Początek wielu nowotworów. Wirus zagraża obu płciom

Wirus brodawczaka ludzkiego, czyli HPV, przenosi się przede wszystkim drogą płciową. Należy do najczęściej występujących zakażeń tego typu. – Szacuje się, że 50–60 proc. mężczyzn i kobiet zostanie zakażonych HPV przynajmniej raz w życiu – wskazała dr Ilona Małecka z Katedry i Zakładu Profilaktyki Zdrowotnej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Ekspertka mówiła o zagrożeniu podczas konferencji prasowej "Gotowi na sezon". Zwróciła uwagę, że początek roku szkolnego jest dobrą okazją, by przypominać rodzicom o możliwości szczepienia dzieci przeciwko HPV. Szczepienia mogą być organizowane również w szkołach.

Co ważne, najlepszą odpowiedź immunologiczną obserwuje się, gdy preparat podawany jest dzieciom i młodzieży przed kontaktem z wirusem. W Polsce bezpłatne szczepienia obejmują osoby od 9. do 14. roku życia.

HPV jest przede wszystkim znany jako główny czynnik ryzyka rozwoju raka szyjki macicy. – Polska ma wciąż jeden z najwyższych w Europie wskaźników zachorowalności i umieralności z powodu raka szyjki macicy u kobiet – powiedziała dr Małecka. Jednak lista nowotworów związanych z zakażeniem jest znacznie dłuższa. Przewlekłe zakażenie określonymi typami wirusa może zwiększać także ryzyko raka odbytu, jamy ustnej i gardła. U mężczyzn HPV ma związek m.in. z rakiem prącia, a u kobiet również z nowotworami sromu i pochwy.

Według przytaczanych danych zakażenie HPV odpowiada w Polsce za około 6 tys. zachorowań na nowotwory złośliwe rocznie. – Dlatego jest to temat zarówno dla dziewcząt, jak i chłopców – podkreśliła specjalistka.

Światowa Organizacja Zdrowia zakłada, że do 2030 r. przeciwko HPV powinno zostać zaszczepionych 90 proc. dziewcząt. W Polsce cel zapisany w Narodowej Strategii Onkologicznej jest niższy – do 2028 r. zaszczepionych ma być 60 proc. populacji docelowej.

Obecny poziom wyszczepienia jest jednak znacznie mniejszy. Szacuje się, że we wszystkich rocznikach młodzieży wynosi zaledwie 17–18 proc. Wśród najstarszych roczników objętych bezpłatnym programem sięga około 34 proc. Dla porównania, w Wielkiej Brytanii odsetek zaszczepionych wynosi około 85 proc., natomiast w Portugalii około 91 proc.

Eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych liczą, że możliwość wykonywania szczepień w szkołach poprawi statystyki.

"Europejskie dane pokazują, że model szkolny generuje wskaźniki zaszczepienia na poziomie od 46 proc. do nawet 93 proc., w porównaniu do zaledwie 40–50 proc. w przypadku szczepień realizowanych wyłącznie w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej" – przekonują specjaliści OPZChI w informacji przekazanej PAP.

Z badania "Polki i Polacy o szczepieniach przeciw HPV", opublikowanego w grudniu 2025 r., wynika, że 68 proc. respondentów uważa szkołę za odpowiednie miejsce do organizowania takich szczepień. Eksperci zwracają jednak uwagę, że łatwiejszy dostęp do profilaktyki powinien iść w parze z edukacją. Problemem pozostaje dezinformacja dotycząca HPV i szczepień rozpowszechniana szczególnie w mediach społecznościowych.

– Najlepsza ochrona to szczepienie przeciwko HPV wykonane we właściwym wieku, zanim jeszcze nastolatek zetknie się z chorobą – podkreśliła dr Ilona Małecka.

U dzieci i młodzieży szczepienie zalecane jest przed rozpoczęciem aktywności seksualnej, ponieważ daje wówczas największą szansę na uzyskanie ochrony przed zakażeniem. W grupie od 9. do 14. roku życia standardowo podaje się dwie dawki szczepionki w odstępie od 6 do 12 miesięcy.

Źródło: Polska Agencja Prasowa