Próba tuberkulinowa - charakterystyka, interpretacja wyniku, problemy z odczytem

Próba tuberkulinowa i jej odczyt pozwalają wykryć czy organizm wykształca reakcję ochronną na bakterię powodującą gruźlicę. Taka reakcja zajdzie, jeśli osoba obecnie choruje na gruźlicę, chorowała na nią w przeszłości lub otrzymała szczepionkę na gruźlicę.

Bakterie wywołujące gruźlicę powodują opóźnioną nadwrażliwość skóry przy kontakcie z pewnymi składnikami bakterii. Składniki te są zawarte w przefiltrowanym ekstrakcie, którego używa się do przeprowadzenia próby tuberkulinowej. Przy kontakcie komórki odpornościowe podrażnione przez wcześniejszą infekcję aktywizują układ odpornościowy do uwolnienia chemicznych przekaźników w miejscu przeprowadzenia próby tuberkulinowej na skórze. W wyniku tej reakcji miejscowo na skórze powstaje zgrubienie dookoła miejsca przeprowadzenia próby.

Czas inkubacji choroby trwa od dwóch do dwunastu tygodni po przeprowadzeniu próby tuberkulinowej. Jeśli w tym czasie nie powstanie zgrubienie wokół miejsca przeprowadzenia próby tuberkulinowej wynik badania jest ujemny.

Wynik takiego badania może nam powiedzieć, że organizm ma dodatnią lub ujemną próbę tuberkulinową. Aby to stwierdzić należy przyjrzeć się miejscu przeprowadzeniu próby na skórze. Jeśli nastąpiło tam stwardnienie w odstępie 48-72 godzin po przeprowadzeniu próby oznacza to, że wynik jest dodatni, a więc organizm zareagował na próbę tuberkulinową.

Wystąpienie lub też nie stwardnienia na skórze powie czy próba wyszła ujemna czy dodatnia. Mierzy się w tym celu wysokość zgrubienia a wartość podaje w milimetrach. Samo zaczerwienienie o niczym jeszcze nie świadczy.

U zdrowej osoby stwardnienie powyżej 15 mm wysokości uznawane jest za wynik dodatni. Jeśli na skórze pojawią się pęcherze próbę również należy odczytać jako dodatnią.

Jeśli natomiast badany jest cukrzykiem, ma niewydolnośc nerek, jest pracownikiem służby zdrowia lub miał kontakt z chorym na gruźlicę stwardnienie o wysokości 10 mm należy odczytać jako dodatnią próbę tuberkulinową.

U osób z upośledzonym układem odpornościowym, np. cierpiących na chorobę Crohn'a stwardnienie o wysokości 5 mm należy przyjmować za wynik dodatni.

Brak pęcherzy lub stwardnienia, a także stwardnienie do 2 mm wysokości odczytujemy jako wynik ujemny.

U osób chorych na AIDS lub po chemioterapii nawet mimo chorowania na gruźlicę próba tuberkulinowa może wyjść ujemna. Dodatkowo u 10-25% pacjentów, którzy od niedawna chorują na gruźlicę płuc wynik próby tuberkulinowej może wyjść ujemny ze względu na niedożywienie, osłabiony układ odpornościowy oraz infekcje wirusowe. Jeśli gruźlica rozprzestrzeniła się na całe ciało to w 50% takich przypadków wynik próby tuberkulinowej również będzie ujemny.

Próba tuberkulinowa przeprowadzana regularnie pozwala wychwycić kiedy osoba zachoruje na tę niebezpieczną chorobę. Nie wszyscy należą do grupy ryzyka, jednak ze względu na zaraźliwość tej choroby regularne próby tuberkulinowe w ramach badań profilaktycznych zalecane są pracownikom służby zdrowia oraz osobom, które miały kontakt z gruźlikiem.

Źródła

1. Czech A., Tatoń J. Diagnostyka internistyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3156-7
2. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
3. Droszcz W. (red.), Choroby płuc. Diagnostyka i terapia, Urban & Partner, Wrocław 1999, ISBN 83-85842-04-7
4. Rowińska - Zakrzewska A., Kuś J., Choroby układu oddechowego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 83-200-2884-1