Ponad 4 tys. zł z ZUS. Komu należy się świadczenie kompensacyjne?

Zgodnie z ustawą z 2009 roku, świadczenie kompensacyjne przysługuje nauczycielowi, który spełnia następujące warunki:

• minimum 30 lat stażu pracy, z czego 20 lat pracy nauczycielskiej,

• zatrudnienie na co najmniej 1/2 etatu w instytucji edukacyjnej objętej ustawą,

• osiągnięcie określonego wieku, który w latach 2025–2026 wynosi: 56 lat dla kobiet oraz 61 lat dla mężczyzn.

Wiek wymagany do uzyskania prawa do świadczenia rośnie stopniowo od 2014 roku i do 2032 roku ma osiągnąć poziom powszechnego wieku emerytalnego.

Prawo do świadczenia mają nauczyciele pracujący w:

• szkołach podstawowych i ponadpodstawowych,

• przedszkolach,

• placówkach kształcenia ustawicznego,

• poradniach psychologiczno-pedagogicznych,

• młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i socjoterapii,

• specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych.

Zgodnie z nowelizacją ustawy z lipca 2025 roku (czekającą na podpis prezydenta), uprawnienia rozszerzą się o nauczycieli pracujących w m.in. bibliotekach pedagogicznych, placówkach doskonalenia nauczycieli, centrach kształcenia zawodowego czy zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich.

Zobacz także: Nawet 1000 zł wsparcia dla rodzin. Na złożenie wniosku masz czas do 31 sierpnia

Wniosek o świadczenie należy złożyć w ZUS. Zakład przygotował na swojej stronie internetowej kalkulator, który umożliwia wstępne wyliczenie prognozowanej kwoty kompensówki. Przy składaniu wniosku wymagane są dokumenty potwierdzające wiek, staż pracy oraz charakter zatrudnienia.

Ważne: świadczenie wygasa, a więc nie będzie przyznawane nowym rocznikom w nieskończoność – jego przyznawanie kończy się z chwilą osiągnięcia wieku emerytalnego przez kolejne grupy zawodowe.

Po przejściu na świadczenie kompensacyjne nauczyciel nie może kontynuować zatrudnienia w szkole, przedszkolu ani żadnej innej placówce oświatowej – nawet w ograniczonym wymiarze godzin. Naruszenie tej zasady skutkuje zawieszeniem wypłat. Dopuszczalna jest jednak praca poza systemem edukacji.

Wyjątki wprowadzono czasowo w związku z napływem uchodźców z Ukrainy – do 31 sierpnia 2025 roku nauczyciel pobierający świadczenie może być zatrudniony jako pomoc nauczyciela w oddziałach przygotowawczych dla dzieci z Ukrainy, bez utraty świadczenia.

Z danych ZUS wynika, że z roku na rok coraz mniej osób korzysta z tego uprawnienia. W czerwcu 2021 roku świadczenia pobierało 13,7 tys. nauczycieli, w 2024 roku już tylko 11,9 tys., a w czerwcu 2025 roku – 10,5 tys. To efekt wygaśnięcia uprawnień i zmieniającej się struktury demograficznej zawodu.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. PAP