Polacy jedzą na potęgę. Wzrost ryzyka cukrzycy o 20 proc.

Badanie objęło ponad 205 tys. amerykańskich pracowników ochrony zdrowia uczestniczących w trzech długoterminowych projektach badawczych prowadzonych w latach 1984-2021. Na początku obserwacji żaden z uczestników nie chorował na cukrzycę, choroby serca ani nowotwory. Co cztery lata badani wypełniali szczegółowe ankiety dotyczące sposobu odżywiania, dzięki czemu naukowcy mogli śledzić zmiany w ich diecie.

W trakcie niemal czterech dekad obserwacji cukrzycę typu 2 rozpoznano u 22 299 osób. Po uwzględnieniu takich czynników jak styl życia czy inne elementy diety naukowcy zauważyli, że spożywanie trzech porcji frytek tygodniowo wiązało się z 20-procentowym wzrostem ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2.

W przypadku ziemniaków przygotowanych w inny sposób - gotowanych, pieczonych lub tłuczonych - nie stwierdzono istotnego statystycznie związku z większym ryzykiem zachorowania. Autorzy badania podkreślają, że nie wszystkie potrawy z ziemniaków wpływają na organizm w taki sam sposób. Znaczenie ma nie tylko sam produkt, ale również sposób jego przygotowania.

Naukowcy sprawdzili również, jak zmienia się ryzyko cukrzycy, gdy ziemniaki zastępowane są innymi produktami bogatymi w węglowodany. Najkorzystniejsze wyniki odnotowano w przypadku produktów pełnoziarnistych. Zamiana trzech porcji ziemniaków tygodniowo na pełne ziarna była związana z 8-procentowym spadkiem ryzyka cukrzycy typu 2.

Jeszcze większą korzyść zaobserwowano przy zastąpieniu frytek produktami pełnoziarnistymi - ryzyko było niższe o 19 proc. Odwrotny efekt przynosiła zamiana ziemniaków na biały ryż. Taki sposób komponowania diety wiązał się z wyższym ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 2.

Ziemniaki dostarczają błonnika, witaminy C, potasu i magnezu, jednak są również bogatym źródłem skrobi i mają stosunkowo wysoki indeks glikemiczny. Oznacza to, że po ich spożyciu poziom glukozy we krwi może szybko wzrastać.

Autorzy badania zwracają uwagę, że smażenie zmienia właściwości produktu, zwiększa jego kaloryczność i zawartość tłuszczu, dlatego frytki mogą oddziaływać na organizm inaczej niż ziemniaki przygotowane bez dodatku dużej ilości tłuszczu.

Badacze podkreślają, że analiza miała charakter obserwacyjny. Oznacza to, że wykazała związek między spożyciem frytek a ryzykiem cukrzycy, ale nie pozwala stwierdzić, że to właśnie frytki bezpośrednio wywołują chorobę. Nie można wykluczyć, że na wyniki wpływały również inne elementy stylu życia uczestników, których nie udało się w pełni uwzględnić.

Ziemniaków nie należy traktować jako jednej grupy produktów. Ich wpływ na zdrowie zależy przede wszystkim od sposobu przygotowania oraz tego, jakie produkty pojawiają się w diecie zamiast nich. Według badaczy gotowane, pieczone czy tłuczone ziemniaki nadal mogą być elementem zbilansowanego jadłospisu. Jednocześnie zwracają uwagę, że większy udział produktów pełnoziarnistych w codziennej diecie pozostaje jednym z najważniejszych zaleceń żywieniowych pomagających zmniejszyć ryzyko cukrzycy typu 2.

Źródło: BMJ