Prawie 1,8 mld zł z cukru i "małpek". Ustawa dokładnie określa, na co można wydać te pieniądze
W 2027 roku do NFZ trafi niemal 1,8 mld zł z dwóch specjalnych opłat nakładanych na produkty uznawane za szkodliwe dla zdrowia – napoje słodzone oraz tzw. małpki. Choć kwota robi wrażenie, środki te nie mogą zostać przeznaczone na dowolne cele. Przepisy precyzyjnie wskazują, że mają finansować profilaktykę, edukację zdrowotną oraz leczenie skutków nadmiernego spożycia cukru i alkoholu.
Podatek od "małpek" nie pokrywa kosztów leczenia
Jak podaje Rynek Zdrowia, Narodowy Fundusz Zdrowia może liczyć w 2027 roku na dodatkowy zastrzyk finansowy w wysokości blisko 1,8 mld zł. Tak wynika z prognozy przychodów Funduszu na lata 2027–2029. Pieniądze pochodzić będą z dwóch źródeł: opłaty cukrowej oraz opłaty od napojów alkoholowych sprzedawanych w małych opakowaniach, potocznie nazywanych "małpkami".
Zdecydowaną większość tej kwoty stanowić będą wpływy z opłaty cukrowej. Według prognoz do NFZ ma z tego tytułu trafić około 1,478 mld zł rocznie. Dla porównania wpływy z opłaty od "małpek" mają wynieść 297 mln zł, czyli niemal pięć razy mniej.
Opłata alkoholowa obejmuje wyłącznie napoje sprzedawane w opakowaniach o pojemności do 300 ml. Nie dotyczy więc większości piw, win czy mocnych alkoholi dostępnych w większych butelkach.
Co istotne, tylko połowa wpływów z tej opłaty trafia do NFZ. Druga część zasila budżety gmin, które również nie mogą wydawać tych środków dowolnie. Pieniądze muszą zostać przeznaczone na działania związane z profilaktyką uzależnień, rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz realizacją lokalnych programów przeciwdziałania alkoholizmowi i narkomanii.
Również NFZ ma ustawowo określone zadania, na które może przeznaczyć te środki. Finansowane są z nich m.in. programy profilaktyczne, edukacja zdrowotna, leczenie uzależnień oraz terapia innych schorzeń będących konsekwencją spożywania alkoholu.
Mimo to wpływy z opłaty od "małpek" pozostają niewystarczające wobec kosztów, jakie alkohol generuje dla systemu ochrony zdrowia. Według danych Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych koszty zdrowotne związane ze spożywaniem alkoholu wynosiły około 962,5 mln zł rocznie. Największą część stanowiły hospitalizacje osób z chorobą alkoholową, ale znaczące wydatki dotyczyły również leczenia ambulatoryjnego, interwencji ratownictwa medycznego oraz refundacji leków stosowanych przez osoby nadużywające alkoholu.
Eksperci zwracają uwagę, że nawet przeznaczenie całych wpływów z opłaty od "małpek" na leczenie skutków picia alkoholu nie pozwoliłoby pokryć wszystkich kosztów ponoszonych przez publiczny system ochrony zdrowia.
Cukrowe miliardy na walkę z otyłością
Znacznie większe znaczenie dla budżetu NFZ ma opłata cukrowa. Obejmuje ona napoje zawierające dodatek cukru, substancji słodzących, a także kofeiny lub tauryny. Niemal wszystkie wpływy z tej daniny trafiają bezpośrednio do Funduszu.
Także w tym przypadku ustawodawca określił, na co mogą zostać wydane środki. Pieniądze mają wspierać działania związane z zapobieganiem nadwadze i otyłości, edukacją zdrowotną oraz leczeniem chorób wynikających z nieprawidłowych nawyków żywieniowych, w szczególności nadmiernego spożycia cukru.
Pieniądze powiązane z konkretnym celem
Przepisy regulujące obie opłaty opierają się na tej samej zasadzie – środki pochodzące ze sprzedaży produktów obciążających zdrowie publiczne mają wracać do systemu ochrony zdrowia i finansować działania ograniczające ich negatywne skutki.
W praktyce oznacza to, że wpływy z "małpek" wspierają profilaktykę alkoholową, psychiatrię i leczenie uzależnień, natomiast pieniądze z opłaty cukrowej pomagają finansować walkę z epidemią nadwagi, otyłości oraz chorób związanych z niezdrową dietą.
Łącznie niemal 1,8 mld zł, które trafią do NFZ w 2027 roku, ma więc nie tylko zasilić budżet Funduszu, ale również wspierać działania mające ograniczać skutki jednych z najpoważniejszych problemów zdrowotnych współczesnego społeczeństwa.
Źródło: Rynek Zdrowia
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
