Podwzgórze – rola, choroby, leczenie

Podwzgórze jest podkorową częścią mózgowia, która zalicza się do międzymózgowia. Umiejscowione jest pomiędzy brzuszną częścią śródmózgowia, a podstawną częścią kresomózgowia. Podwzgórze odpowiada za gospodarkę hormonalną, podstawowe procesy neuropsychologiczne, a także zapewnia równowagę całego organizmu. Narząd ten ma wielkość orzecha włoskiego. W podwzgórzu dochodzi do zamiany sygnałów nerwowych na sygnały biochemiczne.

Podwzgórze można podzielić na cztery części. Każda z nich posiada jądra pełniące określone funkcje w naszym organizmie.

Część przednia podwzgórza zawiera jądro:

• Nadskrzyżowaniowe – odpowiada za fizjologiczne i behawioralne rytmy biologiczne;
• Przykomorowe – wydziela oksytocynę i wazopresynę;
• Nadwzrokowe – odpowiada za wydzielanie i syntezę kortykoliberyny i wazopresyny;
• Płciowodwupostaciowe – reguluje wytwarzanie gonadotropin.

Część środkowa podwzgórza zawiera następujące jądra:

• Łukowate – wydziela hormony hipofizjotropowe;
• Brzuszno-przyśrodkowe – kontroluje uczucie sytości;
• Guzowo – suteczkowe;
• Grzbietowo-przyśrodkowe.

Część boczna posiada:

• Pole boczne podwzgórza – decyduje o poziomie apetetu;
• Pole przedwzrokowe boczne.

Część tylna podwzgórza zawiera następujące jądra:

• Tylne – odpowiada za regulowanie temperatury ciała;
• Przedsuteczkowe;
• Suteczkowe boczne i przyśrodkowe.

Rola podwzgórza w funkcjonowaniu naszego organizmu jest niezwykle istotna. Narząd ten dba o utrzymanie homeostazy, czyli reguluje temperaturę ciała oraz zarządza gospodarko wodno-elektrolitową i zasobami energetycznymi. Dodatkowo podwzgórze ma wpływ na nasze emocje, popęd seksualny, sen, przemianę tłuszczów, a także uczucie głodu i sytności. Badania na szczurach potwierdzają, że w podwzgórzu znajduje się ośrodek przyjemności.

Podwzgórze wydziala także wiele ważnych hormonów takich jak m.in.:

• Liberyna – wpływa na przysadkę pobudzając ją do wydzielania hormonów;
• Statyna – hamuje wydzielanie wybranych hormonów produkowanych przez przysadkę np. hormonu wzrostu;
• Wazopresyna – sprawia, że organizm może produkować mniej moczu;
• Oksytocyna – hormon wpływający na funkcje rozrodcze

Podwzgórze ściśle współpracuje z przysadką mózgową. Jeśli we krwi jest zbyt małe stężenie danego hormonu to podwzgórze pobudza przysadkę w celu jego produkcji. W przypadku, gdy we krwi będzie za dużo pewnego hormonu to sygnał o tym trafi do przysadki za pośrednictwem podwzgórza.

Do chorób podwzgórza mogą się przyczynić:

• Urazy czaszki;
• Operacje chirurgiczne;
• Nowotwory;
• Stany zapalne;
• Promieniowanie jonizujące.

Chorobom podwzgórza towarzyszy szereg różnych objawów takich jak m.in.:

• Zaburzenia wzrostu;
• Padaczka;
• Zaburzenia widzenia;
• Niedoczynność tarczycy;
• Bezsenność;
• Brak apetytu;
• Ból głowy;
• Moczówka przysadkowa.

W celu diagnozy chorób podwzgórza wykonuje się rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową. Leczenie chorób opiera się na wykryciu i zlikwidowaniu źródeł schorzenia. Ze względu na wiele możliwych przyczyn, leczenie dostosowane jest indywidualnie do pacjenta.