Poczuła się źle w trakcie TK. Błyskawiczna interwencja nie pomogła

20 sierpnia w szpitalu regionalnym Alto Vale w brazylijskim stanie Rio do Sul 22-letnia Leticia Paul miała wykonaną kontrolną tomografię komputerową. Powodem były wcześniejsze epizody kamicy nerkowej. Badanie początkowo przebiegało zgodnie z planem, jednak po dożylnym podaniu środka kontrastowego pojawiła się gwałtowna reakcja alergiczna. Zespół natychmiast rozpoczął reanimację medyczną: pacjentkę zaintubowano i wdrożono intensywne leczenie. Pomimo szybkiej interwencji przebieg wstrząsu okazał się piorunujący. Stan młodej kobiety stale się pogarszał, a niespełna dobę później lekarze stwierdzili zgon.

Tomografia komputerowa (TK) to jedno z filarowych badań obrazowych współczesnej medycyny. Wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie oraz komputerową rekonstrukcję obrazu, aby uzyskać bardzo szczegółowe przekroje narządów. Dzięki temu pozwala szybko wykrywać nowotwory, choroby płuc, zmiany w układzie krążenia, a także patologie nerek - jak w przypadku Leticii. W wielu wskazaniach stosuje się kontrast, który "podświetla" naczynia i tkanki, ułatwiając ocenę drobnych nieprawidłowości. To właśnie kontrast sprawia, że diagnoza bywa szybsza i pewniejsza, lecz jednocześnie wprowadza rzadkie, choć realne, ryzyko działań niepożądanych.

Anafilaksja to najbardziej dramatyczna postać reakcji alergicznej. Po kontakcie z alergenem, w tym przypadku środkiem kontrastowym, dochodzi do nagłego uwolnienia mediatorów zapalnych. Skutkiem jest rozszerzenie naczyń, gwałtowny spadek ciśnienia, obrzęk dróg oddechowych i zaburzenia oddychania. Objawy mogą pojawić się już w ciągu kilku minut po kontakcie z alergenem i należą do nich:

• duszność,

• świszczący oddech,

• uczucie ucisku w gardle,

• pokrzywka,

• zawroty głowy,

• omdlenie,

• uczucie dezorientacji,

• kołatanie serca.

U 22-latki reakcja rozwinęła się błyskawicznie i, mimo prawidłowych działań personelu, okazała się nieodwracalna. Takie przypadki należą do rzadkich, ale występują: przy pełnoobjawowym wstrząsie czas i odpowiedź organizmu bywają decydujące.

Jak wskazują badania, m.in. to opublikowane w "Japanese Journal of Radiology" w 2023 roku, środki kontrastowe na ogół są dobrze tolerowane, a poważne powikłania zdarzają się rzadko. Ta historia jednak przypomina, że absolutną podstawą jest wywiad: wcześniejsze reakcje po kontrastach, ciężkie alergie, astma, przyjmowane leki (zwłaszcza z grupy wpływającej na układ krążenia) powinny być zgłoszone przed badaniem. Po stronie placówek medycznych kluczowe są protokoły bezpieczeństwa: dostęp do leków ratujących życie, przeszkolony personel, gotowość do natychmiastowej intubacji i monitorowania pacjenta po podaniu kontrastu. W wybranych sytuacjach rozważa się alternatywne metody obrazowania lub premedykację.

Tragiczny los Leticii Paul nie może deprecjonować tomografii komputerowej ani sprawiać, że pacjenci będą bać się tego zabiegu. Jest to badanie każdego dnia ratuje zdrowie i życie. Nawet rutynowe badanie wymaga jednak uważności. Pacjent, który wie, co zgłosić, i zespół, który jest przygotowany na nagłe powikłania, wspólnie minimalizują ryzyko i maksymalizują bezpieczeństwo diagnostyki.

Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski\

Źródła:

• Suh YJ, Yoon SH, Hong H, Hahn S, Kang DY, Kang H-R, Choi Y-H, Lee W., "Acute Adverse Reactions to Nonionic Iodinated Contrast Media: A Meta-Analysis", 2019. Investigative Radiology,

• Fukushima Y, Taketomi-Takahashi A, Suto T, Hirasawa H, Tsushima Y., "Clinical features and risk factors of iodinated contrast media (ICM)-induced anaphylaxis", 2023, European Journal of Radiology,

• Kim M-H, Lee S-Y, Lee S-E, Yang M-S, Jung J-W, Park C-M, Lee W, Cho S-H, Kang H-R., "Anaphylaxis to Iodinated Contrast Media: Clinical Characteristics Related with Development of Anaphylactic Shock", 2014, PLOS ONE.

• Fukushima Y, Suto T, Hirasawa H, Tsushima Y., "Contrast-induced anaphylaxis: does it occur in the medical environment and is it being responded to appropriately?", 2023, Japanese Journal of Radiology.

Źródła

1. New York Post