczych. Program zakłada również usprawnienie i przyspieszenie diagnostyki, tak aby pacjent szybciej trafiał na właściwą ścieżkę rozpoznania i leczenia. Istotną częścią są rozwiązania wdrażane po postawieniu diagnozy: lepsza organizacja opieki, koordynacja świadczeń oraz wsparcie dla rodzin i opiekunów, którzy często przejmują codzienną opiekę nad chorym.

To ważne również w kontekście zdrowia publicznego: demencje przekładają się na umieralność (w 2019 r. odpowiadały za blisko 5 proc. zgonów w Polsce), a prognozy wskazują na wzrost liczby zgonów z powodu chorób neurologicznych, szczególnie choroby Alzheimera.

Realizacja programu ma być finansowana z dwóch źródeł: krajowych, m.in. plan finansowy NFZ i ABM, Narodowy Program Zdrowia, środki budżetowe dysponentów, i europejskich – z programu FERS oraz z regionalnych programów realizowanych w ramach polityki spójności w perspektywie 2021–2027. Łącznie przewidziano ponad 756 mln zł do końca okresu wdrażania, w tym ok. 67,7 mln zł z UE.

Źródło: Uchwała nr 173 Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2025 r. w sprawie "Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych, polityki publicznej do roku 2030"