Pierwszym objawem bywa ból. Jak rozpoznać raka jelita grubego?

Rak jelita grubego to jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych na świecie. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) odpowiada za około 10 proc. wszystkich przypadków raka i jest drugą przyczyną zgonów nowotworowych na świecie.

W 2020 roku odnotowano ponad 1,9 mln nowych zachorowań i blisko 930 tys. zgonów, a prognozy wskazują, że do 2040 roku liczby te wzrosną nawet o 60-70 proc.

Choroba dotyka przede wszystkim osoby po 50. roku życia, a do głównych czynników ryzyka należą:

• nieprawidłowa dieta,

• niska aktywność fizyczna,

• otyłość, palenie tytoniu,

• nadmierne spożycie alkoholu.

Eksperci zauważają jednak, że chorują coraz młodsi. - Aktualnie najbardziej zauważalne wzrosty zachorowań dotyczą osób w wieku 40 lat i tuż przed, choć jest też coraz więcej 30-kilkulatków, którzy mają już zaawansowany nowotwór jelita grubego. Granica wieku ewidentnie się więc obniża. To jest coś, czego do niedawna w ogóle nie było - przyznał w rozmowie z WP abcZdrowie gastrolog prof. Wojciech Marlicz.

We wczesnym stadium choroba często przebiega bezobjawowo, przez co bywa wykrywana późno. Z czasem dolegliwości bólowe stają się coraz wyraźniejsze. Ich charakter zależy od lokalizacji guza i mechanizmów takich jak rozciąganie ściany jelita, stan zapalny, naciekanie tkanek czy rozwijająca się niedrożność.

To właśnie narastający, nawracający ból brzucha bywa powodem pierwszej wizyty u lekarza.

Zobacz także: Próchnica to zagrożenie dla całego organizmu. Zwiększa ryzyko poważnych chorób

We wczesnym stadium rak jelita grubego rozwija się bezobjawowo, przez co wielu pacjentów nie podejrzewa choroby. Jednak w miarę postępu nowotworu mogą pojawiać się różne rodzaje bólu, zależne od lokalizacji guza:

• rak prawej połowy okrężnicy – tępy, rozlany ból w prawym podbrzuszu, w okolicach pępka lub nadbrzusza; bywa mylony z zapaleniem wyrostka robaczkowego;

• rak lewej połowy okrężnicy – bóle kolkowe i wzdęcia, nasilające się przy częściowej niedrożności jelit, którym towarzyszą nudności, wymioty i zaparcia;

• rak odbytnicy – ból w dolnej części brzucha lub w kroczu, a także bolesne parcie na stolec i uczucie niepełnego wypróżnienia.

Jak podkreślają specjaliści z Krajowego Rejestru Nowotworów, ból może być też wynikiem naciekania guza na inne narządy lub rozwijającej się niedrożności jelit. Dolegliwości często nasilają się po posiłkach, przy zmianach rytmu wypróżnień lub w zaawansowanym stadium choroby.

Oprócz bólu na raka jelita grubego mogą wskazywać także inne objawy:

• obecność krwi w stolcu (świeżej lub utajonej),

• przewlekła niedokrwistość,

• szybka męczliwość, utrata masy ciała,

• brak apetytu

• uporczywe wzdęcia.

WHO zwraca uwagę, że chorobie mogą towarzyszyć również biegunki, zaparcia, zwężenie stolca oraz przewlekłe zmęczenie wynikające z niedoboru żelaza.

Niestety, w wielu przypadkach objawy pojawiają się dopiero w późnym stadium, kiedy szanse na skuteczne leczenie są ograniczone.

- Może być tak, że choroba będzie się rozwijać zupełnie bezobjawowo. Duża utrata wagi czy zaawansowana anemia to już objawy późne, które faktycznie świadczą o tym, że choroba mocno zaatakowała, ale nawet i w takich przypadkach udaje nam się dziś skutecznie leczyć pacjentów. Nie zmienia to jednak faktu, że nie wolno bezczynnie czekać na objawy i się nie badać. Istotnym objawem, który zawsze powinien wzbudzić naszą czujność, jest krew w stolcu i nigdy nie należy go lekceważyć – wyjaśnił na łamach WP abcZdrowie gastrolog dr n. med. Tadeusz Tacikowski.

Zobacz także: Donald Tusk zapowiada zmiany w MZ. Odpolitycznienie ma stać się priorytetem

Każdy utrzymujący się przez kilka tygodni ból brzucha, nawracające wzdęcia, obecność krwi w kale czy zmiana rytmu wypróżnień powinny być sygnałem alarmowym do konsultacji lekarskiej.

WHO podkreśla też rolę profilaktyki. "Regularne badania przesiewowe – zwłaszcza kolonoskopia – mogą znacząco zmniejszyć ryzyko zgonu dzięki wczesnemu wykryciu choroby lub usunięciu zmian przedrakowych" - czytamy na stronie Światowej Organizacji Zdrowia.

W Polsce z bezpłatnej kolonoskopii mogą skorzystać osoby między 50. a 74. rokiem życia.

- Tak naprawdę mamy już bardzo dobre narzędzia diagnostyczne, na czele właśnie z kolonoskopią. To badanie w tym momencie jest w stanie wykryć nawet niewielkie zmiany, więc gdybyśmy wszyscy wykonywali je regularnie, moglibyśmy niemalże wyeliminować ten nowotwór, a na pewno te późne diagnozy w zaawansowanych stadiach – stwierdził dr Tadzikowski.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. WHO
2. WP abcZdrowie
3. Krajowy Rejstr Nowotworów
4. Narodowy Instytut Onkologii
5. Onkonet